Giải SGK Lịch sử 7 Bài 13. Đại Việt thời Trần (1226 – 1400)

- Nhà Trần là một triều đại quân chủ trong lịch sử Việt Nam tồn tại trong khoảng thời gian từ năm 1226 đến 1400. 

- Nhà Trần là triều đại được lưu danh với những chiến công hiển hách trong lịch sử Việt Nam với ba lần đập tan quân xâm lược Mông – Nguyên ra khỏi bờ cõi, bảo vệ độc lập, tự chủ của dân tộc. 

- Trong giai đoạn nắm giữ quyền lực, nhà Trần vẫn đóng đô ở Thăng Long; thi hành nhiều chính sách để ổn định và phát triển đất nước.

- Từ cuối thế kỉ XII, nhà Lý ngày càng suy yếu, các thế lực chống đổi nổi lên ở nhiều nơi. Nhà Lý phải dựa vào thế lực họ Trần để dẹp loạn nên đã tạo điều kiện và thời cơ cho nhà Trần thâu tóm quyền hành.

- Tháng 1/1226, Lý Chiêu Hoàng (vị vua cuối cùng của nhà Lý) buộc phải nhường ngôi cho chồng là Trần Cảnh, nhà Trần được thành lập.

- Về tổ chức bộ máy nhà nước được củng cố từ trung ương đến địa phương, hoàn thiện hơn so với nhà Lý.

- Về luật pháp:

+ Ban hành bộ Quốc triều hình luật (năm 1341)

+ Các cơ quan pháp luật được tăng cường và hoàn thiện hơn.

- Quân đội tiếp tục được hoàn thiện:

+ Gồm: quân triều đình; quân ở các lộ, phủ; quân của vương hầu và dân binh các làng xã

+ Chính sách “ngụ binh ư nông” tiếp tục được duy trì.

- Về chính sách đối nội và đối ngoại:

+ Tăng cường quản lí các địa phương, nhất là các khu vực miền núi và biên viễn.

+ Thi hành chính sách ngoại giao hòa hiếu với các nước láng giềng nhưng kiên quyết bảo vệ nền độc lập dân tộc.

Nhà Trần thi hành nhiều chính sách tích cực nhằm phục hồi và phát triển nông nghiệp, như:

+ Đẩy mạnh công cuộc khẩn hoang, mở rộng diện tích sản xuất.

+ Cho đắp đê phòng lụt, đào sông, nạo vét kênh ngòi.

+ Miễn giảm tô thuế, cho phép các tôn thất lập điền trang.

+ Cấm giết mổ trâu bò để bảo vệ sức kéo cho nông nghiệp.

- Thủ công nghiệp:

+ Các xưởng thủ công nghiệp nhà nước được mở rộng, chuyên phụ trách việc: đúc tiền, dệt vải, chế tạo vũ khí, đóng chiến thuyền, xây dựng các công trình lớn…

+ Tại các làng xã và kinh đô đã hình thành thêm nhiều làng nghề, phường nghề. Sản phẩm thủ công làm ra rất đa dạng…

- Thương nghiệp

+ Nội thương: buôn bán tại các làng, xã diễn ra tấp nập; Thăng Long là trung tâm kinh tế  sầm uất của cả nước.

+ Ngoại thương: việc buôn bán giữa Đại Việt với thương nhân nước ngoài được đẩy mạnh qua cảng Vân Đồn (Quảng Ninh), Hội Thống (Nghệ An)…

- Xã hội thời Trần bao gồm 4 tầng lớp: quý tộc, địa chủ, nhân dân lao động và nô tì.

- Đặc điểm của các tầng lớp:

+ Tầng lớp quý tộc gồm: vua, quan lại; có nhiều đặc quyền, nắm giữ các chức vụ chủ yếu trong bộ máy chính quyền ở triều đình và các địa phương và là chủ các thái ấp, điền trang.

+ Tầng lớp địa chủ: là những người giàu có trong xã hội, có nhiều ruộng đất tư cho nông dân cày thuê để thu tô, nhưng không thuộc tầng lớp quý tộc.

+ Tầng lớp nhân dân lao động: bao gồm: nông dân, thợ thủ công, thương nhân. Trong đó, nông dân là lực lượng đông đảo nhất.

+ Tầng lớp nô tì là lực lượng thấp kém nhất, có số lượng đông đảo, chuyên cày cấy trong các điền trang hoặc phục dịch trong các gia đình quý tộc.