I. PHẦN ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)

Đọc văn bản sau:              

    CHÚNG CON CHIẾN ĐẤU CHO NGƯỜI SỐNG MÃI VIỆT NAM ƠI

(Trích)

                                                                                                            Nam Hà

Đường dài đi giữa Trường Sơn

Nghe vọng bài ca đất nước

 

Đất Nước

Bốn ngàn năm không nghỉ

Những đạo quân song song cùng lịch sử

Đi suốt thời gian, đi suốt không gian

Sừng sững dưới trời anh dũng hiên ngang

 

Đất Nước

Của những câu chuyện đều làm ta rưng rưng nước mắt

Đã trở thành những bài ca không bao giờ tắt

Trên mỗi con đường mỗi thôn xóm ta qua

Từ non ngàn cho tới biển xa

 

                                  […]

 

Đất Nước

Của những người mẹ

Mặc áo thay vai

Hạt lúa củ khoai

Bền bỉ nuôi chồng, nuôi con chiến đấu

 

Đất Nước

Của những người con gái con trai

Đẹp như hoa hồng cứng như sắt thép

Xa nhau không hề rơi nước mắt

Nước mắt để dành cho ngày gặp mặt. […]

 

(Nam Hà, in trong Chúng con chiến đấu cho Người sống mãi Việt Nam ơi, Lương Minh Cừ tuyển chọn, NXB Quân đội nhân dân, Hà Nội, 2020, tr.73 - 74)

(0,5 điểm). Em hãy xác định thể thơ của văn bản.

1

Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) phân tích vẻ đẹp của những con người làm nên Đất Nước trong hai khổ thơ cuối của ngữ liệu ở phần Đọc hiểu.

2,0

a. Đảm bảo hình thức và dung lượng của đoạn văn:

Dung lượng: 200 chữ, có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, phối hợp, song song.

0,25

b. Xác định đúng vấn đề nghị luận: phân tích vẻ đẹp của những con người làm nên Đất Nước trong hai khổ thơ cuối của ngữ liệu ở phần Đọc hiểu.  

0,25

c. Viết đọan văn đảm bảo các yêu cầu:

Lựa chọn được các thao tác lập luận phù hợp, kết hợp chặt chẽ lí lẽ và bằng chứng để làm rõ vấn đề nghị luận

* Nội dung:

- Hình ảnh những người mẹ tảo tần, nhẫn nại, chịu thương chịu khó Mặc áo thay vai/Hạt lúa củ khoai, bền bỉ, thủy chung, là điểm tựa vững bền, gánh vác gia đình “nuôi chồng, nuôi con chiến đấu”, gợi bao chặng đường vất vả, gian nan mà hào hùng của dân tộc.

- Hình ảnh những người con gái, con trai Đẹp như hoa hồng cứng như sắt thép đã trở thành biểu tượng cho thế hệ trẻ Việt Nam thời kháng chiến chống Mỹ cứu nước với lí tưởng sống cao cả, sẵn sàng chiến đấu, hi sinh để bảo vệ quê hương, xứ sở.

* Nghệ thuật: ngôn ngữ giản dị, gần gũi, giàu cảm xúc; các hình ảnh ẩn dụ, so sánh, điệp ngữ, hình ảnh tương phản (hoa hồng - sắt thép, xa nhau - gặp mặt)…

1,0

d. Diễn đạt: đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp, liên kết câu trong đoạn.

0,25

đ. Sáng tạo: thể hiện suy nghĩ sâu sắc về đoạn thơ, có cách diễn đạt sáng tạo, mới mẻ.

0,25

2

Viết bài văn nghị luận xã hội (khoảng 400 chữ) trình bày suy nghĩ của em về ý nghĩa của việc con người Việt Nam khi đối diện và vượt qua khó khăn, thử thách.

4,0

a. Đảm bảo bố cục và dung lượng của bài văn nghị luận

- Có đủ 3 phần mở bài (giới thiệu được vấn đề nghị luận), thân bài (triển khai được vấn đề nghị luận), kết bài (khái quát lại vấn đề nghị luận).

- Đảm bảo được yêu cầu dung lượng khoảng 400 chữ.

0,5

b. Xác định được đúng vấn đề nghị luận: trình bày suy nghĩ của mình về vấn đề con người Việt Nam khi đối diện với khó khăn, thử thách.

0,25

c. Viết bài văn nghị luận đảm bảo các yêu cầu:

 Lựa chọn các thao tác lập luận phù hợp; kết hợp chặt chẽ lí lẽ và bằng chứng; trình bày được hệ thống ý phù hợp theo bố cục 3 phần của bài văn nghị luận nhằm bày tỏ một cách thuyết phục quan điểm của bản thân về vấn đề nghị luận đặt ra. Có thể triển khai ý chính theo các hướng:

* Giải thích

- Khó khăn, thử thách là những trở ngại, rào cản, áp lực những tình huống khắc nghiệt trong cuộc sống đòi hỏi con người phải vượt qua bằng ý chí, nghị lực.

- Đối diện khó khăn, thử thách: con người chủ động đối mặt với ngịch cảnh để thể hiện bản lĩnh, ý chí, tìm cách để vươn lên, vượt qua trở ngại.

* Biểu hiện của con người Việt Nam khi vượt qua khó khăn, thử thách

- Tinh thần kiên cường, bất khuất, chấp nhận đối diện với khó khăn, không chùn bước trước nghịch cảnh.

(Bằng chứng: Trong lịch sử chống giặc ngoại xâm).
- Đoàn kết, tương thân tương ái, biết đùm bọc, nương tựa nhau khi khó khăn hoạn nạn.

 (Bằng chứng: Các hoạt động cứu trợ đồng bào lũ lụt; phong trào “lá lành đùm lá rách”, các quỹ thiện nguyện trong cộng đồng,…)

- Lạc quan, yêu đời, tin tưởng vào tương lai, luôn giữ hi vọng, tìm kiếm giải pháp để nhanh chóng vượt qua khó khăn, thử thách.

- Cần cù, sáng tạo, kiên trì bền bỉ, linh hoạt trong lao động, học tập, khởi nghiệp,…

 * Ý nghĩa

- Tạo sức mạnh đoàn kết và lòng nhân ái; càng khó khăn con người càng xích lại gần nhau hơn.

- Thử thách là động lực lớn nhất cho sự đổi mới và sáng tạo của người Việt Nam.

- Làm sáng ngời truyền thống tốt đẹp, tôi luyện bản sắc văn hóa dân tộc.

- Vượt qua khó khăn, thử thách khiến con người trưởng thành hơn, giàu lòng nhân ái hơn; là bài học lớn cho mỗi cá nhân, cộng động xã hội.

- Con người sẽ sống có ý nghĩa, có bản lĩnh và càng thêm trân trọng những giá trị, thành quả của các thế hệ đi trước.
- Góp phần đưa đất nước ngày càng phát triển phồn vinh, thịnh vượng.

- …

* Bàn luận mở rộng

- Một bộ phận giới trẻ còn yếu đuối, thụ động, ngại khó, ngại khổ.
- Phê phán lối sống thụ động, buông xuôi, ích kỉ cá nhân khi gặp khó khăn, thử thách.

* Bài học nhận thức và hành động

0,5

0,75

0,75

0,25

0,25

d. Diễn đạt: đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp, liên kết văn bản.

0,25

đ. Sáng tạo: thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận, có cách diễn đạt mới mẻ.

0,5