Phần I: Đọc – hiểu (4,0 điểm)

Đọc văn bản sau:

DANH LAM THẮNG CẢNH ĐẢO CÒ CHI LĂNG NAM

Trên dải đất hình chữ S xinh đẹp có một nơi được biết đến như là thiên đường của những loài chim. Vùng đất lành này tọa lạc tại huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương, có tên gọi là Đảo Cò Chi Lăng Nam. Nằm giữa một vùng đất trù phú, con người hiền hòa, Đảo Cò Chi Lăng Nam là một điểm đến thu hút rất đông những tín đồ du lịch sinh thái.

                                             

(Toàn cảnh khu sinh thái Đảo Cò nhìn từ trên cao)

Đảo Cò Chi Lăng Nam là một khu du lịch sinh thái vô cùng nổi tiếng ở huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương (nay là xã Nam Thanh Miện, Thành phố Hải Phòng) với cảnh quan thiên nhiên đậm chất nông thôn của đồng bằng Bắc Bộ.

…  Đảo Cò Chi Lăng Nam có diện tích mặt hồ hơn 90 nghìn ha, hiện có 2 đảo gồm đảo chính có tên khoa học là đảo 3A nằm ở phía tây hồ có diện tích trên 4.500m2 và đảo phía đông hay còn gọi là đảo 3B, có diện tích trên 7.100m2. Hiện nay, Đảo Cò là nơi cư ngụ của trên 18 nghìn con cò và trên 8 nghìn con vạc. Trong đó cò có 9 loài gồm cò trắng, cò lửa, cò bợ, cò ruồi, cò hương, cò nghênh, cò ngang, cò nhạn, cò diệc và 3 loài vạc gồm vạc xám, vạc lưng xanh và vạc sao… có nguồn gốc từ Trung Quốc, Ấn Độ, Mianma. Ngoài ra, Đảo Cò còn là nơi cư ngụ của nhiều loài khác như: mòng két, le le, vịt trời; đặc biệt nơi đây còn có cò nhạn, bồ nông và cốc đen là 3 loài chim quý hiếm nằm trong sách đỏ Việt Nam. Do số lượng cò, vạc và các loài chim kéo về sinh sôi ngày càng đông đúc nên hiện nay đã bồi đắp thêm một hòn đảo thứ 3 với diện tích khoảng 5.500m2.

Ngoài các loài chim, cò trong lòng hồ An Dương còn có rất nhiều loại cây thuỷ sinh, các loại cá, tôm, một số loài sinh vật quý có tên trong sách đỏ Việt Nam như: cá chuối hoa, tổ đỉa, ba ba, rái cá, cá măng kìm... Sự đa dạng về động, thực vật nơi đây đã tạo ra một hệ sinh thái rất hấp dẫn và hiếm có tại khu vực đồng bằng châu thổ Sông Hồng, thu hút ngày càng nhiều du khách tới tham quan, đồng thời trở thành địa chỉ để thực hiện giáo dục môi trường đối với học sinh, sinh viên, du khách tham quan và cộng đồng. Một số nhà khoa học khi tới đây khảo sát đã nhận định đây là khu dự trữ thiên nhiên có mức độ đa dạng sinh học lớn được bảo tồn gần như nguyên vẹn ở khu vực miền Bắc, với mật độ cò, vạc sinh sống khá dày, lại được người dân nơi đây bảo vệ nên cò, vạc tỏ ra rất gần gũi, không e sợ khi lại gần, rất thuận lợi cho việc quan sát, theo dõi tập tính sinh hoạt của chúng. Khi giáo sư Mai Dinh Yên và giáo sư Lê Điện Dực - cán bộ nghiên cứu về bảo vệ thiên nhiên và bảo vệ môi trường của trường Đại Học Tổng hợp Hà Nội nay thuộc Đại học Quốc gia đến thăm và ghi vào sổ lưu niệm với nhận định cho rằng "Vườn cò Chi Lăng Nam là một vườn cò rất điển hình của vùng Đồng bằng Bắc Bộ".

