khoahoc.vietjack.com
Xin chào! Vào học

Câu hỏi:

15/06/2026 237 Lưu

XÀ PHÒNG VÀ CƠ CHẾ LÀM SẠCH

Xà phòng là sản phẩm của quá trình đun nóng chất béo (triacylglycerol) với dung dịch kiềm mạnh như NaOH hoặc KOH. Phản ứng này được gọi là phản ứng xà phòng hoá (saponification), về bản chất là quá trình thủy phân ester trong môi trường kiềm tạo thành muối của acid béo (xà phòng) và glycerol. Một ví dụ điển hình là phản ứng của glyceryl stearate với NaOH:

(C17H35COO)3C3H5 + 3NaOH →  3C17H35COONa + C3H5(OH)3

Khả năng tẩy rửa của xà phòng bắt nguồn từ cấu trúc đặc biệt của phân tử muối acid béo. Mỗi phân tử xà phòng (ví dụ: sodium stearate) gồm hai phần:

- Đầu ưa nước (hydrophilic head): Là nhóm carboxylate (−COO−) có tính phân cực cao, dễ dàng tương tác với các phân tử nước,.

- Đuôi kỵ nước (hydrophobic tail): Là mạch hydrocarbon dài, không phân cực, có xu hướng tránh xa nước nhưng lại dễ hòa tan trong dầu mỡ và các vết bẩn hữu cơ.

Khi giặt rửa, các đuôi kỵ nước sẽ bám vào vết bẩn, bao quanh chúng để tạo thành các hạt nhỏ gọi là micelle. Các đầu ưa nước hướng ra ngoài môi trường nước, giúp kéo vết bẩn rời khỏi bề mặt vật liệu và lơ lửng trong dung dịch.

Tuy nhiên, xà phòng có nhược điểm lớn khi sử dụng trong nước cứng (nước chứa nhiều ion Ca2+ và Mg2+ ). Các ion này phản ứng với muối acid béo tạo thành các kết tủa không tan, thường được gọi là cặn xà phòng (scum), làm mất tác dụng tẩy rửa và gây bám bẩn lên quần áo. Để khắc phục, người ta đã phát triển các chất tẩy rửa tổng hợp không tạo cặn trong nước cứng.

Trả lời cho các câu 76, 77, 78, 79, 80 dưới đây:

(TH) Cho các chất sau: Tripalmitin, Dung dịch kiềm, Muối sodium của palmitic acid, Glycerol. Điền chất thích hợp trong phản ứng xà phòng vào vai trò tương ứng

- Chất tham gia 1: …………….

- Chất tham gia 2: …………….

- Sản phẩm chính: …………….

- Sản phẩm phụ: …………….

Quảng cáo

Trả lời:

verified Giải bởi Vietjack

Phương pháp giải:

Dựa vào đoạn thông tin đầu tiên trong bài đọc giới thiệu về phản ứng xà phòng hoá: Xà phòng là sản phẩm của quá trình đun nóng chất béo (triacylglycerol) với dung dịch kiềm mạnh như NaOH hoặc KOH. Phản ứng này được gọi là phản ứng xà phòng hoá (saponification), về bản chất là quá trình thủy phân ester trong môi trường kiềm tạo thành muối của acid béo (xà phòng) và glycerol. Một ví dụ điển hình là phản ứng của glyceryl stearate với NaOH…

Giải chi tiết:

- Chất tham gia 1: Tripalmitin

- Chất tham gia 2: Dung dịch kiềm

- Sản phẩm chính: Muối sodium của palmitic acid

- Sản phẩm phụ: Glycerol

Câu hỏi cùng đoạn

Câu 2:

(TH) Chọn các nhận định đúng trong các nhận định dưới đây:

A. Đuôi hydrocarbon của xà phòng có tính phân cực và ưa nước.
B. Đầu ưa nước của xà phòng tương tác mạnh với các phân tử nước thông qua liên kết hydrogen hoặc tương tác ion-lưỡng cực.
C. Trong quá trình làm sạch, các đuôi kỵ nước hướng vào bên trong để bao lấy vết dầu mỡ.
D. Xà phòng có thể tẩy rửa hiệu quả trong mọi điều kiện nước.
E. Việc khuấy hoặc vò quần áo (tác động cơ học) hỗ trợ các micelle xà phòng kéo vết bẩn ra khỏi bề mặt vải.

Xem lời giải

verified Giải bởi Vietjack

Đáp án: B, C, E

Phương pháp giải:

Dựa vào đoạn thông tin đầu tiên giới thiệu về cơ chế giặt rửa của xà phòng: Khả năng tẩy rửa của xà phòng bắt nguồn từ cấu trúc đặc biệt của phân tử muối acid béo. Mỗi phân tử xà phòng (ví dụ: sodium stearate) gồm hai phần:

- Đầu ưa nước (hydrophilic head): Là nhóm carboxylate (−COO−) có tính phân cực cao, dễ dàng tương tác với các phân tử nước,.

- Đuôi kỵ nước (hydrophobic tail): Là mạch hydrocarbon dài, không phân cực, có xu hướng tránh xa nước nhưng lại dễ hòa tan trong dầu mỡ và các vết bẩn hữu cơ.

