Đọc văn bản sau:

Nhà mẹ Lê là một gia đình một người mẹ với mười một người con. Bác Lê là một người đàn bà nhà quê chắc chắn và thấp bé, da mặt và chân tay răn reo như một quả trám khô. Khi bác mới đến phố, ai ai cũng chú ý đến đám con của bác: mười một đứa, mà đứa nhớn mới có mười bảy tuổi! Đứa bé nhất hãy còn bế trên tay.

Mẹ con bác ta ở một căn nhà cuối phố, cái nhà cũng lụp xụp như những căn nhà khác. Chừng ấy người chen chúc trong một khỏang rộng độ bằng hai chiếc chiếu, có mỗi một chiếc giường nan đã gẫy nát. Mùa rét thì giải rơm đầy nhà, mẹ con cùng nằm ngủ trên đó, trông như một cái chó, chó mẹ và chó con lúc nhúc. Đối với những người nghèo như bác, một chỗ ở như thế cũng tươm tất lắm rồi. Nhưng còn cách kiếm ăn? Bác Lê chật vật, khó khăn suốt ngày cũng không đủ nuôi chừng ấy đứa con. Từ buổi sáng tinh sương, mùa nực cũng như mùa rét, bác ta đã phải trở dậy để đi làm mướn cho những người có ruộng trong làng. Những ngày có người mướn ấy, tuy bác phải làm vất vả, nhưng chắc chắn buổi tối được mấy bát gạo và mấy đồng xu về nuôi lũ con đói đợi ở nhà. Đó là những ngày sung sướng. Nhưng đến mùa rét, khi các ruộng lúa đã gặt rồi, cánh đồng chỉ còn trơ cuống rạ dưới gió bấc lạnh như lưỡi dao sắc khía vào da, bác Lê lo sợ, vì không ai mướn bác làm việc gì nữa. Thế là cả nhà nhịn đói. Mấy đứa nhỏ nhất, con Tý, con Phún, thằng Hy mà con chị nó bế, chúng nó khóc lả đi mà không có cái ăn. Dưới manh áo rách nát, thịt chúng nó thâm tím lại vì rét, như thịt con trâu chết. Bác Lê ôm ấp lấy con trong ổ rơm, để mong lấy cái ấm của mình ấp ủ cho nó.

(Trích Nhà mẹ Lê – Truyện ngắn Thạch Lam, NXB Văn Học 2009, Trang 13,14)

PHẦN I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)

(1.0 điểm). Xác định ngôi kể được sử dụng trong văn bản trên.

a. Xác định được yêu cầu về hình thức, dung lượng của đoạn văn: khoảng 150 chữ. Học sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, tổng – phân – hợp, móc xích hoặc song hành.

b. Xác định đúng vấn đề nghị luận: Cảm nhận về nhân vật mẹ Lê trong đoạn trích trên.

c. Viết được đoạn văn nghị luận đảm bảo các yêu cầu:

Lựa chọn được các thao tác lập luận phù hợp; kết hợp nhuần nhuyễn lí lẽ và dẫn chứng; trình bày được hệ thống ý phù hợp. Có thể triển khai theo hướng:

* Mở đoạn: Giới thiệu được tác giả, tác phẩm và nhân vật cần nghị luận.

* Thân đoạn: Đoạn trích là một bức tranh hiện thực đầy ám ảnh về thân phận con người trước Cách mạng. Với ngòi bút nhân đạo, tác giả đã khắc họa thành công hình ảnh bác Lê – biểu tượng của người phụ nữ nông dân tần tảo và giàu đức hy sinh.

– Cảm nhận về nhân vật mẹ Lê:

+ Ngoại hình “răn reo như quả trám khô” và đàn con mười một đứa nheo nhóc gợi lên sự lam lũ, kiệt quệ. Thạch Lam đã sử dụng phép so sánh đau xót khi ví cảnh mẹ con nằm trong ổ rơm như “một ổ chó”, qua đó lột tả tận cùng sự nghèo đói và thấp cổ bé họng của kiếp người nhỏ bé. Dù cuộc sống là chuỗi ngày “chật vật”, “lo sợ” mỗi khi mùa rét về, ở bác Lê vẫn ngời sáng tình mẫu tử thiêng liêng.

+ Hình ảnh bác ôm ấp, lấy hơi ấm của mình để che chở cho lũ con giữa cơn đói rét khiến người đọc không khỏi xót xa. Đoạn văn không chỉ phản chiếu hiện thực tàn khốc mà còn khơi dậy niềm trắc ẩn sâu sắc trước những kiếp đời lầm than.

* Kết đoạn: Khẳng định được vấn đề nghị luận.

d. Chính tả, dùng từ, đặt câu: Đảm bảo quy tắc chính tả, dùng từ, đặt câu.

e. Sáng tạo: Có cách diễn đạt sáng tạo, thể hiện suy nghĩ sâu sắc, mới mẻ về vấn đề nghị luận.

a. Đảm bảo kiểu bài và cấu trúc bài nghị luận, bảo đảm yêu cầu về dung lượng và sử dụng bằng chứng.

b. Xác định đúng vấn đề nghị luận: Sự lựa chọn thần tượng của giới trẻ hiện nay.

c. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm

HS có thể triển khai theo nhiều cách nhưng cần vận dụng tốt các thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và bằng chứng để làm rõ luận điểm đã đưa ra.

1. Mở bài: Giới thiệu được vấn đề nghị luận.

2. Thân bài:

* Giải thích: Thần tượng là những người nổi tiếng (ca sĩ, diễn viên, vận động viên, doanh nhân...) có tài năng, nhân cách, hoặc thành tựu nổi bật được giới trẻ ngưỡng mộ, noi theo.

* Phân tích, chứng minh vấn đề nghị luận:

– Lý do giới trẻ chọn thần tượng: Tìm kiếm hình mẫu lý tưởng để phấn đấu, học hỏi sự kiên trì, đam mê. Nhu cầu giải trí, giảm áp lực học tập/cuộc sống. Sự tác động của truyền thông, mạng xã hội

– Thực trạng lựa chọn và hâm mộ :

+ Tích cực (Thần tượng văn minh): Hâm mộ có chừng mực, học hỏi điều hay, tham gia các hoạt động thiện nguyện, văn hóa cùng thần tượng.

+ Tiêu cực (Fan cuồng/Mù quáng): Bỏ bê học tập, tiêu tốn tiền bạc, bất chấp đúng sai để bảo vệ thần tượng, “công kích” người khác, thần tượng hóa sai lệch.

– Hậu quả của sự lựa chọn sai lầm: Đánh mất bản sắc cá nhân, sống dựa vào ảo vọng. Gây ra mâu thuẫn xã hội, văn hóa ứng xử kém.

– Giải pháp:

+ Đối với cá nhân: Cần nhận thức đúng đắn, ngưỡng mộ bằng lý trí, lấy thần tượng làm động lực phát triển bản thân.

+ Đối với gia đình/nhà trường: Định hướng, giáo dục kỹ năng sàng lọc thông tin và thần tượng.

3. Kết bài: Khẳng định lại vấn đề nghị luận.

d. Sáng tạo: Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ.

e. Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp, tiếng Việt.