Đọc ngữ liệu sau đây và trả lời các câu hỏi từ 71 đến 75:

Cỗ bài tam cúc mép cong cong

Rút trộm rơm nhà đi trải ổ

Chị gọi đôi cây!

           Trầu cay má đỏ

Kết xe hồng đưa Chị đến quê Em

 

Nghé cây bài tìm hơi tóc ấm

Em đừng lớn nữa Chị đừng đi

Tướng sĩ đỏ đen chui sấp ngửa

Ổ rơm thơm đọng tuổi đương thì

 

Đứa được

           chinh chuyền xủng xoẻng

Đứa thua

           đáo gỡ ngoài thềm

Em đi đêm tướng điều sĩ đỏ

Đổi xe hồng đưa Chị đến quê Em

 

Năm sau giặc giã

Quan Đốc đồng áo đen nẹp đỏ

Thả tịnh vàng cưới Chị

           võng mây trôi

 

Em đứng nhìn theo Em gọi đôi

(Hoàng Cầm, Cây tam cúc, In trong Mưa Thuận Thành, NXB Văn hoá, 1991)

Xác định nhân vật trữ tình trong bài thơ?

- Trong bài thơ, tác giả tái hiện không gian trò chơi dân gian tam cúc gắn với kí ức tuổi thơ và tình cảm trong sáng.

- Căn cứ trong văn bản:

Các câu thơ:“Tướng sĩ đỏ đen chui sấp ngửa/ Ổ rơm thơm đọng tuổi đương thì”

→ “Tướng”, “Sĩ” là tên các quân bài trong bộ bài tam cúc (gồm các quân như: tướng, sĩ, tượng, xe, pháo, mã…). Khi chơi, người chơi lật bài nên mới có hình ảnh “chui sấp ngửa”, diễn tả các lá bài lật lên lật xuống trên ổ rơm.

- Vì sao các phương án khác sai?

A: Không phải đóng giả nhân vật.

C: Không phải hình ảnh tưởng tượng của “Em”.

D: Không liên quan đến người đàn ông cưới “Chị”.

→ Chọn B.

- Trong bài Cây tam cúc của Hoàng Cầm, hình ảnh:

“Kết xe hồng đưa Chị đến quê Em”

“Đổi xe hồng đưa Chị đến quê Em”

được lặp lại nhiều lần, tạo thành một điệp hình ảnh giàu ý nghĩa biểu tượng.

- Ý nghĩa của hình ảnh “xe hồng”:

+ Trong văn hoá dân gian, “xe hồng” thường gợi liên tưởng đến xe hoa, hôn nhân, duyên phận.

+ Trong trò chơi tam cúc, “xe hồng” cũng là quân bài, nhưng khi vào thơ nó mang thêm ý nghĩa tượng trưng cho ước mơ gắn bó đôi lứa.

- Tác dụng của việc điệp lại:

+ Thể hiện ước mơ hồn nhiên nhưng tha thiết của nhân vật trữ tình “Em”.

+ Cho thấy khát vọng được nên duyên với “Chị” – một tình cảm tuổi mới lớn vừa ngây thơ vừa mãnh liệt.

+ Sự lặp lại làm nổi bật niềm mong ước không thành, càng trở nên day dứt khi cuối bài “Chị” đi lấy chồng.

- Vì sao các đáp án khác chưa đúng?

A, B: Chỉ nói đến tình bạn hoặc sự hòa hợp, chưa thể hiện rõ ước muốn kết đôi.

D: Không liên quan đến hoàn cảnh “không cùng quê”.

→ Chọn C.

Trong bài thơ Cây tam cúc của Hoàng Cầm, câu thơ: “Đứa được chinh chuyền xủng xoẻng”, “Xủng xoẻng” là từ tượng thanh, gợi âm thanh leng keng của kim loại va vào nhau, thường dùng để miêu tả tiếng đồng tiền, vật kim loại nhỏ rung lên.

- So sánh với các phương án:

A. lẻng xẻng → cũng chỉ tiếng leng keng của kim loại nhỏ, rất gần nghĩa với “xủng xoẻng”.

B. loảng xoảng → âm thanh lớn, mạnh, thường của vật kim loại rơi vỡ.

C. loạt soạt → tiếng lá khô, giấy, vật nhẹ cọ xát.

D. lao xao → tiếng nhiều người nói nhỏ, tiếng lá cây xào xạc.

→ Chọn A.

Cấu tứ bài thơ phát triển theo mạch hồi tưởng: bắt đầu từ kí ức trò chơi tam cúc hồn nhiên của tuổi thơ, sau đó chuyển sang bi kịch chia xa khi “Chị” bị gả cho quan Đốc đồng, làm nổi bật nỗi tiếc nuối và đượm buồn của nhân vật trữ tình. Chọn B.