  (Trích “Danh lam thắng cảnh Đảo Cò, Chi Lăng Nam” – Cổng thông tin điện tử huyện Thanh Miện (cũ))

(0.5 điểm): Xác định kiểu văn bản thông tin của văn bản trên.

1

Viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) ghi lại cảm nghĩ của em về bài thơ “Tết quê bà” của tác giả Đoàn Văn Cừ.

2.0

a. Đảm bảo yêu cầu về hình thức, bố cục của đoạn văn

0,25

 b. Xác định đúng yêu cầu về nội dung: Cảm nghĩ về nội dung và nghệ thuật của bài thơ Tiếng hát (tác giả Trương Anh Tú)

0,25

c. Viết được đoạn văn cảm nghĩ đảm bảo các yêu cầu:

Thí sinh có thể triển khai theo nhiều cách để làm rõ cảm xúc, suy nghĩ của bản thân về bài thơ, tránh phân tích bài thơ một cách đơn thuần.

Có thể triển khai theo hướng:

* Mở đoạn: giới thiệu nhan đề, tác giả và nêu cảm nghĩ chung về bài thơ.

* Thân đoạn: trình bày cảm nghĩ về nét độc đáo của bài thơ trên hai phương diện nội dung và nghệ thuật:

- Cảm nghĩ về nội dung:

+ Rung động, yêu thích khung cảnh mộc mạc quanh ngôi nhà của bà với “túp nhà tre”, “hàng cau hè trước”, “giậu nứa vườn bên”, "hoa cải nở vàng hoe".

+ Sự hòa quyện giữa nét thanh bình của cảnh vật với không khí náo nức, đủ đầy của phong tục Tết (gói bánh chưng, nướng than hồng, tranh gà lợn, cơm tám dưa hành...).

+ Qua đó thể hiện tình yêu cuộc sống thiết tha, sự trân trọng những nét đẹp văn hóa truyền thống và tình cảm yêu kính bà sâu sắc của nhà thơ.

- Cảm nghĩ về nghệ thuật:

+ Ấn tượng về thể thơ 7 chữ 

+ Hình ảnh thơ trong sáng, gần gũi, đậm chất làng quê Bắc Bộ (túp nhà tre, hàng cau, giậu nứa, tranh gà lợn...).

+ Lời thơ giản dị, tự nhiên mà giàu sức gợi

+ Sử dụng hiệu quả biện pháp tu từ liệt kê (bánh chưng, than hồng, quần đào, áo đỏ, tranh gà lợn, cơm tám, dưa hành...); tính từ chỉ màu sắc: (vàng hoe, hồng, đào, đỏ)

* Kết đoạn: Khái quát cảm nghĩ về bài thơ.

Hướng dẫn chấm:

Trình bày cảm nghĩ về nội dung và nghệ thuật tương đương như đáp án: 1,0 điểm

Trình bày cảm nghĩ về nội dung và nghệ thuật gần tương đương như đáp án: 0,75 điểm

Trình bày cảm nghĩ về nội dung hoặc nghệ thuật tương đương như đáp án: 0,5 điểm

Trình bày cảm nghĩ về nội dung hoặc nghệ thuật gần tương đương như đáp án: 0,25 điểm

1,0

d. Diễn đạt: rõ ràng, mạch lạc, đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết văn bản.

 0,25

đ. Sáng tạo: đoạn văn thể hiện suy nghĩ, cảm xúc sâu sắc về bài thơ.

0,25

2

Viết bài văn nghị luận trình bày suy nghĩ của em về vấn đề cần giải quyết

4.0

a. Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận xã hội

0,25

b. Xác định đúng vấn đề nghị luận: Học sinh thiếu kĩ năng giao tiếp

0,25

c. Viết được bài văn nghị luận đảm bảo các yêu cầu:

Có thể triển khai theo hướng:

* Mở bài: Giới thiệu vấn đề nghị luận.

* Thân bài:

+) Giải thích vấn đề nghị luận:

Thiếu kỹ năng giao tiếp là sự yếu kém hoặc không hiệu quả trong việc truyền đạt và tiếp nhận thông tin, suy nghĩ, tình cảm, dẫn đến việc không đạt được mục tiêu giao tiếp, gây ra hiểu lầm hoặc làm tổn hại đến các mối quan hệ.

