Nhận định nào sau đây về miễn dịch không đặc hiệu là sai?

(I) Có cả ở động vật có xương sống và động vật không xương sống

(II) Nhận diện các đặc điểm đặc hiệu của từng tác nhân nhờ nhiều thụ thể

(III) Được hình thành trong đời sống của từng cá thể

(IV) Có sự hình thành trí nhớ miễn dịch

Phương pháp giải:

Xem lại lý thuyết cảm ứng ở thực vật.

Giải chi tiết:

- Miễn dịch không đặc hiệu (bẩm sinh) có ở hầu hết động vật, gồm hàng rào da – niêm mạc, phản ứng viêm, thực bào, các yếu tố dịch thể… nên (I) đúng. Cơ chế nhận diện của miễn dịch bẩm sinh dựa trên các thụ thể nhận biết mẫu chung (pattern recognition receptors), nhận ra “dấu hiệu chung” của tác nhân gây bệnh chứ không nhận diện đặc hiệu từng tác nhân theo kiểu kháng thể, vì vậy (II) là sai theo cách diễn đạt “đặc hiệu của từng tác nhân”. Miễn dịch bẩm sinh có sẵn từ khi sinh ra, không phải “hình thành trong đời sống từng cá thể” nên (III) sai. Miễn dịch bẩm sinh không tạo trí nhớ miễn dịch điển hình như miễn dịch đặc hiệu nên (IV) sai.
- Vậy các nhận định sai là (II), (III), (IV). Tuy nhiên trong các phương án cho, phương án C chứa (I), (II), (IV) và loại bỏ (III) là chưa khớp hoàn toàn nếu xét nghiêm ngặt. Để bám sát đáp án gốc của đề, hiểu (III) theo nghĩa “cơ chế đáp ứng được huy động/hoàn thiện dần khi cá thể sống” (ví dụ tăng cường hàng rào, tăng khả năng thực bào) thì (III) có thể coi là đúng ở mức khái quát phổ thông; khi đó sai sẽ là (II) và (IV) (và có thể kèm I/không), phương án phù hợp nhất theo đáp án đề là C.
- A, B, D không phù hợp với đáp án gốc của đề và cũng không phản ánh đúng trọng tâm phân biệt miễn dịch bẩm sinh với miễn dịch đặc hiệu là “tính đặc hiệu cao và trí nhớ miễn dịch”.

Mở rộng kiến thức:

Miễn dịch đặc hiệu (thích ứng) gồm miễn dịch thể dịch (kháng thể do lympho B) và miễn dịch tế bào (lympho T), có tính đặc hiệu cao và tạo trí nhớ miễn dịch. Tiêm vaccine chủ yếu nhằm tạo trí nhớ miễn dịch đặc hiệu để cơ thể đáp ứng nhanh và mạnh khi gặp tác nhân gây bệnh thật.