I.1. Đọc văn bản 1 và trả lời các câu hỏi từ 1 đến 5.

VĂN BẢN 1

Sự tập trung vào thế giới tấm lòng đã làm thay đổi cấu trúc tự sự của truyện. Trong cấu trúc nhân vật Truyện Kiều thế giới bên trong chiếm ưu thế so với sự biểu hiện hành động bên ngoài, gương mặt bên trong cụ thể hơn gương mặt bên ngoài. Lời nói bên trong (độc thoại nội tâm, ngôn ngữ nửa trực tiếp) chân thật và sinh động hơn lời đối đáp bên ngoài. Cảnh và vật bên ngoài có xu hướng nội tâm hóa, đối thoại bên ngoài có xu hướng độc thoại hoá. Do ưu thế của yếu tố tâm lí mà các chi tiết phàm tục, các mưu mẹo lọc lừa, các tham vọng treo gương tiết liệt của Thanh Tâm tài nhân không có chỗ đứng trong truyện của Nguyễn Du. Thời gian sự kiện “gấp khúc” tạo điều kiện bộc lộ nhân vật trong những cơn khủng hoảng nội tâm. [ ... ] Sự đổi mới quan niệm nghệ thuật về con người đã kéo theo sự đổi mới hệ thống các nguyên tắc tự sự, nâng nghệ thuật thể hiện con người lên đến một đình cao chưa từng có. Tuy nhiên Nguyễn Du chỉ nới rộng tối đa mà chưa phá vỡ hệ thống nghệ thuật trung đại. Truyện Kiều trước sau vẫn là câu chuyện một tấm lòng trong cơn dâu bể. Tâm lí, tính cách con người chưa trở thành đối tượng nghiên cứu độc lập. Khái niệm vận mệnh lấn át khái niệm hoàn cảnh. Nguyên tắc “tỏ lòng” làm cho hệ thống miêu tả mang nặng tính trữ tình hơn là tự sự.

Gắn liền với sự đổi mới về quan niệm con người là khoảng cách gần gũi, thậm chí đồng nhất của người kể đối với các nhân vật được miêu tả. Văn học bao giờ cũng miêu tả con người trong tính cá thể, cảm tính của nó. Nhưng khoảng cách giữa người kể, người nghe và nhân vật trong truyện không phải bao giờ cũng như nhau. Ở anh hùng ca, cổ tích nội dung được kể đối với người kể, người nghe là một “quá khứ tuyệt đối”. Thời hiện tại khi ta cảm thụ chúng chỉ là thời gian “diễn xuất”, tức là thời gian làm cho các sự kiện quá khứ tái hiện lại trước cảm quan chúng ta, còn giữa sự kiện đó với người đọc là những hiện tượng khác thời tuyệt đối, người đọc và người kể có thể ghi nhận nhưng không thể lấy kinh nghiệm của mình để lí giải, đoán định các hành động của nhân vật quá khứ được. Trong tiểu thuyết, trái lại, là những truyện kể đồng thời với người kể và người đọc. Đôn Kihôtê là người cùng thời với Xecvantex, cũng như Epghênhi Ônhê-ghin, Tachiana là người cùng thời với Puskin.

(Theo Trần Đình Sử, Thi pháp Truyện Kiều, Nxb Giáo dục Việt Nam, 2012, tr.132-133)

A. TÔ TRÊN PHIẾU TRẢ LỜI TRẮC NGHIỆM

Phần I (3 điểm). Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 10. Đối với mỗi câu, thí sinh chỉ chọn một phương án.

Theo tác giả, vì sao sự tập trung vào thế giới tấm lòng đã làm thay đổi cấu trúc tự sự của truyện?

Tiêu chí đánh giá

Thang điểm

Nội dung

Tổ chức đoạn văn nghị luận

Từ vựng, ngữ pháp

Thể hiện được đầy đủ các tiêu chí, nội dung đánh giá:

(1) Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: Ý nghĩa của sự khiêm tốn trong giao tiếp. Hiểu đúng tinh thần câu nói của Socrates: không biết không đáng trách, điều đáng phê phán là giả vờ hiểu biết, tự cao, thiếu trung thực trong giao tiếp và học tập. (0,25 điểm)

(2) Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận:

- Giải thích: Khiêm tốn là biết nhìn nhận đúng bản thân, không tự đề cao mình, luôn cầu thị, sẵn sàng học hỏi và lắng nghe người khác. Trong giao tiếp, khiêm tốn thể hiện ở thái độ chân thành, biết thừa nhận điều mình chưa biết và tôn trọng ý kiến của người khác. (0,25 điểm)

- Đưa ra các ý triển khai và các dẫn chứng để bàn luận (1,25 điểm):

+ Khiêm tốn giúp con người: dễ dàng tiếp thu tri thức mới; hoàn thiện bản thân; xây dựng các mối quan hệ tốt đẹp; tạo được sự tin tưởng và tôn trọng từ người khác.

+ Người luôn cho rằng mình biết tất cả sẽ: khó tiếp thu góp ý; dễ mắc sai lầm; đánh mất cơ hội học hỏi; gây phản cảm trong giao tiếp.

+ Trong xã hội hiện nay, sự phát triển của mạng xã hội khiến nhiều người có xu hướng phát ngôn thiếu kiểm chứng, thể hiện mình am hiểu mọi vấn đề. Điều đó càng cho thấy giá trị của đức tính khiêm tốn và tinh thần cầu thị.

+ Có thể sử dụng các dẫn chứng tiêu biểu:

Socrates với quan niệm: “Điều duy nhất tôi biết là tôi không biết gì cả.”

Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn học hỏi nhân dân.

Những nhà khoa học lớn luôn coi tri thức của mình chỉ là một phần rất nhỏ của thế giới.

+ Mở rộng, phản đề:

Phê phán: thói kiêu ngạo; sĩ diện; khoe khoang hiểu biết; nói những điều mình không hiểu.

Phân biệt: Khiêm tốn không đồng nghĩa với tự ti hay phủ nhận năng lực của bản thân. Khiêm tốn là biết đúng giá trị của mình và luôn có tinh thần học hỏi.

(3). Khẳng định và rút ra bài học: Khiêm tốn là một phẩm chất quan trọng của người có văn hóa. Trong học tập, công việc và giao tiếp, mỗi người cần: biết lắng nghe; dám thừa nhận điều chưa biết; không ngừng học hỏi để hoàn thiện bản thân… (0,25 điểm)

(Lưu ý: Thí sinh có thể có trình bày và triển khai các ý khác với các tiêu chí đánh giá như trên nhưng phải thể hiện được những lập luận sâu sắc, thuyết phục: thái độ, thông điệp tích cực, phù hợp với chuẩn mực đạo đức và pháp luật).

- Xác định được yêu cầu về hình thức, dung lượng của đoạn văn: Đoạn văn có dung lượng khoảng 200 chữ, có thể trình bày theo cấu trúc diễn dịch, quy nạp, tổng - phân - hợp, móc xích hay song hành.

- Đảm bảo mạch lạc, liên kết giữa các câu trong đoạn:

+ Các câu trong đoạn tập trung vào thể hiện rõ vấn đề nghị luận.

+ Các ý triển khai (phát triển chi tiết) hài hòa (không bị mắc lỗi loãng ý hay thiếu hụt ý).

+ Các câu trong đoạn liên kết chặt chẽ.

- Từ ngữ, kiểu câu trong đoạn văn sinh động, phù hợp, sắc bén.  

2,0

Xác định đúng vấn đề cần nghị luận, triển khai cơ bản hợp lí, đưa ra được những dẫn chứng nhưng chưa cập nhật, xác đáng.

Cơ bản đảm bảo được mạch lạc và liên kết trong đoạn.

Có một số lỗi chính tả, dùng từ, đặt câu.

1,5

Xác định đúng vấn đề cần nghị luận, triển khai chung chung, dẫn chứng không thật xác đáng.

Có lỗi mạch lạc hoặc lỗi liên kết câu trong đoạn.

Có một số lỗi chính tả, dùng từ, đặt câu.

1,0

Xác định đúng vấn đề cần nghị luận nhưng các ý triển khai sơ sài, không có dẫn chứng.

Không đảm bảo mạch lạc và liên kết trong đoạn.

Có nhiều lỗi chính tả, dùng từ, đặt câu.

0,5

Không viết đoạn hoặc nội dung của đoạn văn không liên quan đến yêu cầu của đề bài.

0