+) Bàn luận:

- Thực trạng: Nhiều học sinh rụt rè, thiếu tự tin, không dám phát biểu xây dựng bài, ngại trình bày trước đám đông, lúng túng khi giao tiếp với người lạ; giao tiếp chưa phù hợp, nói chuyện cộc lốc, chen ngang lời người khác, thiếu kỹ năng lắng nghe và thấu hiểu; sử dụng ngôn ngữ thiếu văn hóa, nói tục, chửi thề…

- Nguyên nhân:  do tính cách hướng nội, rụt rè tự nhiên; tâm lý sợ sai, sợ bị phán xét; sự bùng nổ của công nghệ khiến học sinh quen với việc giao tiếp qua màn hình hơn là đối thoại trực tiếp; gia đình thiếu sự quan tâm, ít trò chuyện; môi trường học đường đôi khi chưa tạo đủ cơ hội để học sinh rèn luyện kỹ năng này.

- Hậu quả: Cản trở việc học tập, làm việc nhóm kém hiệu quả và bỏ lỡ cơ hội thể hiện bản thân, dẫn đến kết quả học tập sa sút; gặp khó khăn trong việc kết bạn, dễ gây ra hiểu lầm và mâu thuẫn, dẫn đến cảm giác cô đơn và bị cô lập trong tập thể; dần hình thành tâm lý tự ti, rụt rè, khiến học sinh không dám thử thách bản thân trong các vai trò mới, kìm hãm sự phát triển các kỹ năng quan trọng; trở thành bất lợi lớn khi tìm kiếm việc làm trong tương lai.

- …

+) Giải pháp:

- Về phía cá nhân học sinh: Nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của giao tiếp; chủ động rèn luyện kĩ năng giao tiếp từ những việc nhỏ nhất.

- Về phía gia đình: Cha mẹ cần tạo ra một không khí gia đình cởi mở, khuyến khích con bày tỏ quan điểm; dành thời gian trò chuyện, lắng nghe, làm gương trong cách giao tiếp lịch sự, tôn trọng với mọi người xung quanh.

- Về phía nhà trường:  tăng cường các hoạt động học tập đòi hỏi kỹ năng giao tiếp như làm việc nhóm, thuyết trình, tranh biện; tạo không khí lớp học thân thiện, khuyến khích học sinh phát biểu

- Về phía cộng đồng – xã hội: cần đề cao giá trị của các kỹ năng mềm, trong đó có kỹ năng giao tiếp, bên cạnh thành tích học tập; tổ chức thêm nhiều sân chơi, cuộc thi dành cho học sinh để các em có cơ hội cọ xát và thể hiện bản thân.

* Kết bài: Khẳng định lại quan điểm cá nhân đã trình bày và rút ra bài học cho bản thân.

Hướng dẫn chấm:

Thí sinh có thể lựa chọn các thao tác lập luận phù hợp, triển khai vấn đề nghị luận theo nhiều cách để làm rõ vấn đề nghị luận, bảo đảm hợp lí, thuyết phục, phù hợp với chuẩn mực đạo đức và pháp luật.

- Lập luận chặt chẽ, thuyết phục (lí lẽ xác đáng, bằng chứng phù hợp, kết hợp giữa lí lẽ và dẫn chứng): 3,0 điểm

- Lập luận chưa thật chặt chẽ, thuyết phục (lí lẽ xác đáng nhưng không có bằng chứng hoặc bằng chứng không phù hợp): 1,5 - 2,75 điểm

- Lập luận không chặt chẽ, thiếu thuyết phục (lí lẽ không xác đáng, không có bằng chứng hoặc bằng chứng không phù hợp): 0,5 – 1,25 điểm

0,25

0,25

1,0

1,25

0,25

d. Diễn đạt: rõ ràng mạch lạc, đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết văn bản.

0,25

đ. Sáng tạo: bài viết thể hiện sự am hiểu vấn sâu sắc về vấn đề nghị luận.

0,25