Phần III (5 điểm). Viết bài nghị luận văn học.

Hãy viết bài văn (khoảng 600 chữ) phân tích đoạn thơ sau:

[ ... ] Đêm hội vui, tiếng trống giục liên hồi

Bà sống dậy, bà đừng buồn nữa nhé

Bà lại trẻ như ngày xưa hát ví

Người náu mình trong quả thị bước ra

Người hứng dừa từ giấy điệp bước ra

Người đã khuất cũng về đông đủ cả

Những tượng đá bỗng chập chờn nhảy múa

Những cụ già say rượu hát nghêu ngao [ ... ]

Hoa gạo hồng lại nở, bà ơi

Cháu đã đi từ lòng bà ấm áp

Để sống hết những vui buồn dân tộc

Những hoa bìm hoa súng nở trên ao

Những ban mai xanh biếc tiếng đàn bầu

Bà hiền hậu têm trầu bên chõng nước [ ... ]

Tiếng đàn bầu, tiếng đàn bầu mong nhớ

Trong gió lộng, dưới mặt trời xứ sở

Vẫn cồn cào những cơn khát khôn nguôi

Đất phù sa vô tận dấu chân người

Những đoàn quân lại ra đi từ đất

Bà đứng đó miệng trầu cay thơm ngát

Vầng yêu thương soi sáng suốt cuộc đời

Khắp triền sông vang tiếng trẻ con cười

Đất nước đàn bầu

Đất nước ban mai ...

1972-1983

(Lưu Quang Vũ, Đất nước đàn bầu,

Trích “Gió và tình yêu thổi trên đất nước tôi,

Nxb Hội nhà văn, 2022, Tr.148-149)

Tiêu chí đánh giá

Thang điểm

Nội dung

Tổ chức bài văn nghị luận

Từ vựng, ngữ pháp

Thể hiện đầy đủ các nội dung:

(1) Giới thiệu khái quát: tác giả, đoạn thơ; nội dung đoạn thơ: Cảm hứng dân tộc trong quá trình lịch sử. (0,5 điểm)

(2) Phân tích, đánh giá tình cảm, cảm xúc, ... của nhân vật trữ tình trong đoạn trích. (2,0 điểm)

- Ý nghĩa nhan đề: biểu thị hình dáng đất nước, biểu thị tâm hồn dân tộc và quá trình lịch sử truyền thống của dân tộc.

- Đất nước với các giá trị văn hóa truyền thống:

+ Từ câu hát đêm hội làng: “hát ví”

+ Từ câu chuyện cổ tích Tấm Cám: “trong quả thị”

+ Từ tranh Đông hồ: “Hứng dừa”

+ Đất nước qua bao biến cố, thăng trầm “vui buồn” vẫn “xanh” nặng nghĩa tình “miếng trầu”

- Đất nước khao khát đi tới và vươn mình

+ Trong không gian rộng lớn: “gió lộng”, “mặt trời”

+ Sức sống mãnh liệt: “phù sa”, “dấu chân” ...

(3) Phân tích, đánh giá nghệ thuật thể hiện trong đoạn thơ (2,0 điểm)

- Thể thơ tự do: chiêm nghiệm.

- Điệp ngữ: Đất nước đàn bầu.

- Hình ảnh thơ: giàu tính hội họa và chân thực.

- Nhịp thơ: giàu tính nhạc ngân nga.

- Vận dụng chất liệu lấy từ văn hóa dân gian.

(4) Đánh giá chung về nội dung và nghệ thuật của đoạn trích. (0,5 điểm)

Lưu ý: Thí sinh có thể có trình bày và triển khai các ý theo cách thức khác, nhưng cần đảm bảo đúng với giá trị nội dung và nghệ thuật của đoạn thơ.

Viết thành bài văn hoàn chỉnh, có đầy đủ mở bài – thân bài – kết bài.

- Có thể triển khai mạch ý theo cách thức linh hoạt, miễn là phân tích được nội dung và nghệ thuật của đoạn thơ.

- Luận điểm rõ ràng, được làm rõ bằng lập luận và bằng chứng từ bài thơ, sử dụng phối hợp các thao tác lập luận phân tích, chứng minh, bình luận, so sánh,…

Dùng từ, viết câu chuẩn xác, diễn cảm,…

5,0

- Thể hiện được 2/3 nội dung (1), (2), (3)

Tổ chức thành bài văn hoàn chỉnh, triển khai thiếu ý hoặc còn sơ sài.

Dùng từ, viết câu đạt yêu cầu cơ bản.

3,5

- Viết thành bài văn nhưng chưa hoàn chỉnh, chưa rõ nội dung của bài, mắc lỗi dùng từ, đặt câu.

1,5

- Không làm bài/ Nội dung viết không liên quan đến yêu cầu đề bài.

0