Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi:

KHOE CỦA

Có một anh tính hay khoe của. Một hôm, anh ta mua được chiếc áo mới, liền mặc ngay rồi đứng hóng ở cổng làng. Gặp ai đi qua, anh ta cũng giơ cánh tay lên hỏi:

– Bác có thấy con muỗi nào đậu trên áo tôi không?

Người kia đáp:

– Không thấy.

Anh ta liền nói:

– Thế mà tôi cứ tưởng nó đậu ở đây, hóa ra nó đậu ở tay áo tôi.

Nói xong, anh ta xắn tay áo lên để khoe cái áo lót bằng lụa.

Một lúc sau, lại có người khác đi tới. Anh ta lại giơ tay lên hỏi:

– Bác có thấy con muỗi nào đậu trên vai tôi không?

Người kia lắc đầu:

– Không.

Anh ta nói:

– Chắc nó đậu ở trong này.

Rồi anh ta khoe cái cổ áo trong cũng bằng lụa.

Cứ thế, hễ gặp ai anh ta cũng tìm cách khoe cho bằng được cái áo lót lụa của mình. Cuối cùng, có một bác nông dân đi tới, anh ta lại hỏi:

– Bác có thấy con muỗi nào đậu ở sau lưng tôi không?

Bác nông dân nhìn kỹ rồi nói:

– Có đấy! Một con muỗi to lắm!

Anh mừng rỡ, vội vàng cởi áo ra, hỏi:

– Nó đậu ở chỗ nào?

Bác nông dân chỉ tay, nói:

– Nó đậu ngay ở cái lỗ thủng to tướng trên áo lót của anh kia kìa!

(Tuyển tập truyện cười dân gian Việt Nam, Nhà xuất bản Văn hóa – Thông tin, năm 2005)

PHẦN I. ĐỌC HIỂU (5,0 điểm)

(1.0 điểm). Xác định đề tài, bối cảnh của truyện cười trên.

a. Đảm bảo kiểu bài và cấu trúc bài nghị luận: Mở bài nêu được vấn đề, Thân bài triển khai được vấn đề, Kết bài khẳng định được vấn đề và bài học, giải pháp.

b. Xác định đúng vấn đề nghị luận: trình bày ý kiến đồng tình hay phản đối của mình về câu ngạn ngữ trên.

c. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm

HS có thể triển khai theo nhiều cách nhưng cần vận dụng tốt các thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và bằng chứng để làm rõ luận điểm đã đưa ra.

* Mở bài:

– Dẫn dắt về vai trò của việc học trong đời sống con người.
– Giới thiệu vấn đề cần bàn luận: câu ngạn ngữ Nga “Đừng xấu hổ khi không biết; hãy xấu hổ khi không chịu học.”

– Nêu ý kiến: Đồng tình với quan niệm trên.

* Thân bài:

– Giải thích từ ngữ, ý kiến cần bàn luận:

+ “Không biết”: chỉ tình trạng thiếu hiểu biết, chưa có kiến thức hoặc kinh nghiệm về một vấn đề.

+ “Không chịu học”: thái độ lười biếng, tự mãn, không chịu tiếp thu, không muốn nâng cao hiểu biết.

+ Ý nghĩa câu ngạn ngữ: Việc không biết là bình thường, ai cũng có lúc không biết. Điều đáng xấu hổ không phải sự thiếu hiểu biết, mà là không có tinh thần học hỏi, không chịu sửa chữa, hoàn thiện bản thân.

– Bàn luận:

+ Luận điểm 1: Không biết không phải điều đáng xấu hổ. Con người sinh ra đều “trắng tay” về tri thức. Kiến thức của nhân loại vô hạn, không ai có thể biết hết mọi thứ. Biết mình chưa biết là biểu hiện của sự khiêm tốn và tinh thần cầu tiến.

+ Bằng chứng thực tế: Nhiều nhà khoa học nổi tiếng như Einstein, Newton đều từng thừa nhận rằng kiến thức họ biết chỉ là “một giọt nước nhỏ” giữa biển lớn. Học sinh khi không hiểu bài mà dám hỏi thầy cô sẽ tiến bộ nhanh hơn.

+ Luận điểm 2: Không chịu học mới đáng xấu hổ. Lười học, không chịu trau dồi khiến con người tụt hậu. Biết sai nhưng không chịu sửa, biết dở nhưng không cố gắng – đó mới là điều đáng chê trách. Người không chịu học sẽ đánh mất cơ hội phát triển bản thân, ảnh hưởng tương lai.

+ Bằng chứng thực tế: Một số bạn học sinh sợ hỏi bài vì ngại, dẫn đến mất căn bản. Trong xã hội hiện đại, người không chịu học hỏi sẽ bị đào thải.

– Mở rộng vấn đề:

+ Phê phán lối sống tự ti, ngại học, lười biếng, giấu dốt.

+ Phê phán những người tự mãn, cho rằng mình biết đủ nên không chịu học thêm.

+ Khẳng định tinh thần học hỏi suốt đời là cần thiết trong xã hội tri thức hiện nay.

– Bài học – liên hệ (có thể đưa xuống kết bài):

+ Nhận thức: Cần hiểu rằng chưa biết là cơ hội để học, không phải điều đáng xấu hổ.

+ Hành động: Dám hỏi, dám học, dám sửa sai. Chủ động tìm kiếm kiến thức mới. Rèn luyện tính kiên trì, tinh thần tự học.

* Kết bài:

– Khẳng định lại giá trị đúng đắn của câu ngạn ngữ Nga.

– Khẳng định ý nghĩa của việc học: là con đường giúp mỗi người trưởng thành, hoàn thiện và thành công.

– Nhắc nhở bản thân và mọi người: đừng sợ mình chưa biết, chỉ sợ mình không chịu học.

d. Sáng tạo: Bố cục mạch lạc, lời văn sinh động, sáng tạo giàu cảm xúc.

e. Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp, tiếng Việt.