DẶN CON

Cuộc đời không giản đơn như ly nước mỗi ngày con uống

Có vị đắng thú vị của cà phê

vị cay xé lưỡi của trái ớt

vị chát chua của trái chanh vừa mới bứt

 

Con hãy khoan đi tìm vị ngọt

mà hãy để đắng cay chua chát giúp con định nghĩa cuộc đời

Mắt con nhìn thêm tinh

Tai con nghe thêm rõ

Trí con thông trong sấp ngửa cuộc đời.

 

Học cách ưng thuận cuộc chơi

nếu có phải gặp phản trắc

trong đời không nhờ ai lau nước mắt mà để nó tự rơi

Sau mưa

                                           là nắng hửng lên thôi.

(Dặn con, Đoàn Mạnh Phương, Tạp chí Sông Hương số 415-09/2023)

Chú thích:

- Đoàn Mạnh Phương là một nhà thơ, nhà văn nổi tiếng trong nền văn học Việt Nam, được biết đến với những tác phẩm mang đậm tính nhân văn và tâm huyết. Ông không chỉ là một người sáng tác thơ mà còn là một người có nhiều đóng góp trong lĩnh vực văn học cho thiếu nhi và thanh thiếu niên.

- Bài thơ "Dặn con" lần đầu tiên được đăng trên báo "Thiếu niên tiền phong" vào năm 1986. Sự xuất hiện của bài thơ trên báo đã tạo nên tiếng vang lớn và góp phần đưa tác giả đến gần hơn với độc giả, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Xác định thể thơ và chỉ ra dấu hiệu để xác định thể thơ của văn bản.

a. Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận: Học sinh trình bày bài văn đảm bảo bố cục 3 phần: Mở bài, thân bài, kết bài.

b. Xác định đúng vấn đề nghị luận:

c. Triển khai vấn đề nghị luận: Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần vận dụng tốt các thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng để phân tích, đánh giá vấn đề. Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách nhưng đảm bảo các ý sau:

A.MỞ BÀI: (0,25 điểm):  Dẫn dắt vấn đề và nêu vấn đề nghị luận

B.THÂN BÀI: (3,0 điểm)

*LUẬN ĐIỂM 1. Giải thích (0,25 điểm)

- Đọc sách là hành động xem và hiểu nội dung được viết trong sách. Khi bạn đọc, bạn tiếp nhận thông tin, ý tưởng, hoặc câu chuyện mà tác giả truyền đạt. Đọc sách giúp bạn mở rộng kiến thức, phát triển tư duy, và có thể mang lại niềm vui, sự giải trí. Đây cũng là một cách để khám phá thế giới xung quanh và hiểu biết sâu sắc hơn về con người và cuộc sống.

*LUẬN ĐIỂM 2. Phân tích vấn đề (1,25 điểm)

(1) Thực trạng của vấn đề (0,25 điểm): Ngày nay với sự bùng nổ của công nghệ thông tin, … nhiều bạn trẻ biệt tận dụng cơ hội để tiếp cận với sách, thường xuyên đọc sách. Nhưng bên cạnh đó cũng có không ít bạn trẻ tỏ ra thờ ơ với việc đọc sách, coi đó là một hoạt động nhàm chán và không còn phù hợp với lối sống hiện đại. Thay vào đó, các bạn thường dành thời gian cho các trò chơi điện tử, mạng xã hội hoặc các hình thức giải trí khác.

(2) Nguyên nhân (0,5 điểm):

+ Nguyên nhân chủ quan: ý thức học tập, đọc sách của các bạn trẻ chưa cao, các bạn chủ quan trong việc tìm hiểu, nâng cao kiến thức của bản thân.

+ Nguyên nhân khách quan: sự phát triển của công nghệ thông tin; sự hấp dẫn của các phương tiện giải trí hiện đại …; chương trình học quá tải, áp lực thi cử; sự thiếu quan tâm của gia đình và nhà trường; thư viện trường học sách báo chưa phong phú, đa dạng …

(3) Hậu quả (0,5 điểm): Nếu các bạn trẻ không đọc sách sẽ mất đi một kênh quan trọng để tiếp cận tri thức, phát triển tư duy và hoàn thiện nhân cách; ảnh hưởng đến kết quả học tập; đến sự phát triển lâu dài của các bạn trong tương lai; làm suy giảm và mất dần đi văn hoá đọc của cả đất nước, xã hội. …

( LƯU Ý: Phần phân tích vấn đề nếu học sinh lập luận theo cách: (1) trình bày biểu hiện của việc giới trẻ đã xây dựng cho mình thói quen đọc sách; (2) lý giải được vì sao tuổi trẻ cần xây dựng thói quen đọc sách theo hướng phân tích rõ vai trò/ ý nghĩa/ tác dụng của việc xây dựng thói quen đọc sách, giáo viên vẫn đánh giá điểm tối đa)

*LUẬN ĐIỂM 3: HS đưa ra ý kiến trái chiều và phản bác ý kiến (0,25 điểm)

*LUẬN ĐIỂM 4. Giải pháp: (0.75 điểm)

- Giải pháp với bản thân: Các bạn trẻ cần hiểu rõ vai trò, tầm quan trọng của việc đọc sách để từ đó nâng cao ý thức tự giác, tích cực và tinh thần chủ động trong việc đọc sách: tự giác đọc sách mỗi ngày; lựa chọn sách phù hợp với sở thích và trình độ; tham gia các hoạt động đọc sách như câu lạc bộ đọc sách, các sự kiện đọc sách; chia sẻ niềm đam mê đọc sách của mình bằng cách giới thiệu sách hay cho bạn bè, viết bài cảm nhận về sách, tham gia các diễn đàn đọc sách ...Việc làm này không chỉ giúp các bạn mở rộng kiến thức nà còn còn giúp các bạn trẻ dễ dàng giao lưu, kết nối với những người yêu sách khác.

- Giải pháp với gia đình: cha mẹ cần tạo một môi trường đọc sách: góc đọc sách, trang bị các loại sách phù hợp; cha mẹ hãy đọc sách và chia sẻ với con những cuốn sách hay, những câu chuyện ý nghĩa; cha mẹ cũng khuyến khích và động viên con cái đọc sách, cùng con thảo luận về nội dung sách; cha mẹ cũng cần hạn chế thời gian sử dụng thiết bị điện tử của con, … .

- Giải pháp về phía nhà trường:  tổ chức các hoạt động đọc sách: kể chuyện theo sách, ngày hội đọc sách, thành lập câu lạc bộ đọc sách... ; lồng ghép hoạt động đọc sách vào chương trình học: yêu cầu học sinh đọc sách tham khảo, viết bài cảm nhận, thuyết trình về sách...; thư viện nhà trường cần cập nhật sách thường xuyên, tạo không gian đọc sách thoải mái, tổ chức các buổi hướng dẫn sử dụng thư viện. ..

 - HS biết liên hệ việc đọc sách của giới trẻ hiện nay, tìm được dẫn chứng phù hợp để bài viết thuyết phục (0,5 điểm)

 C.KẾT BÀI (0,25 điểm)

- Khẳng định lại vấn đề cần nghị luận.

- Bài học cho bản thân.

d. Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chính tả, ngữ pháp tiếng Việt.

e. Sáng tạo: Thể hiện cảm xúc và suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ.