I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)

Đọc bài thơ sau:

NGÀY TRỐNG KHÔNG

Với những ngày trống không nhờ nhờ trắng mây

Cái nhạt nhẽo mù mờ vô vị

 Anh làm nên cơ khí

Làm nên thỏi vàng lấp lánh trên tay

Phải rồi, mỗi tháng, mỗi giờ, mỗi phút, mỗi giây

Đều có những hạt vàng chảy qua kẽ bàn tay

Lẫn với trống không mà anh chẳng biết

Những lúc thời gian ồ ồ nước xiết

Lại càng gay

Chỉ cần yêu, cầm lấy cái trống không vô vị tháng ngày

Yêu nó đi, cho nó thành: báu vật

Chắt bóp nó trước khi ngày tan, tháng mất

Thì vẫn còn lại một chút gì anh không thể trắng tay

Một vết thương thành sẹo lâu ngày

Một chút nhớ đầu mày cuối mắt

Một chút hăng như con sóc đầu cây rồi khuất

Một điệu hát mơ hồ nghe thoáng đâu đây

Hãy cầm lên, bắt lấy

Cái vàng lẫn trong dòng thác ấy.

(Theo Thành phố này tôi đến tôi yêu, Chế Lan Viên, NXB Văn học, 2023, tr.593)

 

Thực hiện các yêu cầu:

Đề tài chính của bài thơ trên là gì?

c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận của bài viết:

* Mở bài:

– Dẫn dắt, giới thiệu vấn đề nghị luận.

* Thân bài:

a. Giải thích

– Giận dữ là bản năng:

+ Giận dữ là trạng thái cảm xúc tiêu cực, bực tức, cáu gắt khi gặp phải chuyện không như ý, bị xúc phạm hay tổn thương.

+ Bản năng là những phản xạ tự nhiên, sinh ra đã có. Việc con người biết nổi giận là một phản ứng tâm lí hết sức bình thường, không cần ai dạy dỗ.

– Kiềm chế cơn giận là kết quả của trải nghiệm và trưởng thành: Kiềm chế là khả năng làm chủ, kiểm soát cảm xúc, không để cảm xúc lấn át lí trí. Để có được khả năng này, con người cần đi qua trải nghiệm để đạt đến sự trưởng thành.

⇒ Giá trị và bản lĩnh thực sự của con người không nằm ở việc để cảm xúc chi phối, mà nằm ở khả năng kiểm soát chúng sau khi đã được tôi luyện qua thời gian.

b. Bàn luận và phân tích

– Vì sao nói “Giận dữ là trạng thái thuộc bản năng”?:

+ Ngay từ khi còn là một đứa trẻ, ta đã biết khóc lóc, ăn vạ khi bị giành đồ chơi hay không được đáp ứng nhu cầu.

+ Giận dữ thực chất là một cơ chế tự vệ tự nhiên của tâm lí con người trước những mối đe dọa, sự bất công hoặc những yếu tố gây ức chế. Do đó, việc ta cảm thấy tức giận là điều không thể tránh khỏi và không đáng bị phủ nhận.

– Vì sao “Kiềm chế cơn giận là kết quả của trải nghiệm và trưởng thành”?:

+ Tuổi trẻ bồng bột thường dễ hành động theo cảm xúc. Những lúc “giận quá mất khôn” ấy thường dẫn đến hậu quả đáng tiếc: phá vỡ các mối quan hệ, làm hỏng công việc, làm tổn thương người mình yêu thương, thậm chí vướng vào vòng lao lý. Nhờ nếm trải những hậu quả đó, con người mới học được cách kìm hãm sự nóng giận.

+ Người trưởng thành là người biết dùng lí trí để soi xét vấn đề. Thay vì phản ứng bốc đồng, họ có đủ sự điềm tĩnh để phân tích đúng sai, có đủ sự thấu cảm để đặt mình vào vị trí của người khác mà bao dung.

+ Chế ngự được kẻ thù bên trong chính mình là chiến thắng vĩ đại nhất.

(HS lấy dẫn chứng minh hoạ phù hợp)

c. Mở rộng vấn đề và rút ra bài học

– Nhẫn nhịn chịu đựng sự bất công một cách độc hại sẽ sinh ra uất ức. Trưởng thành là biết chuyển hoá cơn giận: biểu đạt sự không hài lòng một cách văn minh, rõ ràng để giải quyết triệt để vấn đề thay vì la hét hay đập phá.

– Phê phán: Phê phán những người sống buông thả cảm xúc, dễ dàng dùng bạo lực ngôn từ (trên mạng xã hội) hoặc bạo lực thể xác (ngoài đời thực) chỉ vì không biết làm chủ cơn giận của mình.

– Bài học:

+ Bản thân mỗi người (nhất là giới trẻ) cần chấp nhận cảm xúc của mình nhưng tuyệt đối không để nó làm chủ.

+ Hãy rèn luyện thói quen: hít thở sâu, im lặng khi đang nóng giận, “uốn lưỡi bảy lần trước khi nói” để không phải nói lời giá như sau khi cơn bão cảm xúc đi qua.

* Kết bài:

– Khẳng định lại vấn đề nghị luận: lời nhận định là một lăng kính chính xác để đánh giá mức độ trưởng thành của mỗi cá nhân trong xã hội hiện đại.

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: