Bộ 22 đề kiểm tra giữa học kì 1 Văn 10 Chân trời sáng tạo cấu trúc mới có đáp án - Đề 20

Thể thơ: thất ngôn xen lục ngôn

HS kể ra được một số hình ảnh thơ: đêm trăng, hoa, cây, chim, ao cá,...

- Hai câu thực là câu lục ngôn.

- Ý nghĩa của câu lục ngôn: sự sáng tạo nghệ thuật và ý thức bản sắc văn hóa dân tộc.

- Đồng thời, nhấn mạnh ý thơ: sự thư thái, giản dị trong tận hưởng vẻ đẹp thiên nhiên của Nguyễn Trãi.

- Phép đối trong hai câu thơ là: cây rợp – ao quang, chồi cành – mấu ấu, chim kết tổ - cá nên bầy.

- Tác dụng:

+ Tạo nên vẻ đẹp đang đối, hài hòa.

+ Nhấn mạnh vẻ đẹp thiên nhiên xanh tươi, sinh vật sum vầy, đông đúc.

+ Tâm hồn hòa hợp, tận hưởng vẻ đẹp thiên nhiên.

- HS dựa vào nội dung của văn bản tự rút ra cho mình bài học và có lí giải ngắn gọn hợp lí.

- Một số bài học được rút ra từ văn bản:

+ Tình yêu thiên nhiên

+ Tình yêu quê hương đất nước

+ Sống không màng danh lợi.

* Yêu cầu về hình thức, kĩ năng: Đảm bảo đoạn văn nghị luận có bố cục mạch lạc, sử dụng linh hoạt các kiểu câu và có sự liên kết chặt chẽ giữa các câu, các ý trong đoạn văn.

Có cách diễn đạt trong sáng độc đáo, thể hiện những suy nghĩ, kiến giải mới mẻ về vấn đề nghị luận.

Yêu cầu về kiến thức: 

Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần giới thiệu được vấn đề cần bàn luận, nêu rõ lí do và quan điểm của bản thân, hệ thống luận điểm chặt chẽ, lập luận thuyết phục, sử dụng dẫn chứng thuyết phục.

Sau đây là một hướng gợi ý: 

- Khái quát vấn đề: Ngôn chí được sáng tác khi Nguyễn Trãi cáo quan về ở ẩn tại quê nhà với tâm thế dứt bỏ danh lợi, vui với cảnh điền viên thôn dã.

- Đặc sắc nội dung:

+ Hai câu đề: bức tranh thiên nhiên được mở ra với hình ảnh chùa chiền, nơi yên tĩnh đến kì lạ. Cảnh vật nơi thôn quê đẹp, bình yên như chốn cửa Phật, lòng người cũng thanh cao, hướng thiện.

Con người không bị phụ thuộc bởi danh lợi bon chen. Hai câu thơ nói lên sự lựa chọn của Nguyễn Trãi; về với chốn bình yên quê nhà, giữ tâm hồn trong sạch, xa lánh lợi danh.

+ Hai câu thực: mỗi câu trình bày một sự việc, vào những thời điểm khác nhưng cùng nói lên tình yêu thiên nhiên, cuộc sống và lối sống giản dị, thanh bạch nơi thôn quê với trăng gió, cỏ cây, hoa lá, chim muông... của Nguyễn Trãi.

- Đặc sắc nghệ thuật: thể thơ thất ngôn xen lục ngôn; ngôn ngữ giản dị, trong sáng; hình ảnh thơ mộc mạc, giàu sức gợi; sử dụng phép đối khá độc đáo,...