Khi giặt rửa, các đuôi kỵ nước sẽ bám vào vết bẩn, bao quanh chúng để tạo thành các hạt nhỏ gọi là micelle. Các đầu ưa nước hướng ra ngoài môi trường nước, giúp kéo vết bẩn rời khỏi bề mặt vật liệu và lơ lửng trong dung dịch.

Giải chi tiết:

Các phát biểu đúng là: B, C, E.

- Phát biểu (A SAI vì đuôi hydrocarbon của xà phòng không có tính phân cực và kị nước.

- Phát biểu (D) SAI vì xà phòng mất tác dụng tẩy rửa trong môi trường nước cứng (có nhiều ion Ca2+ và Mg2+).

Câu 3:

(VD) Các phát biểu dưới đây là đúng hay sai?

a) Cặn xà phòng hình thành là nguyên nhân gây ra các vệt trắng bám trên áo quần sau khi phơi khô.
Đúng
Sai
b) Nước cứng giúp xà phòng tạo nhiều bọt hơn và tăng hiệu quả tẩy rửa.
Đúng
Sai
c) Chất tẩy rửa tổng hợp (soapless detergents) không tạo cặn khi gặp ion Ca2+.
Đúng
Sai
d) Phản ứng xà phòng hoá là phản ứng thuận nghịch hoàn toàn trong mọi môi trường.
Đúng
Sai

Xem lời giải

verified Giải bởi Vietjack

Phương pháp giải: Đọc kĩ đoạn thông tin về sử dụng xà phòng trong nước cứng.

Giải chi tiết:

- Phát biểu (a) ĐÚNG.

- Phát biểu (b) SAI vì xà phòng mất tác dụng tẩy rửa trong môi trường nước cứng (có nhiều ion Ca2+ và Mg2+).

- Phát biểu (c) ĐÚNG.

- Phát biểu (d) SAI vì phản ứng xà phòng hoá là phản ứng 1 chiều của chất béo trong môi trường kiềm đun nóng.

Câu 4:

(VD) Một mẫu chất béo glyceryl tristearate (M = 890 g/mol) được xà phòng hoá hoàn toàn bằng dung dịch NaOH. Để thu được 30,6 kg xà phòng sodium stearate (M = 306 g/mol), khối lượng glycerol (M = 92 g/mol) thu được kèm theo là bao nhiêu?

A. 3,06 kg.
B. 9,20 kg.
C. 3,10 kg.
D. 3,07 kg.

Xem lời giải

verified Giải bởi Vietjack
Một mẫu chất béo glyceryl tristearate (M = 890 g/mol) được xà phòng hoá hoàn toàn bằng dung dịch NaOH. Để thu được 30,6 kg xà phòng sodium stearate (M = 306 g/mol),  (ảnh 1)

Câu 5:

(VD)  Chỉ số iodine là khối lượng iodine (tính bằng gam) có thể phản ứng với 100 gam chất béo hoặc dầu. Nó đặc trưng cho mức độ không no (số liên kết đôi C=C) trong phân tử chất béo. Một chất béo có chỉ số iodine là 86. Biết rằng mỗi liên kết đôi C=C trong phân tử chất béo phản ứng với 1 phân tử I2 (254 gam/mol). số liên kết đôi C=C trung bình trong 1 phân tử chất béo là []. (Giả sử khối lượng phân tử chất béo là 884 gam/mol).

Xem lời giải

verified Giải bởi Vietjack

Đáp án:

3

Đáp án: 3

Phương pháp giải: Một chất béo có chỉ số iodine là 86 tức là 100 g chất béo đó phản ứng được với 86 g phân tử I2.

Giải chi tiết:

Ta có 86 gam I2 sẽ phản ứng với 100 gam chất béo

⟹ 0,33 mol I2 sẽ phản ứng với 0,11 mol chất béo

Số liên kết đôi C=C trung bình trong 1 phân tử chất béo = nI2/nchất béo = 3

Đang tải chế độ Học...

Dành cho bạn Hot

Đánh giá năng lực Bộ Quốc phòng
38 người thi tuần này

Đề thi Đánh giá năng lực Bộ Quốc phòng phần Văn học - Ngôn ngữ (có đáp án) - Đề số 1

50 câu 662 lượt thi Thi ngay →
Đánh giá năng lực ĐHSP Hà Nội 2
41 người thi tuần này

Đề thi Đánh giá năng lực Đại học Sư phạm Hà Nội 2 môn Tiếng Anh có đáp án - Đề số 1

50 câu 280 lượt thi Thi ngay →
Đánh giá năng lực ĐHSP TP.Hồ Chí Minh
42 người thi tuần này

Đề thi tham khảo ĐGNL Đại học Sư phạm TP.Hồ Chí Minh môn Ngữ văn có đáp án - Đề số 5

22 câu 169 lượt thi Thi ngay →
Đánh giá năng lực ĐH Khoa học và Công nghệ Hà Nội

Đề tham khảo ĐGNL ĐH Khoa học và Công nghệ Hà Nội môn Hóa học (có đáp án) - Đề số 9

