PHẦN I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)

Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu:

Đạo đức truyền thống Việt Nam thường hay nhắc nhở câu: “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”. Khi cầm trái cam lên có bao giờ ta tự hỏi trái cam này từ đâu mà ra vậy? Dĩ nhiên là từ cây cam. Đó là cách trả lời rất đơn giản của ta. Nhưng sự thật là trái cam đang có mặt trên tay ta phải trải qua một quá trình sống rất gian nan, không thua gì kiếp sống của bất cứ sinh vật nào. Bắt đầu từ hạt cam, rồi phải hấp thụ vô số yếu tố của thiên nhiên thì nó mới trở thành cây và cho ra lá, ra hoa, ra trái. Rồi phải nhờ vào tình thương của nước, của gió, của mặt trời, của khoáng chất và đặc biệt là của người trồng trọt, thì trái cam mới trở thành thực phẩm bổ dưỡng cho ta hôm nay. Mặc dù trong câu tục ngữ ấy chỉ nhắc ta hãy nhớ đến công sức của người đã trồng cây, nhưng kỳ thực là muốn khơi dậy lòng biết ơn trong ta với tất cả những điều kiện đang không ngừng nuôi dưỡng ta.

[...] 

Lòng biết ơn là thái độ rung cảm chân thành trước một sự hiến tặng, được ghi khắc sâu đậm trong tâm và có ý muốn đền đáp bằng cách này hay cách khác trong tương lai. Năng lượng biết ơn khi được phát sinh, không những tạo nên sự điệu hòa trong các mối liên hệ mà còn có công năng đánh thức những hạt giống cao quý trong tâm hồn, và đốt cháy những năng lượng độc hại do ta vô tình lầm lỡ gây ra trong quá khứ. Chỉ cần duy trì ý niệm biết ơn là ta đã thừa hưởng rất nhiều rồi. Huống chi, khi ta biến nó thành hành động cảm ơn hay tạ ơn thì năng lượng ấy sẽ lớn mạnh gấp bội. Nó khiến kẻ đền đáp

và người tiếp nhận đều được an vui và hạnh phúc.

(Minh Niệm, Hiểu về trái tim, NXB Tổng hợp thành phố Hồ Chí Minh, 2020, tr.123-124) 

(0,5 điểm) Xác định vấn đề bàn luận trong đoạn trích trên. 

2

Viết bài văn phân tích bài thơ Nhớ bà của Trương Anh Tú.

4,0

a. Yêu cầu chung: xác định đúng vấn đề nghị luận; đảm bảo yêu cầu về hình thức và nội dung.

- Vấn đề nghị luận: Phân tích bài thơ Nhớ bà của Trương Anh Tú.

- Hình thức: Đảm bảo yêu cầu về hình thức của bài văn nghị luận văn học, kiểu bài phân tích tác phẩm văn học.

0,5

b. Yêu cầu cụ thể: Học sinh triển khai bài viết theo trình tự hợp lí và sử dụng đúng các kĩ năng nghị luận.

b1. Viết đúng mở bài, kết bài

Mở bài: Giới thiệu được vấn đề nghị luận.

Kêt bài: Khẳng định được vấn đề nghị luận.

0,5

b2. Phân tích các khía cạnh của bài thơ

* Về nội dung:

- Bài thơ gợi tả nỗi nhớ da diết, khôn nguôi của người cháu về người bà đã mất của mình. Qua nỗi nhớ của cháu, những dáng hình, việc làm của bà hiện lên thật cụ thể, chân thực, sinh động. Bà đã hóa thân vào thiên nhiên, đất trời. Bà hiện hữu trong những sự vật bình dị quanh cháu.

- Bài thơ cũng gợi tả tình cảm yêu thương, biết ơn của cháu đối với bà.

1,5

* Về nghệ thuật:

Bài thơ được viết bằng thể thơ năm chữ, ngắt nhịp linh hoạt giàu nhạc tính, giọng điệu tự sự trữ tình nhẹ nhàng, thiết tha, sâu lắng, tình cảm…phù hợp với mạch cảm xúc bày tỏ nỗi nhớ thương da diết và những hoài niệm về người bà đã khuất. Ngôn ngữ thơ trong sáng, dễ hiểu. Hình ảnh thơ đẹp giàu cảm xúc. Một số biện pháp tu từ như nhân hóa, so sánh, điệp ngữ…được sử dụng hiệu quả làm tăng tính sinh động, hấp dẫn cho bài thơ.

1,0

c. Sáng tạo

- Có những ý đột phá, vượt ra ngoài đáp án nhưng có sức thuyết phục.

- Có cách diễn đạt tinh tế, độc đáo

0,5

a. Yêu cầu chung: Xác định đúng vấn đề nghị luận, đảm bảo yêu cầu về hình thức và dung lượng.

- Vấn đề nghị luận: Ý nghĩa của việc trân trọng nguồn cội.

- Hình thức: Có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, phối hợp, song song, …

- Dung lượng: khoảng 200 chữ.

0,5

b. Yêu cầu cụ thể: Thí sinh triển khai đoạn văn theo trình tự hợp lí và sử dụng các kĩ năng nghị luận.

Ý nghĩa của việc trân trọng nguồn cội:

- Giúp con người sống ân nghĩa, nhân ái, có đạo đức;

- Tạo động lực để con người sống tốt, sống có trách nhiệm, không ngừng nỗ lực tiếp nối truyền thống của thế hệ đi trước;

- Góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, xây dựng xã hội nhân văn, bền vững.

…

1,25

c. Sáng tạo

- Có những ý đột phá, vượt ra ngoài đáp án nhưng có sức thuyết phục.

- Có cách diễn đạt tinh tế, độc đáo.

0,25