Đọc đoạn trích và thực hiện các yêu cầu:

Những ngón chân của bố khum khum, lúc nào cũng như bám vào đất để khỏi trơn ngã. Người ta nói “đấy là bàn chân vất vả”. Gan bàn chân bao giờ cũng xám xịt và lỗ rỗ, bao giờ cũng khuyết một miếng, không đầy đặn như gan bàn chân người khác. Mu bàn chân mốc trắng, bong da từng bãi, lại có nốt lấm tấm. Đêm nào bố cũng ngâm nước nóng hòa muối, gãi lấy gãi để rồi xỏ vào đôi guốc mộc. Khi ngủ bố rên, rên vì đau mình, nhưng cũng rên vì nhức chân. Rượu tê thấp không tài nào xoa bóp khỏi.

Bố đi chân đất. Bố đi ngang dọc đông tây đâu đâu con không hiểu. Con chỉ thấy ngày nào bố cũng ngâm chân xuống nước, xuống bùn để câu quăng. Bố tất bật đi từ khi sương còn đẫm ngọn cây ngọn cỏ. Khi bố về cũng là lúc cây cỏ đẫm sương đêm. Cái thúng câu bao lần chà đi xát lại bằng sắn thuyền. Cái ống câu nhẵn mòn, cái cần câu bóng dầu tay cầm.

Con chỉ biết cái hòm đồ nghề cắt tóc sực mùi dầu máy tra tông-đơ, cái “ghế xếp” bao lần thay vải, nó theo bố đi xa lắm.  

Bố ơi! Bố chữa làm sao được lành lặn đôi bàn chân ấy: đôi bàn chân dầm sương dãi nắng đã thành bệnh.

Bố bảo: Bàn chân con phải giữ gìn để mà đi cho thật khỏe, thật xa!

(Duy Khán, trích Người nhà, tuyển tập Tuổi thơ im lặng, NXB Kim Đồng, Hà Nội, 2016, tr.55-56)

I. ĐỌC HIỂU (5,0 điểm)

(0,5 điểm). Đoạn trích bộc lộ tình cảm của người con dành cho ai?

Hướng dẫn chấm bài văn tự sự (Kể chuyện đời thường có yếu tố biểu cảm)

1. Tiêu chí về cấu trúc bài văn (0,5 điểm):

- Đầy đủ 3 phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài.

- Các phần liên kết logic, mạch lạc; ngắt dòng giữa các đoạn văn hợp lý.

2. Tiêu chí về nội dung, xác định đúng đề tài (3,5 điểm):

- Mở bài (0,5 điểm): Giới thiệu được người thân (ông, bà, bố, mẹ, anh, chị,...) và việc làm của người đó khiến em xúc động, ghi nhớ sâu sắc.

- Thân bài (2,5 điểm):

+ Hoàn cảnh diễn ra sự việc: Thời gian, không gian, bối cảnh diễn ra việc làm đó là gì? (Ví dụ: Một đêm em bị sốt cao, một ngày gia đình gặp khó khăn, một hành động chăm sóc thầm lặng hằng ngày,...).

+ Diễn biến câu chuyện: Kể rõ ràng chi tiết việc làm của người thân (cử chỉ, hành động, lời nói, ánh mắt,...). Chú ý nhấn mạnh vào những chi tiết đắt giá gợi cảm xúc.

+ Sự kết hợp yếu tố miêu tả, biểu cảm: Miêu tả ngoại hình khắc khổ hoặc ấm áp của người thân lúc đó; bộc lộ tâm trạng xúc động, biết ơn, xen lẫn hối hận hoặc tự hào của bản thân em khi chứng kiến việc làm ấy.

- Kết bài (0,5 điểm): Khẳng định ý nghĩa của việc làm đó đối với bản thân; nêu tình cảm, lời hứa hoặc bài học ứng xử của em đối với người thân yêu.

3. Tiêu chí về sáng tạo và chính tả, diễn đạt (1,0 điểm):

- Chính tả, ngữ pháp (0,5 điểm): Không mắc lỗi chính tả, dùng từ đúng nghĩa, đặt câu đúng cấu trúc ngữ pháp tiếng Việt.

- Sáng tạo, giọng điệu (0,5 điểm): Bài viết có cảm xúc chân thực, tự nhiên, không rập khuôn máy móc; biết sử dụng từ ngữ hình ảnh giàu tính gợi hình, gợi cảm để làm nổi bật tâm điểm câu chuyện.

- Cách quy đổi mức điểm Phần Viết:

+ Điểm 4,5 - 5,0: Đáp ứng xuất sắc các yêu cầu trên, văn viết giàu cảm xúc, có sự sáng tạo riêng biệt, hầu như không mắc lỗi diễn đạt.

