I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)

Đọc văn bản:

QUẢNG TRỊ: XÂY DỰNG BẢO TÀNG

“KÍ ỨC CHIẾN TRANH VÀ KHÁT VỌNG HOÀ BÌNH”

Baovannghe.vn – UBND tỉnh Quảng Trị cho biết, theo đề án, Bảo tàng có quy mô khoảng 11 ha, triển khai trong giai đoạn 2026 – 2030. Mức đầu tư lên đến 1.000 tỷ đồng.

Theo đó, số liệu từ Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch cho biết, hiện tỉnh Quảng Trị có hơn 5.000 tài liệu, hiện vật liên quan giai đoạn 1954 – 1975, phân bố tại bảo tàng tỉnh và các nhà truyền thống. Đây là nguồn tư liệu quan trọng, tạo nền tảng cho nội dung trưng bày tại bảo tàng “Kí ức chiến tranh và khát vọng hoà bình”.

UBND tỉnh Quảng Trị cho biết, theo đề án, Bảo tàng có quy mô khoảng 11 ha, triển khai trong giai đoạn 2026–2030. Mức đầu tư lên đến 1.000 tỷ đồng

Cụ thể, đề án bố trí Bảo tàng “Kí ức chiến tranh và khát vọng hoà bình” được đặt tại bờ Bắc Hiền Lương – Bến Hải, vị trí mang dấu ấn lịch sử sâu sắc. Công trình có tổng mức đầu tư 1.000 tỷ đồng từ nguồn vốn Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hoá giai đoạn 2025 – 2035.

Đề án thể hiện, bảo tàng có quy mô khoảng 11 ha, triển khai trong giai đoạn 2026 – 2030. Trong đó, giai đoạn 2026 – 2028 thi công và sưu tầm hiện vật; năm 2029 lắp đặt nội thất, hoàn thiện trưng bày; năm 2030 nghiệm thu, đưa vào vận hành.

(...)

Công trình được định hướng đạt tiêu chuẩn Bảo tàng hạng I, với quy mô hiện đại, đồng bộ. Nội dung trưng bày được xây dựng theo hướng khoa học, giàu tính tương tác, phản ánh chân thực và toàn diện kí ức chiến tranh của dân tộc, đồng thời chuyển hoá “di sản kí ức” thành thông điệp hoà bình mang tính thời đại.

Trong đó, “kí ức chiến tranh” được xác định là tập hợp các sự kiện, câu chuyện, hình ảnh và cảm xúc của nhân dân Việt Nam về các cuộc chiến tranh, đặc biệt là giai đoạn từ sau Hiệp định Genève năm 1954 đến ngày 30/4/1975. Đây là những kí ức vừa đau thương, mất mát do chiến tranh gây ra, vừa hào hùng với những chiến công, tinh thần đoàn kết, ý chí kiên cường và khát vọng độc lập, thống nhất của dân tộc.

Song hành với đó, “khát vọng hoà bình” được nhấn mạnh như một giá trị xuyên suốt, phản ánh mong muốn cháy bỏng của nhân dân Việt Nam về một cuộc sống không còn chiến tranh, hướng tới tự do, hạnh phúc, công bằng và phát triển bền vững. Đây cũng là khát vọng hoà hợp, hoà giải dân tộc, tăng cường hợp tác quốc tế, đưa đất nước hội nhập sâu rộng trong bối cảnh toàn cầu hoá.

Bảo tàng sẽ thể hiện rõ sự đối lập giữa quá khứ bi thương và tương lai tươi sáng, qua đó truyền tải thông điệp nhân văn về việc trân trọng hoà bình, tri ân những hy sinh của các thế hệ đi trước và khơi dậy trách nhiệm của thế hệ hôm nay trong xây dựng đất nước.

UBND tỉnh Quảng Trị kỳ vọng, khi hoàn thành và kết nối với di tích Đôi bờ Hiền Lương – Bến Hải trong hệ thống “Hành trình di sản miền Trung”, bảo tàng sẽ góp phần thu hút thêm du khách, tạo động lực phát triển du lịch và kinh tế – xã hội của địa phương.

(Nguyệt Anh, baovannghe.vn, 31/03/2026)

Thực hiện các yêu cầu:

Phần sapo cho biết những thông tin gì?

c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận của bài viết:

* Mở bài:

– Dẫn dắt giới thiệu tác giả, tác phẩm:

+ Lưu Quang Vũ là một nghệ sĩ đa tài, một hồn thơ đầy tinh tế, nhạy cảm, luôn trăn trở về tình yêu, con người và đất nước.

+ Bài thơ “Mùa xuân lên núi” được sáng tác vào tháng 2/1969, giữa lúc cuộc kháng chiến chống Mỹ đang diễn ra ác liệt.

