Giải SGK Địa lí 11 KNTT Bài 21: Kinh tế Liên bang Nga

- Tình hình phát triển kinh tế Liên bang Nga:

+ Quy mô GDP khá lớn năm 2020 chiếm 1,7% GDP toàn cầu.

+ Tốc độ tăng trưởng GDP không ổn định.

+ Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tăng tỉ trọng các ngành dịch vụ và các ngành có hàm lượng khoa học - kĩ thuật cao.

- Những ngành kinh tế đóng vai trò quan trọng đối với nền kinh tế Liên bang Nga:

+ Nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản đóng vai trò quan trọng đối với nền kinh tế.

+ Công nghiệp giữ vai trò chủ đạo trong nền kinh tế.

+ Dịch vụ ngày càng giữ vị trí quan trọng trong nền kinh tế Liên bang Nga.

- Tình hình phát triển kinh tế của Liên bang Nga:

+ Quy mô GDP khá lớn, năm 2020 đạt khoảng 1,5 nghìn tỉ USD (chiếm khoảng 1,7% GDP toàn cầu).

+ Tốc độ tăng trưởng GDP không ổn định.

+ Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tăng tỉ trọng các ngành dịch vụ và các ngành có hàm lượng khoa học - kĩ thuật cao.

Xác định sự phân bố một số nông sản chính của Liên bang Nga:

+ Lúa mì: tập trung nhiều nhất ở vùng phía tây và tây nam, khu vực giáp với U-crai-na, Bê-la-rút, Ca-dắc-xtan.

+ Củ cải đường: chủ yếu ở vùng ven biển Ca-xpi, số ít ở biên giới với U-crai-na

+ Khoai tây: trồng nhiều ở vùng bên trong của vùng phía tây như: Ca-dan, Chê-li-a-bin, Nô-vô-xi-biếc

+ Hạt hướng dương: trồng chủ yếu ở vùng Xa-ma-na, chân dãy Cáp-ca

+ Đàn bò: khu vực Hồ Bai-can, Tu-la, Ca-dan

+ Đàn cừu: vùng phía nam và tây nam, giáp với Ca-dắc-xtan, Trung Quốc và Mông Cổ.

Tình hình phát triển ngành nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản

- Nông nghiệp

+ Đầu tư, áp dụng khoa học - công nghệ vào sản xuất... để mang lại hiệu quả cao.

+ Sản xuất nông nghiệp phát triển ở đồng bằng Đông Âu, phía đông nam....

+ Ngành trồng trọt: chiếm khoảng 40% giá trị sản xuất nông nghiệp. Các cây trồng chính là cây lương thực, cây công nghiệp và cây ăn quả. Đồng bằng Đông Âu là vùng trồng trọt chính của nước Nga.

+ Ngành chăn nuôi: khá phát triển, các vật nuôi chủ yếu là lợn, bò, cừu và một số vật nuôi đặc trưng xứ lạnh như hươu, tuần lộc.

- Lâm nghiệp

+ Năm 2020, Liên bang Nga có diện tích rừng lớn nhất thế giới, khoảng 815 triệu ha, chiếm gần 50% diện tích lãnh thổ.

+ Ngành khai thác và chế biến lâm sản hằng năm đem lại nguồn thu đáng kể. Năm 2020, sản lượng gỗ tròn khai thác đạt 217,0 triệu m³, đứng thứ tư trên thế giới. Gỗ và các sản phẩm từ gỗ là một trong những mặt hàng xuất khẩu chính của Liên bang Nga.

- Thuỷ sản

+ Ngành khai thác thủy sản:

+ Có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển, như: giáp nhiều biển và đại dương, nhiều hệ thống sông, hồ lớn…. Năm 2020, sản lượng thuỷ sản khai thác của Liên bang Nga chiếm 6,1% tổng sản lượng thuỷ sản khai thác toàn thế giới và trở thành nước xuất khẩu thuỷ sản lớn. Khai thác thủy sản tập trung chủ yếu ở ngư trường Viễn Đông, ngư trường phía Nam và vùng biển Caxpi,....

+ Ngành nuôi trồng thuỷ sản: có sản lượng ngày càng tăng nhưng tỉ trọng còn nhỏ trong tổng sản lượng thuỷ sản.

+ Một số sản phẩm thuỷ sản có sản lượng lớn và giá trị kinh tế cao ở Liên bang Nga là: cá hồi, cá thu, cá trích, cá tuyết,...

Sự phân bố một số ngành công nghiệp chính của Liên bang Nga:

- Công nghiệp năng lượng: dầu mỏ và khí tự nhiên ở vùng U-ran và Tây Xi-bia; các mỏ than ở Xi-bia và Viễn Đông; các nhà máy nhiệt điện lớn phân bố ở vùng Trung ương, U-ran và Tây Xi-bia.

- Công nghiệp chế tạo: chủ yếu ở vùng đồng bằng Đông Âu.

Sự phát triển của ngành công nghiệp

- Công nghiệp giữ vai trò chủ đạo trong nền kinh tế, công nghiệp và xây dựng chiếm 30% GDP và thu hút 27% lực lượng lao động.

- Cơ cấu ngành công nghiệp đa dạng, các ngành công nghiệp chính là: năng lượng chế tạo, luyện kim…

+ Công nghiệp năng lượng:

▪ Năm 2020, Liên bang Nga là nhà sản xuất dầu mỏ và khí tự nhiên lớn thứ hai thế giới. Ngành này tập trung chủ yếu ở vùng U-ran và Tây Xi-bia.

▪ Liên bang Nga đứng thứ năm trên thế giới về sản lượng khai thác than, chiếm 5,2% sản lượng than toàn cầu. Các mỏ than có sản lượng khai thác cao nhất tập trung ở Xi-bia và Viễn Đông.

▪ Công nghiệp sản xuất điện có cơ cấu ngành đa dạng dựa trên nguồn nguyên liệu dồi dào, bao gồm: thuỷ điện, nhiệt điện, điện nguyên tử, năng lượng tái tạo khác.... Sản lượng điện ngày càng tăng, chiếm khoảng 4% sản lượng điện toàn thế giới (năm 2020) và đứng thứ tư thế giới. Các nhà máy nhiệt điện lớn phân bố ở vùng Trung ương, U-ran và Tây Xi-bia.

+ Công nghiệp chế tạo: là động lực phát triển của nền kinh tế Nga. Một số sản phẩm quan trọng như: tàu vũ trụ, tên lửa, máy bay, tàu ngầm, tàu phá băng, ô tô, động cơ, máy công cụ, máy kéo....

+ Công nghiệp luyện kim: có lịch sử lâu đời; trong đó, sản xuất thép là lĩnh vực quan trọng nhất. Sản lượng thép liên tục tăng, chiếm 3,8% sản lượng thép toàn thế giới (năm 2020), phân bố ở các vùng Tây Xi-bia, U-ran và Trung ương.

- Sự phân bố các ngành công nghiệp thể hiện sự chuyên môn hóa:

+ Các ngành khai thác, sơ chế phân bố ở miền Đông;

+ Miền Tây tập trung các ngành chế biến và các ngành công nghệ cao.

+ Các trung tâm công nghiệp lớn tập trung ở: đồng bằng Đông Âu, U-ran, Tây Xi-bia và dọc các đường giao thông quan trọng.