+ Điểm 3,5 - 4,0: Đáp ứng tốt các yêu cầu về nội dung, bố cục; câu chuyện rõ ràng, có cảm xúc; mắc vài lỗi chính tả hoặc dùng từ nhỏ không đáng kể.

+ Điểm 2,5 - 3,0: Bài viết cơ bản kể được việc làm, đúng bố cục nhưng phần biểu cảm còn mờ nhạt, hành văn đôi chỗ còn kể lể dài dòng, mắc một số lỗi diễn đạt.

+ Điểm 1,0 - 2,0: Bài viết quá sơ sài, chưa rõ cốt truyện, thiếu sự liên kết giữa các phần hoặc lạc sang văn tả người thân thuần túy.

+ Điểm 0: Bỏ giấy trắng hoặc viết vài dòng không có nghĩa.

Bài làm tham khảo

Trong gia đình, mẹ là người gần gũi và yêu thương em nhất. Mẹ luôn chăm chút cho em từng bữa ăn, giấc ngủ một cách thầm lặng. Thầy cô giáo thường dạy chúng em về lòng biết ơn cha mẹ, nhưng phải đến đêm mùa đông năm ngoái, khi chứng kiến một việc làm của mẹ, em mới thực sự hiểu hết sự hy sinh cao cả ấy và đem lòng khắc cốt ghi tâm.

Hôm đó là một ngày mùa đông lạnh giá, gió bắc tràn về kèm theo những cơn mưa phùn buốt giá. Vì chủ quan không mặc ấm khi đi học, đến nửa đêm, em bỗng lên cơn sốt hâm hấp rồi chuyển sang co giật.

Không một chút chần chừ, mẹ bắt đầu chuỗi hành động hối hả nhưng vô cùng cẩn thận để hạ sốt cho em. Giữa đêm đông lạnh thấu xương, mẹ chỉ kịp khoác vội chiếc áo mỏng rồi chạy ra chạy vào nhà bếp để thay nước ấm lau người cho em. Đôi bàn tay mẹ vốn đã chai sần vì sương gió, nay chạm vào nước lạnh lại càng thêm đỏ ửng lên. Mẹ nhẹ nhàng lau nhẹ lên trán, lên tay, lên cổ em. Cứ khoảng mười lăm phút, mẹ lại thay khăn một lần. Đến khoảng hai giờ sáng, cơn sốt vẫn chưa chịu lui, mẹ vội vàng nấu cho em một bát cháo hành nóng hổi. Nhìn dáng mẹ gầy gò, tất bật dưới ánh đèn bếp tù mù, lòng em dâng lên một niềm xúc động nghẹn ngào. Mẹ đỡ em ngồi dậy, cẩn thận thổi từng thìa cháo cho bớt nóng rồi dịu dàng bón cho em ăn. Ăn cháo xong, em được mẹ cho uống thuốc. Lúc này, em đã thấm mệt và dần chìm vào giấc ngủ. Trong cơn mơ màng, em vẫn cảm nhận được bàn tay gầy guộc, ấm áp của mẹ khẽ vuốt tóc em, đắp lại tấm chăn bông cho thật kín gió. Mẹ không đi ngủ mà cứ ngồi ghé bên mép giường, chốc chốc lại đặt tay lên trán kiểm tra nhiệt độ của em.

Sáng hôm sau tỉnh dậy, em thấy người nhẹ nhõm hẳn, cơn sốt đã lùi xa. Quay sang bên cạnh, em thấy mẹ đang nằm truyền giấc ngủ mệt mỏi ngay sát mép giường.

Việc làm đêm hôm ấy của mẹ là một kỷ niệm mà suốt đời này em không thể nào quên. Hành động chăm sóc ân cần của mẹ không chỉ cứu em khỏi trận ốm dữ dội, mà còn thắp lên trong lòng em một ngọn lửa ấm áp về tình mẫu tử thiêng liêng. Kể từ ngày đó, em tự hứa với bản thân sẽ học tập thật chăm chỉ, biết tự chăm sóc sức khỏe của mình tốt hơn để mẹ không phải bận lòng, xứng đáng với tình yêu thương bao la mà mẹ đã dành cho em.

Học sinh chỉ ra được các chi tiết về ngoại hình/bệnh trạng của bàn chân bố trong văn bản:

- Các ngón chân khum khum, lúc nào cũng như bám vào đất.

- Gan bàn chân xám xịt và lỗ rỗ, bị khuyết một miếng không đầy đặn.

- Mu bàn chân mốc trắng, bong da từng bãi, có nốt lấm tấm.

- Đêm nào cũng đau nhức, rên rỉ khi ngủ, dầm sương dãi nắng đã thành bệnh.