– Nêu vấn đề nghị luận: tâm trạng của nhân vật trữ tình (“anh”) hiện lên đầy phong phú và sâu sắc. Đó là sự rung động, say mê trước bức tranh mùa xuân vùng cao, là niềm đồng cảm với hậu phương và đặc biệt là sự hoà quyện tuyệt đẹp giữa tình yêu lứa đôi và tình yêu đất nước.

* Thân bài:

a. Phân tích tâm trạng của nhân vật trữ tình trong bài thơ:

– Tâm trạng rung động, say mê trước bức tranh thiên nhiên mùa xuân vùng Tây Bắc:

+ Mở đầu là hành trình không gian và thời gian từ “Sáng lạnh đợi phà qua sông Lô” đến “Chiều gặp mùa xuân ở Thác Bà”. Nhân vật trữ tình như đang đi vào chính mùa xuân của đất trời với sương mờ, khói bếp, chợ tết bình dị.

+ Đi qua “Rừng cũ chiến khu”, lòng trào dâng niềm “mến yêu” về một thời kháng chiến gian khổ nhưng hào hùng.

+ Sức sống mới hiện lên qua “Rừng mới cây ươm đã thẳng đều”, “cọ xòe thêm lá”. Tâm hồn nhạy cảm nhận ra cả tiếng “chim hót về em” – cảnh vật được nhuốm màu sắc lãng mạn của tình yêu lứa đôi.

+ Khi “lên cao mãi ngang lưng núi”, mọi giác quan được đánh thức để cảm nhận trọn vẹn sức sống mùa xuân: nhìn hoàng hôn bát ngát, ngắm mưa ướt hoa, ngửi thấy vị “vỏ quế cay dần hương nhựa mới”, nếm vị “ngơ ngác chua” của quả bứa.

⇒ Tâm trạng say sưa, giao hoà tuyệt đối với thiên nhiên, cho thấy một tâm hồn yêu cái đẹp, yêu quê hương đất nước tha thiết.

– Niềm đồng cảm sâu sắc với hậu phương và ý thức về hiện thực chiến tranh:

+ Từ trên cao, nhân vật trữ tình hướng tầm mắt xuống bản làng (“Dưới núi nhà ai đang vớt bánh”): Hình ảnh gợi không khí Tết cổ truyền ấm áp.

+ “Mà bữa cơm vui vẫn thiếu người” – một câu thơ trầm xuống, phản ánh hiện thực khốc liệt của chiến tranh. Ngày Tết đoàn viên nhưng những người con, người chồng vẫn đang ở ngoài mặt trận.

+ Thấu hiểu ánh mắt “ngóng về tiền tuyến” và thấu hiểu “Ngày mẹ cầu mong sắp tới nơi” (ngày hoà bình, thống nhất).

⇒ Tâm trạng không chỉ lãng mạn mà còn bám rễ sâu vào hiện thực. Đó là lòng biết ơn, sự thấu cảm với những hy sinh thầm lặng của hậu phương, từ đó tiếp thêm sức mạnh cho người chiến sĩ.

– Sự hoà quyện thiêng liêng giữa tình yêu lứa đôi và tình yêu đất nước:

+ Âm thanh “lách tách chồi non” vươn lên cùng “Gió xuân thổi hết những ưu phiền” tượng trưng cho sức sống mãnh liệt của dân tộc, xua tan đi những đau thương, mất mát.

+ Đứng trước “vô tận rừng xa thẳm”, không gian được mở rộng nhường chỗ cho dòng suy tưởng: “Nghĩ về đất nước nghĩ về em”.

⇒ Đây là nét tâm lý chung, cao đẹp của thế hệ thanh niên thời kì kháng chiến chống Mỹ.

– Cảm xúc rạo rực, thao thức và tình yêu cuộc sống mãnh liệt:

+ “Đêm tím nhòe đi”, “hoa mận rơi”, “Cỏ mềm rạo rực gót chân nai”. Cảnh sắc mang vẻ đẹp hoang dã, nguyên sơ, đầy sức sống.

+ “Lòng anh hồi hộp như con suối”: Trái tim đập chung nhịp đập với thiên nhiên, cuộn trào sức sống tuổi trẻ và tình yêu.

+ “Thao thức mùa xuân giữa đất trời”: Không thể chợp mắt vì say đắm trước vẻ đẹp của mùa xuân thiên nhiên, cũng như thao thức, mong chờ “mùa xuân” hoà bình, độc lập của dân tộc.

b. Giá trị nghệ thuật:

– Thể thơ bảy chữ, hình ảnh gần gũi, sống động, giàu sức gợi, giọng điệu trữ tình, thiết tha; sử dụng đa dạng các biện pháp tu từ: nhân hoá, điệp, so sánh,…

c. Đánh giá chung

– Bài thơ bộc lộ tình yêu thiên nhiên, yêu đất nước và tinh thần lạc quan của con người trong hoàn cảnh kháng chiến.

– Nghệ thuật của bài thơ góp phần thể hiện hiệu quả tâm trạng nhân vật trữ tình.

* Kết bài:

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: