Giải SGK Lịch sử 7 Bài 17. Đại Việt thời Lê sơ (1428 – 1527)

- Nhà Lê sơ ra đời sau thắng lợi của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn.

- Dưới thời Lê sơ, chế độ phong kiến chuyên chế ở Đại Việt phát triển đến đỉnh cao, trở thành một trong những cường quốc trong khu vực Đông Nam Á, nhất là dưới thời vua Lê Thánh Tông.

- Thời Lê Sơ đã góp phần không nhỏ vào việc phát triển văn hóa Đại Việt.

Sau thắng lợi trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, quân Minh bị quét sạch ra khỏi bờ cõi. Năm 1428, Lê Lợi lên ngôi hoàng đế lấy hiệu là Thuận Thiên, khôi phục quốc hiệu Đại Việt, đóng đô ở Thăng Long ( Hà Nội ngày nay).

=> Nhà Lê sơ chính thức được thành lập.

Tư liệu 1 đã cho thấy: nhà Lê sơ ý thức được chủ quyền lãnh thổ và tầm quan trọng của việc bảo vệ chủ quyền lãnh thổ quốc gia. Từ đó, đưa ra hình phạt nghiêm khắc đối với những người có hành vi bán rẻ chủ quyền lãnh thổ đất nước.

* Tình hình kinh tế thời Lê Sơ:

- Nông nghiệp: Được phục hồi và phát triển nhanh chóng nhờ những chính sách tích cực của nhà nước, như:

+ Chia ruộng đất công ở làng xã cho nông dân (phép quân điền).

+ Đặt một số chức quan chuyên lo về nông nghiệp như Hà đê sứ, Khuyến nông sứ…

+ Cấm nhân dân để ruộng hoang, đẩy mạnh khẩn hoang và lập đồn điền

+ Khơi kênh, đào sông, đắp đê ngăn mặn, bảo vệ các công trình thủy lợi…

- Nhiều nghề thủ công nghiệp truyền thống như: dệt lụa, làm gốm… phát triển nhanh chóng, hình thành những làng nghề chuyên nghiệp, như: làng gốm Chu Đậu (Hải Dương), gốm Bát Tràng (Hà Nội)… 

- Thương nghiệp: 

+ Chợ búa được khuyến khích mở để lưu thông hàng hóa trong nước.

+ Hoạt động buôn bán với nước ngoài được duy trì, thông qua các thương cảng như: Vân Đồn, Hội Thống, Tam Kì…

- Xã hội có sự phân hóa thành nhiều tầng lớp khác biệt:

+ Tầng lớp quý tộc gồm vua, quan lại có nhiều đặc quyền đặc lợi.

+ Nông dân là lực lượng đông đảo nhất, họ nhận ruộng đất công, nộp thuế và làm các nghĩa vụ với nhà nước hoặc lĩnh canh ruộng đất của địa chủ và nộp tô cho địa chủ.

+ Thợ thủ công và thương nhân ngày càng đông nhưng không được coi trọng.

+ Nô tì là tầng lớp thấp kém nhất, có xu hướng giảm.

- Sự phân biệt giữa quý tộc và bình dân trở nên sâu sắc và được quy định bởi pháp luật.

a/ Những thành tựu về văn hóa:

- Tư tưởng, tôn giáo: Nho giáo chiếm vị thế độc tôn, Phật giáo và Đạo giáo bị hạn chế.

- Văn học:

+ Văn học chữ Hán và chữ Nôm đều phát triển. Tác phẩm nổi tiếng như: Quân trung từ mệnh tập, Bình Ngô đại cáo, Quốc âm thi tập, Hồng Đức quốc âm thi tập,…

+ Văn thơ thời Lê sơ có nội dung yêu nước sâu sắc, thể hiện niềm tự hào dân tộc, khí phách anh hùng và tinh thần bất khuất của dân tộc.

- Sử học có nhiều bộ sử lớn như: Đại Việt sử kí toàn thư, Lam Sơn thực lục,…

- Địa lí có các tập Hồng Đức bản đồ, Dư địa chí, An Nam hình thăng đồ…

- Y học có Bản thảo thực vật toát yếu.

- Toán học có Đại thành toán pháp, Lập thành toán pháp.

- Nghệ thuật sân khấu như ca, múa, nhạc, chèo, tuồng được phục hồi nhanh chóng và phát triển, nhất là chèo, tuồng.

- Nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc: mang nhiều nét đặc sắc. Biểu hiện ở các công trình lăng tẩm, cung điện tại Lam Kinh (Thanh Hóa). Điêu khắc thời Lê Sơ có phong cách khối đồ sộ, kĩ thuật điêu luyện.

b/ Những thành tựu về giáo dục, khoa cử:

- Dựng lại Quốc Tử Giám, mở nhiều trường học.

- Nội dung học tập thi cử là sách của đạo Nho.

- Nhà nước tổ chức nhiều khoa thi Tiến sĩ để tuyển chọn quan lại và lập bia đá ở Văn Miếu – Quốc Tử Giám để vinh danh những người đỗ đạt.