Đọc đoạn trích:

HÃY TRỞ THÀNH MỘT CÔNG DÂN LÃNG MẠN

Và tôi, khi đi qua tuổi mười tám, tôi nhận ra rằng, đó chính là tình yêu đối với đất nước. Thứ tình mà trước khi bị ném vào cơn bão thực tế, tôi chưa hình dung ra cụ thể. Đất nước đó, không chỉ là một hình ảnh trong tâm tưởng, mà là một thực tế sống với đất, với biển, với rừng, với thể chế chính trị và những vấn đề xã hội. Đất nước không chỉ là chùm khế ngọt, con đường quê, mà là sơn hà, xã tắc. Tình yêu đất nước, nó khiến ta vững vàng qua mọi cơn bão. Nó thúc đẩy ước vọng bay xa. Nó giữ cho ta sự mơ mộng và niềm tin vào những điều tốt đẹp. Tình yêu đất nước, nó mang đến cho chúng ta khao khát cống hiến đời mình không ngừng nghỉ, và vì thể ta sẽ không trở nên ích kỷ và hèn mọn, dù ở vị trí nào hay làm bất cứ công việc gì đi nữa.

Bởi đó, tôi ước mong sao những người trẻ vừa rời phòng thi đại học, hay vừa bước chân vào đời, dù bạn có đi đến phương trời nào, cũng hãy giữ trong tim tình yêu khôn nguôi với đất nước này. Và như thế, bạn sẽ không bao giờ mất đi những mơ mộng và niềm tin của một thời tuổi trẻ.

Nếu tình yêu trai gái là thứ tình lãng mạn nhất của con người, thì tình yêu đất nước là thứ tình vô cùng lãng mạn trong đời sống của một công dân. Mười tám tuổi, bạn chắc chắn phải trở thành một công dân.

Vậy thì hãy trở thành một công dân lãng mạn.

(Trích Nếu biết trăm năm là hữu hạn – Phạm Lữ Ân, NXB Hội nhà văn, năm 2016, tr152)

PHẦN I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)

(1.0 điểm). Xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản.

a. Xác định được yêu cầu về hình thức, dung lượng của đoạn văn: khoảng 200 chữ. Học sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, tổng – phân – hợp, móc xích hoặc song hành.

b. Xác định đúng vấn đề nghị luận: Sự khẳng định của bản thân ở tuổi 18.

c. Viết được đoạn văn nghị luận đảm bảo các yêu cầu:

Học sinh có thể trình bày bằng nhiều cách khác nhau, miễn là hợp lí và thuyết phục; cần xem xét trừ điểm các lỗi về hình thức và diễn đạt. Tham khảo cách triển khai và một số nội dung cụ thể sau:

* Giới thiệu vấn đề: Tuổi 18 là dấu mốc trưởng thành, mở ra nhiều cơ hội và thử thách trong cuộc đời. Nhu cầu khẳng định bản thân trở thành vấn đề nổi bật của người trẻ ở độ tuổi này.

* Giải thích: Khẳng định bản thân là nhận thức đúng về giá trị, năng lực, cá tính của mình; dám thể hiện và theo đuổi mục tiêu riêng.

* Ý nghĩa của việc khẳng định bản thân ở tuổi 18:

– Giúp người trẻ tự tin, bản lĩnh, chủ động trước những lựa chọn quan trọng. Tạo động lực phấn đấu trong học tập, rèn luyện và định hướng tương lai,...

– Biểu hiện: Dám nêu chính kiến, dám thử sức, dám chịu trách nhiệm với quyết định của mình. Không chạy theo đám đông, không sống phụ thuộc hay ỷ lại,...

– Phê phán: Lối khẳng định bản thân lệch lạc: khoe khoang, nổi loạn, coi thường người khác,...

* Bài học nhận thức và hành động:

– Khẳng định bản thân phải gắn với tri thức, đạo đức và giá trị tích cực.

– Cần lắng nghe, học hỏi để hoàn thiện mình.

