(4.0 điểm).

Anh/Chị hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 400 chữ) phân tích, đánh giá nội dung và nghệ thuật của đoạn thơ được trích trong bài thơ “Những đêm hành quân” của Xuân Diệu.

NHỮNG ĐÊM HÀNH QUÂN
(Xuân Diệu)

Tôi cùng xương thịt với nhân dân của tôi

Cùng đổ mồ hôi cùng sôi giọt máu;

Tôi sống với cuộc đời chiến đấu

Của triệu người yêu dấu gian lao.

Tôi đã đi hàng chục đêm sao,

Một chiếc xe – đạp vào băng bóng tối;

Cũng có lúc mây trời đen kịt lưới,

Cũng có tuần trăng mới, ánh trăng trong.

Đã mấy khi tôi thức với non sông,

Trọn những đêm ròng, mắt chong chân bước,

Đêm hành quân thả tâm hồn đi trước.

Yêu với căm, hai đợt sóng ào ào

Vỗ bên lòng, dội mãi tới trăng sao

Giữa đêm tối, gần xa là biên mực.

Chính là lúc trái tim càng sáng rực;

Khi mắt không nhìn được bốn thước xa,

Chính là khi nghe cả núi sông nhà....

(Trích Đêm hành quân – Xuân Diệu, thơ và đời, NXB Văn học 2023, tr.130)

*Chú thích:

– Xuân Diệu (1916–1985) là nhà thơ lớn của văn học Việt Nam hiện đại. Tên khai sinh là Ngô Xuân Diệu, quê ở Can Lộc (Hà Tĩnh), lớn lên tại Bình Định. Ông là gương mặt tiêu biểu của phong trào Thơ mới (1932-1945), nổi tiếng với những vần thơ say đắm, yêu đời, ca ngợi mùa xuân và tuổi trẻ. Sau Cách mạng tháng Tám 1945, ông tích cực tham gia hoạt động văn nghệ cách mạng, sáng tác gắn bó với kháng chiến và nhân dân. Ngoài thơ, Xuân Diệu còn là nhà phê bình, dịch giả có nhiều đóng góp quan trọng.

– Bài thơ Những đêm hành quân: sáng tác ngày 26 tháng 5 năm 1966, là bức tranh chân thực, lãng mạn về người lính Việt Nam trong kháng chiến chống Mỹ, thể hiện sâu sắc tình yêu nước, sự gắn bó máu thịt với nhân dân. Xuân Diệu đã sống và chiến đấu cùng bộ đội, chứng kiến tận mắt những gian khổ, hi sinh, từ đó có cảm hứng sáng tác bài thơ.

a. Đảm bảo kiểu bài và cấu trúc bài nghị luận.

b. Xác định đúng vấn đề nghị luận: Phân tích, đánh giá nội dung và nghệ thuật của đoạn thơ được trích trong bài thơ “Những đêm hành quân” của Xuân Diệu.

c. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm

Lựa chọn được các thao tác lập luận phù hợp; kết hợp nhuần nhuyễn lí lẽ và dẫn chứng; trình bày được hệ thống ý phù hợp theo bố cục ba phần của bài văn nghị luận. Có thể triển khai theo hướng:

1. Mở bài: Giới thiệu tác giả Xuân Diệu, bài thơ; đoạn thơ tái hiện chân thực, xúc động hình ảnh người chiến sĩ trong những đêm hành quân gian khổ, đồng thời bộc lộ vẻ đẹp tâm hồn, lý tưởng cao cả.

2. Thân bài: triển khai vấn đề nghị luận.

* Biết phân tích nội dung đoạn thơ:

– Tình cảm gắn bó máu thịt với nhân dân và đất nước:

+ Nhà thơ khẳng định sự hòa nhập sâu sắc giữa “tôi” và “nhân dân”, cùng chia sẻ mồ hôi, máu xương, gian lao.

+ Người chiến sĩ không tách rời cá nhân khỏi cộng đồng, sống và chiến đấu vì “triệu người yêu dấu”.

– Bức tranh những đêm hành quân gian khổ:

+ Không gian đêm tối, mây đen, “biên mực”, con đường dài, bước chân không nghỉ.

+ Hình ảnh chiếc xe đạp, ánh trăng, bóng tối gợi rõ sự thiếu thốn, hiểm nguy nhưng cũng rất thơ mộng.

– Vẻ đẹp tinh thần của người chiến sĩ:

+ Càng trong gian khổ, trái tim càng “sáng rực”.

+ Tình yêu và lòng căm thù giặc đan xen, thôi thúc ý chí chiến đấu.

+ Trong bóng tối, người chiến sĩ cảm nhận sâu sắc hơn tiếng gọi của non sông, Tổ quốc.

* Chỉ ra nghệ thuật bài thơ:

– Giọng điệu trữ tình – chính luận kết hợp hài hòa, vừa tha thiết, vừa mạnh mẽ.

– Hình ảnh thơ giàu tính biểu tượng: đêm tối – ánh sáng trái tim; bóng tối – lý tưởng cách mạng.

– Biện pháp đối lập (tối – sáng, không nhìn thấy – cảm nhận sâu sắc) làm nổi bật vẻ đẹp tinh thần.

– Ngôn ngữ giản dị mà giàu sức gợi, nhịp thơ linh hoạt, phù hợp với bước đi hành quân.

– Cái “tôi” trữ tình mang đậm phong cách Xuân Diệu nhưng đã hòa vào cái “ta” chung của dân tộc.

* Biết đánh giá, nâng cao:

– Tác phẩm tiêu biểu cho phong cách thơ Xuân Diệu sau 1945 khi ông tham gia kháng chiến: hình ảnh gần gũi, tự nhiên, chân thành và vẫn mang chất giọng sôi nổi, mạnh mẽ – đặc trưng thơ Xuân Diệu.

– Bài thơ mang đến cho người đọc nhiều rung cảm trước tình yêu quê hương, đất nước nồng nàn của thi nhân.

3. Kết bài: Khẳng định giá trị bài thơ, nêu ý nghĩa bài thơ đối với bản thân.

d. Sáng tạo: Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ.

e. Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp, tiếng Việt.