Phần III (5 điểm). Viết bài nghị luận văn học.

Hãy viết bài văn (khoảng 600 chữ) phân tích đoạn thơ sau:

Trong lòng người và trong mọi bài thơ

Biển khơi dậy những khát khao mới mẻ

Nỗi chờ mong thẳm sâu trong mắt mẹ

Màu yêu thương từ những tháng năm xa

 

Biển có từ trong mỗi chúng ta

Qua những chuyện thần kì xưa bà kể

Đêm nhắm mắt mơ nhiều con cá lạ

Đại dương xanh ngay ở góc ao nhà

 

[ ... ] Biển có từ trong mỗi chúng ta

Hạt muối đến chia đều vị mặn

Dẫu ở rừng sâu núi cao che tầm mắt

Dẫu ở đồng bằng châu thổ bao la

 

[ ... ] Suốt cuộc đời biển gọi ước mơ

Nỗi khát vọng những phương trời chưa đến

Đứng trước biển quên những điều nhỏ hẹp

Lại thấy lòng trong sạch thêm ra

 

[ ... ] Và muôn đời lặng lẽ một màu xanh

Biển chỉ quen theo quy luật của mình

Biển vẫn ấm những ngày trở rét

Biển vẫn mát những ngày nắng khét

Dẫu vui buồn biển vẫn mênh mông

Vẫn là nơi gặp gỡ triệu dòng sông.

Bảo Ninh, 11-1969

(Xuân Quỳnh¹, trích Biển, Không bao giờ là cuối, Nxb Hội nhà văn, 2021,tr.154)

(1) Xuân Quỳnh được biết đến với tài năng vượt trội trong nghệ thuật viết thơ. Cô đã để lại dấu ấn sâu sắc trong văn học Việt Nam thông qua những tác phẩm nổi tiếng như “Thuyền và biển”, “Sóng”, “Thơ tình cuối mùa thu” và “Tiếng gà trưa” mang trong mình tình cảm sâu lắng và tầm nhìn triết học đầy sáng tạo.

Tiêu chí đánh giá

Thang điểm

Nội dung

Tổ chức bài văn nghị luận

Từ vựng, ngữ pháp

Thể hiện đầy đủ các nội dung:

(1) Giới thiệu khái quát: tác giả, đoạn thơ; nội dung đoạn thơ: Bộc lộ cảm nhận về tình yêu với Biển – tình yêu, sự gắn bó, soi chiếu chính mình và sự dâng hiến dành cho cuộc đời…. (0,5 điểm)

(2) Phân tích, đánh giá tình cảm, cảm xúc, ... của nhân vật trữ tình trong đoạn trích. (2,0 điểm)

- Cảm nhận về Biển

+ Biển - nguồn cảm hứng bất tận của thi ca.

+ Biển - gắn bó với mỗi con người: tình mẫu tử, câu chuyện bà kể, ước mơ từ những câu chuyện cổ tích.

+ Biển - thỏa khao khát chinh phục và khám phá của mỗi con người.

+ Biển - tồn tại vĩnh hằng, âm thầm cống hiến.

- Niềm khao khát được thấu hiểu “có từ trong mỗi chúng ta”, sẻ chia “nỗi khát vọng”, “quên điều nhỏ hẹp” và sống một cuộc đời có ý nghĩa “nơi gặp gỡ mọi dòng sông” của nhân vật trữ tình.

(3) Phân tích, đánh giá nghệ thuật thể hiện trong đoạn thơ (2,0 điểm)

- Thể thơ tự do, mạch cảm xúc tự nhiên, chiêm nghiệm.

- Đoạn trích được xây dựng cấu tứ từ hình ảnh “Biển”: Hình ảnh Biển được nhắc trực tiếp trong các khổ thơ với hình ảnh, ý nghĩa biểu đạt khác nhau.

- Nhịp điệu dìu dặt như những con sóng, mở ra chiều sâu của suy nghĩ, tâm trạng và chiều rộng của không gian Biển rộng lớn.

- Hình ảnh thơ: gần gũi, sinh động.

- Biện pháp tu từ: điệp ngữ “Biển”, “vẫn”, “có từ” khẳng định sự tồn tại, gắn bó của Biển với con người.

(4) Đánh giá chung về nội dung và nghệ thuật của đoạn trích. (0,5 điểm)

Lưu ý: Thí sinh có thể có trình bày và triển khai các ý theo cách thức khác, nhưng cần đảm bảo đúng với giá trị nội dung và nghệ thuật của đoạn thơ.

Viết thành bài văn hoàn chỉnh, có đầy đủ mở bài – thân bài – kết bài.

- Có thể triển khai mạch ý theo cách thức linh hoạt, miễn là phân tích được nội dung và nghệ thuật của đoạn thơ.

- Luận điểm rõ ràng, được làm rõ bằng lập luận và bằng chứng từ bài thơ, sử dụng phối hợp các thao tác lập luận phân tích, chứng minh, bình luận, so sánh,…

Dùng từ, viết câu chuẩn xác, diễn cảm,…

5,0

- Thể hiện được 2/3 nội dung (1), (2), (3)

Tổ chức thành bài văn hoàn chỉnh, triển khai thiếu ý hoặc còn sơ sài.

Dùng từ, viết câu đạt yêu cầu cơ bản.

3,5

- Viết thành bài văn nhưng chưa hoàn chỉnh, chưa rõ nội dung của bài, mắc lỗi dùng từ, đặt câu.

1,5

- Không làm bài/ Nội dung viết không liên quan đến yêu cầu đề bài.

0