– Khẳng định bản thân đúng đắn ở tuổi 18 là nền tảng cho sự trưởng thành bền vững và thành công trong tương lai.

d. Chính tả, dùng từ, đặt câu: Đảm bảo quy tắc chính tả, dùng từ, đặt câu.

e. Sáng tạo: Có cách diễn đạt sáng tạo, thể hiện suy nghĩ sâu sắc, mới mẻ về vấn đề nghị luận.

a. Đảm bảo kiểu bài và cấu trúc bài nghị luận.

b. Xác định đúng vấn đề nghị luận: Phân tích, đánh giá nội dung và nghệ thuật của đoạn thơ được trích trong bài thơ “Những đêm hành quân” của Xuân Diệu.

c. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm

Lựa chọn được các thao tác lập luận phù hợp; kết hợp nhuần nhuyễn lí lẽ và dẫn chứng; trình bày được hệ thống ý phù hợp theo bố cục ba phần của bài văn nghị luận. Có thể triển khai theo hướng:

1. Mở bài: Giới thiệu tác giả Xuân Diệu, bài thơ; đoạn thơ tái hiện chân thực, xúc động hình ảnh người chiến sĩ trong những đêm hành quân gian khổ, đồng thời bộc lộ vẻ đẹp tâm hồn, lý tưởng cao cả.

2. Thân bài: triển khai vấn đề nghị luận.

* Biết phân tích nội dung đoạn thơ:

– Tình cảm gắn bó máu thịt với nhân dân và đất nước:

+ Nhà thơ khẳng định sự hòa nhập sâu sắc giữa “tôi” và “nhân dân”, cùng chia sẻ mồ hôi, máu xương, gian lao.

+ Người chiến sĩ không tách rời cá nhân khỏi cộng đồng, sống và chiến đấu vì “triệu người yêu dấu”.

– Bức tranh những đêm hành quân gian khổ:

+ Không gian đêm tối, mây đen, “biên mực”, con đường dài, bước chân không nghỉ.

+ Hình ảnh chiếc xe đạp, ánh trăng, bóng tối gợi rõ sự thiếu thốn, hiểm nguy nhưng cũng rất thơ mộng.

– Vẻ đẹp tinh thần của người chiến sĩ:

+ Càng trong gian khổ, trái tim càng “sáng rực”.

+ Tình yêu và lòng căm thù giặc đan xen, thôi thúc ý chí chiến đấu.

+ Trong bóng tối, người chiến sĩ cảm nhận sâu sắc hơn tiếng gọi của non sông, Tổ quốc.

* Chỉ ra nghệ thuật bài thơ:

– Giọng điệu trữ tình – chính luận kết hợp hài hòa, vừa tha thiết, vừa mạnh mẽ.

– Hình ảnh thơ giàu tính biểu tượng: đêm tối – ánh sáng trái tim; bóng tối – lý tưởng cách mạng.

– Biện pháp đối lập (tối – sáng, không nhìn thấy – cảm nhận sâu sắc) làm nổi bật vẻ đẹp tinh thần.

– Ngôn ngữ giản dị mà giàu sức gợi, nhịp thơ linh hoạt, phù hợp với bước đi hành quân.

– Cái “tôi” trữ tình mang đậm phong cách Xuân Diệu nhưng đã hòa vào cái “ta” chung của dân tộc.

* Biết đánh giá, nâng cao:

– Tác phẩm tiêu biểu cho phong cách thơ Xuân Diệu sau 1945 khi ông tham gia kháng chiến: hình ảnh gần gũi, tự nhiên, chân thành và vẫn mang chất giọng sôi nổi, mạnh mẽ – đặc trưng thơ Xuân Diệu.

– Bài thơ mang đến cho người đọc nhiều rung cảm trước tình yêu quê hương, đất nước nồng nàn của thi nhân.

3. Kết bài: Khẳng định giá trị bài thơ, nêu ý nghĩa bài thơ đối với bản thân.

d. Sáng tạo: Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ.

e. Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp, tiếng Việt.