Đáp án cần chọn là: B

Dựa vào dữ liệu dưới đây, thí sinh trả lời các câu sau:

Ở người, gene ABO (gồm 3 allele I^A, I^B và I^O, nằm trên nhiễm sắc thể số 9) và gene H (gồm 2 allele H và h, nằm trên nhiễm sắc thể số 19) cùng quy định nhóm máu. Sự hoạt động của các allele này được thể hiện theo sơ đồ sau:

 

Cho biết: Allele h là các dạng đột biến lặn hoàn toàn và không có khả năng hình thành kháng nguyên H trên bề mặt hồng cầu; người có kiểu gene hh sẽ có kiểu hình nhóm máu O dạng hiếm (kiểu hình Bombay). Theo M. E. Reid (2004), trong các cộng đồng người Đông Nam Á đang cân bằng di truyền về gene này, tỉ lệ kiểu hình Bombay rất hiếm gặp, chỉ được tìm thấy ở 1 trên 10 000 người.

Trong huyết tương ở người có 3 loại kháng thể là α, β và anti-H có khả năng gây ngưng kết và làm ly giải các hồng cầu có kháng nguyên lần lượt tương ứng là A, B và H, từ đó gây ra những phản ứng truyền máu nghiêm trọng có thể dẫn đến tử vong. Vì vậy trong lĩnh vực truyền máu huyết học, một nguyên tắc quan trọng cần phải tuân thủ là các tế bào hồng cầu của nguồn máu truyền vào không bị ngưng kết bởi các kháng thể có trong huyết tương của người nhận. Bình thường, trong huyết tương ở người có đầy đủ các loại kháng thể khác nhau, ngoại trừ loại kháng thể gây ngưng kết cho chính hồng cầu của cơ thể.

Trả lời cho các câu 96, 97, 98, 99, 100 dưới đây:

Trong các cộng đồng người đang cân bằng di truyền về cả 2 gene trên, nhóm máu nào sau đây được quy định bởi nhiều loại kiểu gene khác nhau nhất?

Giải chi tiết:

A sai vì nhóm máu O không thể nhận nhóm máu A, AB.

B đúng.

C sai vì nhóm máu O hiếm không thể nhận nhóm máu O thường.

D sai vì nhóm máu A và B không thể nhận nhóm máu AB.

Đáp án cần chọn là: B

Giải chi tiết:

A sai vì nhóm máu O có thể có kiểu gene HHI^OI^O hoặc HhI^OI^O.

B đúng vì chỉ cần không có sự xuất hiện của alen H thì mọi kiểu gene đề mang kiểu hình nhóm máu O.

C sai vì hh mang nhóm máu O.

D sai vì 2 gene phân li độc lập, có tương tác gene.

Đáp án cần chọn là: B

Giải chi tiết:

Nhóm máu B có thể có kiểu gene HHIBIB, HHIBIO, HhIBIB, HhIBIO.

Nhóm máu B có thể truyền cho nhóm máu B hoặc AB.

Đáp án cần chọn là: C

Giải chi tiết:

Để một người con có nhóm máu O, có hai khả năng về kiểu gene:

- Kiểu gene IOIO : Để có kiểu gene này, cả bố và mẹ đều phải truyền allele IO. Tuy nhiên, người mẹ có nhóm máu AB (kiểu gene IAIB) nên không có allele IO. Do đó, khả năng này là không thể xảy ra.

- Kiểu gene hh: Theo sơ đồ, những người có kiểu gene hh không thể hình thành kháng nguyên H trên bề mặt hồng cầu, dẫn đến dù có kiểu gene về ABO là gì thì vẫn biểu hiện kiểu hình nhóm máu O dạng hiếm (kiểu hình Bombay). Đây là khả năng duy nhất để con có nhóm máu O.

Để sinh con có kiểu gene hh, cả bố và mẹ đều phải truyền allele h cho con.

- Người chồng: Có kiểu hình Bombay, nên kiểu gene của anh ta chắc chắn là hh. Anh ta sẽ luôn cho giao tử mang allele h (với xác suất 1).

- Người mẹ: Có nhóm máu AB, nghĩa là cô ấy phải có kiểu gene IAIB. Đồng thời, vì cô ấy không có kiểu hình Bombay, cô ấy phải có ít nhất một allele H trội. Kiểu gene của cô ấy có thể là HH hoặc Hh.

Để biết xác suất người mẹ có kiểu gene Hh, ta dựa vào tần số allele h trong quần thể:

Theo đề bài, tỉ lệ kiểu hình Bombay (kiểu gene hh) là 1/10.000.

- Theo định luật Hardy-Weinberg, tẩn số kiểu gene hh

\((q_h^2) = 1/10.000 = 0.0001\).

- Tần số allele h \(({q_h}) = \sqrt {0.0001} = 0.01\).

- Tần số allele H \(({p_H}) = 1 - {q_h} = 1 - 0.01 = 0.99\).

- Người mẹ có kiểu gene H_, xác suất của cô ấy là Hh là:

\(P({\rm{Hh}}) = \frac{{2pq}}{{{p^2} + 2pq}} = \frac{{2 \times 0.99 \times 0.01}}{{{{0.99}^2} + 2 \times 0.99 \times 0.01}} = \frac{{0.0198}}{{0.9999}} \approx \frac{2}{{101}}\).

Cuối cùng, tính xác suất sinh con có kiểu gene hh:

- Xác suất sinh con có kiểu gene hh = (Xác suất mẹ có kiểu gene Hh) \( \times \) (Xác suất mẹ cho giao tử h) \( \times \) (Xác suất bố cho giao tử h).

- Xác suất \( = \frac{2}{{101}} \times \frac{1}{2} \times 1 = \frac{1}{{101}}\).

Vậy, xác suất để họ sinh được 1 người con có nhóm máu O là \(\frac{1}{{101}}\).

Đáp án cần chọn là: B