I. Kiến thức trọng tâm:
1. Văn bản:
+ Thơ song thất lục bát
+ Truyện thơ Nôm
* Yêu cầu nắm được nội dung, các chi tiết nghệ thuật tiêu biểu, ý nghĩa của văn bản, tóm tắt đƣợc truyện theo các sự việc chính, thể thơ, vần, nhịp...
2. Tiếng Việt:
Học sinh ôn lại các kiến thức tiếng Việt đã học: điển cố, điển tích, chữ Nôm, chữ Quốc ngữ
* Yêu cầu:
- Nhận biết được các đơn vị kiến thức tiếng Việt.
- Nêu vài trò, tác dụng của các đơn vị kiến thức.
- Vận dụng kiến thức trong thực hành nói và viết.
3. Tập làm văn: HS ôn hai dạng nghị luận:
- Nghị luận văn học phân tích một tác phẩm thơ hoặc một đoạn trích tác phẩm văn học
- Nghị luận xã hội về một sự việc, hiện tượng đời sống.
* Yêu cầu:
- Nắm vững kiểu văn bản.
- Lập dàn ý và viết bài văn/ đoạn văn hoàn chỉnh.
Lưu ý: GV ra các dạng bài tập vận dụng kiến thức đã học vào việc giải quyết vấn đề thực tiễn.
II. Cấu trúc đề kiểm tra: 100% tự luận
III. Một số đề tham khảo.
ĐỀ 1:
PHẦN I. ĐỌC HIỂU (4 điểm):
Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi:
VĂN TẾ THẬP LOẠI CHÚNG SINH (Nguyễn Du)
... Cũng có kẻ mắc vào khóa lính
Bỏ cửa nhà không việc quan
Nước khe cơm vắt gian nan
Dãi dầu nghìn dặm lầm than một đời
Buổi chiến trận mạng người như rác
Phận đã đành dạn lạc tên rơi
Lập lòe ngọn lửa ma trơi
Tiếng oan văng vẳng tối trời càng thương!
Cũng có kẻ lỡ làng một kiếp
Liều tuổi xanh buôn nguyệt bán hoa
Ngẩn ngơ khi trở về già
Ai chồng con biết là cây ai?
Sống đã chịu một đời phiền não
Thác lại nhờ hớp cháo lá đa
Đau đớn thay phận đàn bà,
Kiếp sinh ra thế biết là tại đâu?
Cũng có kẻ nằm cầu gối đất
Dõi tháng ngày hành khất ngược xuôi
Thương thay cũng một kiếp người
Sống nhờ hàng xứ chết vì đường quan.
...
Chú thích:
- Văn tế thập loại chúng sinh là một tác phẩm xuất sắc của đại thi hào Nguyễn Du. Văn tế được viết bằng tiếng Nôm và hiện chưa rõ thời điểm sáng tác cụ thể. Theo như văn bản do Đoàn Quang Huyền hiệu chú lại thì Nguyễn Du đã viết bài văn tế này sau khi chứng kiến một mùa dịch khủng khiếp làm hàng triệu người chết, khắp nơi ám khí nặng nề và ở các chùa người ta đều lập đàn cầu siêu giải thoát cho hàng triệu linh hồn. Tuy nhiên, Giáo sư Hoàng Xuân Hãn thì lại cho rằng có lẽ đại thi hào đã viết tác phẩm này sau khi trở lại quê Truyện Kiều, tức là lúc Nguyễn Du còn làm cai bạ ở Quảng Bình (1802-1812).
Câu 1: Trong đoạn trích trên, đối tượng chiêu hồn là những ai?
Câu 2: Nguyễn Du đã dùng những hình ảnh nào để gợi tả cuộc sống của những người mắc vào khóa lính?
Câu 3: Yếu tố “thác” trong câu thơ “Thác lại nhờ hớp cháo lá đa” có đồng âm với yếu tố “thác” trong từ “thoái thác” không? Vì sao?
Câu 4: Chỉ ra và phân tích tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong hai câu thơ sau:
Buổi chiến trận mạng người như rác
Phận đã đành dạn lạc tên rơi
Câu 5: Qua đoạn trích trên, em rút ra cho mình thông điệp gì sâu sắc nhất?
Phần II: VIẾT (6,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm) Em hãy viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) đề xuất những giải pháp phù hợp để bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu trong tình hình hiện nay.
Câu 2 (4,0 điểm) Em hãy viết bài văn phân tích đoạn thơ đƣợc trích từ bài “Văn tế thập loại chúng sinh” của Nguyễn Du ở phần Đọc - hiểu.
...........................................................................................