Bài thơ Tây Tiến của Quang Dũng có tên ban đầu là Nhớ Tây Tiến. Việc đổi lại tên bài thơ như vậy có tác dụng nghệ thuật gì?

Đáp án

Làm cho nhan đề thêm cô đọng, giàu sức gợi, đồng thời mở rộng nội dung cảm xúc bài thơ (không chỉ là nỗi nhớ) và tạo nên nhiều liên tưởng cho người đọc.

Giải thích

Nhan đề của tác phẩm là một bộ phận hữu cơ cấu thành tác phẩm, chịu sự chi phối của ý đồ sáng tác của nhà văn. Nhan đề của một tác phẩm văn học, nghệ thuật nói chung, nhan đề bài thơ nói riêng phải đảm bảo các tiêu chí cơ bản như: ngắn gọn, súc tích, có tính chất gợi mở và góp phần chuyển tải nội dung tư tưởng của tác phẩm.

Việc Quang Dũng chỉnh sửa lại nhan đề bài thơ của mình: bỏ đi chữ “nhớ” có tác dụng nghệ thuật:

- Làm cho nhan đề bài thơ thêm ngắn gọn, súc tích và cô đọng.

- Mở rộng nội dung cảm xúc của bài thơ: không chỉ bó hẹp trong nỗi nhớ (mặc dù nhớ chính là cảm xúc bao trùm của nhân vật trữ tình của bài thơ), cảm xúc thơ còn được mở rộng gồm cả nỗi niềm bùi ngùi xúc động khi nhớ về những người đồng đội đã nằm lại nơi chiến trường, về những kỉ niệm một thời chinh chiến, lời nguyện ước xúc động với đồng đội, với quá khứ oai hùng, với quãng đời chiến binh đầy kỉ niệm “Hồn về Sầm Nứa chẳng về xuôi”.

- Tạo nên nhiều liên tưởng cho người đọc: nhan đề bài thơ chỉ thu gọn lại thành Tây Tiến, gợi lên hình ảnh của một đoàn quân oai hùng, có thật trong lịch sử đồng thời, gợi lại cả không khí của một giai đoạn lịch sử những năm đầu kháng chiến chống Pháp.