30 câu 0 lượt thi Thi ngay →
Đánh giá năng lực V-SAT
68 người thi tuần này

Đề tham khảo ĐGNL V-SAT môn Toán 2026 (Đề 1)

25 câu 498 lượt thi Thi ngay →
Đánh giá năng lực ĐH Bách Khoa
98 người thi tuần này

Đề thi ĐGTD Đại học Bách khoa Hà Nội 2026-2027 môn Vật lí (có đáp án) - Đề 5

14 câu 98 lượt thi Thi ngay →
Đánh giá năng lực ĐHQG Hồ Chí Minh
59 người thi tuần này

Đề thi Đánh giá năng lực ĐHQG Hồ Chí Minh năm 2025 có đáp án (Đề 2)

120 câu 14.8 K lượt thi Thi ngay →
Đánh giá năng lực ĐHQG Hà Nội
48 người thi tuần này

Đề thi Đánh giá năng lực ĐHQG Hà Nội form 2025 có đáp án (Đề 41)

235 câu 613 lượt thi Thi ngay →

CÂU HỎI HOT CÙNG CHỦ ĐỀ

Câu 1/100

A. \[4{\rm{ }}gam.\;\]
B. \[5{\rm{ }}gam.\;\]
C. \[6{\rm{ }}gam.\]                     
D. \[7{\rm{ }}gam.\]

Lời giải

Phương pháp giải:

+) Tính khối lượng \[NaOH\] có trong \[60{\rm{ }}gam\] dung dịch \[20\% .\]

+) Gọi khối lượng \[NaOH\] thêm vào là \[a{\rm{ }}\left( {gam} \right)\]

=> tính khối lượng chất tan trong dung dịch sau khi thêm và khối lượng dung dịch sau khi thêm

+) Thay vào biểu thức tính phần trăm \[NaOH\] trong dung dịch \[ = > a\]

Giải chi tiết:

Khối lượng \[NaOH\] có trong \[60{\rm{ }}gam\]dung dịch \[20\% \]là:

                                 \(60 \times 20{\rm{\% }} = 12gam\)

Gọi khối lượng \[NaOH\] thêm vào là \[a{\rm{ }}\left( {gam} \right),\]ta có:

Khối lượng \[NaOH\] trong dung dịch sau khi thêm là: \[12{\rm{ }} + {\rm{ }}a\]

Khối lượng dung dịch sau khi thêm là: \[60{\rm{ }} + {\rm{ }}a\]

\( \Rightarrow \) Phần trăm \[NaOH\] trong dung dịch sau thi thêm là:

             \(\frac{{12 + a}}{{60 + a}}.100{\rm{\% }} = 25{\rm{\% }}\)

\[ \Rightarrow {\rm{ }}a{\rm{ }} = {\rm{ }}4{\rm{ }}\left( {gam} \right)\]

Số học sinh khối \(12\) của một trường học là một số có ba chữ số và khi yêu cầu các em học sinh này xếp thành \(16\) hàng, \(20\) hàng hoặc \(24\) hàng đều nhau thì vừa đủ.

Câu 2/100

A. Nhiệt độ môi trường.
B. Độ acid của dung dịch nước hoa quả.
C. Thời gian ủ lên men.
D. Loại hoa quả được sử dụng để làm rượu.

Lời giải

Đáp án: A, B, C, D

Phương pháp giải: Phân tích đề bài để xác định các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình lên men sản xuất rượu hoa quả

Giải chi tiết:

Theo đề bài: “Khả năng sản xuất ethanol của nấm men còn chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố bên ngoài như pH, nhiệt độ, thời gian lên men, cơ chất và các vi lượng.”
→ Tất cả các yếu tố đã cho đều ảnh hưởng đến quá trình lên men

Lời giải

Bạn cần đăng ký gói VIP ( giá chỉ từ 250K ) để làm bài, xem đáp án và lời giải chi tiết không giới hạn.

Nâng cấp VIP

Câu 5/100

A. Sự kết hợp giữa điểm nhìn khách quan và chủ quan giúp người kể vừa giữ khoảng cách đánh giá nhân vật, vừa tăng độ tin cậy nhờ yếu tố chứng kiến trực tiếp. 
B. Việc chuyển đổi điểm nhìn từ ngôi thứ ba sang ngôi thứ nhất nhằm làm giảm tính khách quan của câu chuyện và tăng yếu tố cảm xúc cá nhân.
C. Sự đan xen nhiều điểm nhìn làm cho câu chuyện trở nên rời rạc nhưng lại tạo hiệu ứng đa thanh, giúp người đọc tự do suy đoán nhân vật. 
D. Việc sử dụng điểm nhìn cộng đồng là chủ yếu nhằm khẳng định tính xác thực tuyệt đối của mọi chi tiết được kể trong câu chuyện.

Lời giải

Bạn cần đăng ký gói VIP ( giá chỉ từ 250K ) để làm bài, xem đáp án và lời giải chi tiết không giới hạn.

Nâng cấp VIP

Xem trọn bộ đề thi 100 câu hỏi
Xem thêm