Đọc văn bản sau:

SỞ KIẾN HÀNH

(NHỮNG ĐIỀU TRÔNG THẤY)

(Nguyễn Du)

Một mẹ cùng ba con, Lê la bên đường nọ Đứa bé ôm trong lòng Đứa lớn tay mang giỏ. Trong giỏ đựng những gì? Mở rau lẫn tấm cám Nửa ngày bụng vẫn không Áo quần thật lam lũ, Gặp người chẳng dám nhìn Lệ sa vạt áo ướt Mấy con vẫn cười đùa Biết đâu lòng mẹ xót. Lòng mẹ xót vì sao? Đói kém phải phiêu bạt. Nơi đây mùa khá hơn Giá gạo không quá đắt, Quản chi bước lưu ly Miễn sống qua thì đói Nhưng một người làm thuê Nuôi bốn miệng sao nổi! Lần phố xin miếng ăn

Cách ấy đâu được mãi! Chết lăn rãnh đến nơi Thịt da béo cầy sói Mẹ chết có tiếc chi Thương con càng dứt ruột. Nỗi đau như xé lòng Trông mặt trời vàng úa. Gió lạnh bỗng đâu về Khách qua đường thương xót Đêm qua trạm Tây Hà Mâm cỗ sang vô kể Nào vây cá, gân hươu Lợn dê mâm đầy ngút Quan lớn không chọc đũa Tùy tùng chỉ nếm chút. Thức ăn thừa đổ đi Chó no ngấy món ngon Biết đâu bên đường quan Có mẹ con cực khổ! Ai vẽ bức tranh này Dâng lên nhà vua rõ!

(Nguyễn Hữu Bông dịch, Thơ chữ Hán Nguyễn Du, Công ty Sách Thời đại & NXB Văn học, Hà Nội, 2012, tr. 385 – 386)

*Chú thích:

– Bài thơ Sở kiến hành (Những điều trông thấy) được rút từ tập thơ Bắc hành tạp lục, sáng tác khi Nguyễn Du đi sứ sang Trung Quốc.

– Bài thơ ghi lại bức tranh hiện thực về những điều Nguyễn Du trông thấy nơi đất khách quê người.

PHẦN I. ĐỌC HIỂU (6,0 điểm)

(0.75 điểm). Xác định thể thơ của bài thơ.

a. Đảm bảo cấu trúc bài văn thuyết minh.

b. Xác định đúng yêu cầu đề: Giá trị tư tưởng và giá trị nghệ thuật của bài thơ.

c. Triển khai bài viết đảm bảo các yêu cầu:

Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách nhưng cần triển khai được vấn đề cần bàn luận, hệ thống luận điểm chặt chẽ, lập luận thuyết phục, sử dụng dẫn chứng hợp lí. Sau đây là một số gợi ý:

* Mở bài:

– Giới thiệu được vấn đề thuyết minh: khái quát về Nguyễn Du và bài thơ “Sở kiến hành” (Những điều trông thấy).

* Thân bài:

– Giới thiệu ngắn gọn về tác phẩm: được sáng tác khi Nguyễn Du đi sứ sang Trung Quốc; viết bằng thể hành; viết về những kiếp người cùng khổ; cảm hứng nhân đạo và phê phán, tố cáo xã hội,...

– Trình bày giá trị tư tưởng và giá trị nghệ thuật của tác phẩm:

+ Giá trị tư tưởng: bày tỏ sự đồng cảm, nỗi đau đớn, xót thương dành cho bốn mẹ con người ăn mày sắp chết đói và những thân phận bị đẩy vào cảnh khốn cùng; thể hiện thái độ căm phẫn đối với giai cấp thống trị và niềm bi phẫn trước thực trạng xã hội bất công, phi lí,... Qua đó, thể hiện tầm vóc tư tưởng và văn hoá của tác giả khi đối diện với con người, cuộc sống trên đất nước Trung Quốc.

+ Giá trị nghệ thuật: yếu tố tự sự rất đậm nét (câu chuyện về bốn mẹ con người ăn mày tha phương cầu thực mà không thoát khỏi cảnh chết đói; về đám quan lại phè phỡn, xa hoa và cả sự thờ ơ, vô tình của kẻ “thay trời chăn dân”,...) kết hợp với cảm xúc trữ tình tha thiết, mãnh liệt; bút pháp hiện thực và nghệ thuật đối lập sử dụng hiệu quả tạo nên hai mảng màu, hai bức tranh tương phản.; lối viết “ý tại ngôn ngoại” – lời hết mà ý chưa dứt,...

– Đánh giá chung: Thông qua những điều trông thấy ta cảm nhận được:

+ Bức tranh xã hội bất công và đời sống khốn cùng của nhân dân.

+ Tác giả đồng cảm, xót thương với những phận đời cơ cực.

+ Lên án giai cấp thống trị sống xa hoa, lãng phí.

+ Mong ước về một xã hội công bằng, tốt đẹp.

* Kết bài: Khẳng định được vấn đề thuyết minh:

– Bài thơ có giá trị hiện thực và giá trị nhân đạo sâu sắc.

– Góp phần mở ra khuynh hướng “sở kiến, sở văn” (viết về những điều mắt thấy, tai nghe) trong thơ Trung đại Việt Nam.

d. Chính tả, ngữ pháp: Bài viết không mắc các lỗi về chính tả, ngữ pháp.

e. Sáng tạo: Có cách diễn đạt mới mẻ, sáng tạo.