Đọc văn bản sau:  

XIN QUÊ

(Tạ Bá Hương)¹

 Xin quê một vạt bùn nâu

một vai áo mẹ một câu hát chèo

xin quê một gánh gieo neo

một cơn gió một cánh diều vút lên

xin quê một tiếng mõ rền

một lời ru cũ một miền ca dao

xin quê một buổi chiều nao

một lần roi vọt xanh vào giấc mơ

xin quê một thuở dại khờ

một làn khói bếp một bờ tre xanh

tôi mang về phố dụm dành

hành trang mình với đời mình trăng treo.

(In trên Báo Văn nghệ, số 1+2, ngày 04/1/2025,tr.25)

(1) Tạ Bá Hương, sinh năm 1977, tốt nghiệp Khóa 7 Trường viết văn Nguyễn Du, hiện là Chủ tịch Hội Văn học nghệ thuật tỉnh Tuyên Quang, Tổng Biên tập Tạp chí Văn Nghệ Tuyên Quang, hội viên Hội Nhà văn Việt Nam.  Anh từng được trao các giải thưởng văn học uy tín như: Giải B Giải thưởng Văn học nghệ thuật của Ủy ban Toàn quốc Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam năm 2021: Giải thưởng Văn học nghệ thuật của Hội Văn nghệ các dân tộc thiểu số Việt Nam năm 2021. Mạch nguồn chính trong thơ anh là ký ức về quê nhà, nơi có bố, mẹ với tình đất, tình người đằm thắm. Thơ anh mộc mạc, giàu suy tư, chiêm nghiệm về cuộc sống nhân sinh, thân phận con người. Tạ Bá Hương luôn nhìn ra và chuyền tải đầy cảm xúc những đốm lửa ấm áp, lấp lánh chất men suy của đời sống vào thơ.

Liệt kê một hình ảnh có trong hai dòng thơ đầu của văn bản “Xin quê” – Tạ Bá Hương.

* Mở đoạn:

Giới thiệu đoạn thơ trích trong bài thơ “Xin quê” của Tạ Bá Hương và nêu khái quát cảm nhận về đoạn thơ.

* Thân đoạn:

- Hình ảnh quê hương gần gũi, bình dị:

+ “Vạt bùn nâu”, “vai áo mẹ”, “câu hát chèo” → Gợi sự mộc mạc, tình mẫu tử và nét văn hóa dân gian.

+ “Gánh gieo neo”, “cánh diều”, “tiếng mõ rền” → Cuộc sống lam lũ nhưng đầy kỷ niệm tuổi thơ.

- Tình cảm của tác giả:

+ Yêu quê bằng tình cảm chân thành, sâu lắng.

+ Nỗi niềm hoài niệm, có chút xót xa vì những điều đã gợi ghi còn trong ký ức.

- Đặc sắc nghệ thuật:

+ Điệp từ “xin quê” như lời khẩn cầu, thể hiện nỗi nhớ da diết và sự trân quý từng ký ức nhỏ bé.

+ Số từ “một” lặp lại → Nhấn mạnh sự thiêng liêng của từng khoảnh khắc quê hương.

+ Các hình ảnh thơ đều giàu tính gợi cảm, đậm chất dân gian và truyền thống.

* Kết đoạn:

* Mở bài:

- Dẫn dắt vấn đề: Trong cuộc sống hiện nay vẫn có hiện tượng một số bạn học sinh sống với thái độ thiếu biết ơn.

- Xác định vấn đề: giải pháp để khắc phục tình trạng sống thiếu biết ơn của giới trẻ.

* Thân bài:

a. Giải thích

- Lòng biết ơn là sự trân trọng, ghi nhớ công ơn và đền ơn của những người khác đã dành cho mình; là biểu hiện của đạo lý “uống nước nhớ nguồn”.

- Thái độ sống thiếu biết ơn có biểu hiện:

+ Vô lễ với cha mẹ, coi thường công ơn nuôi dưỡng.

+ Thờ ơ với thầy cô, không trân trọng công sức dạy dỗ.

+ Không quý trọng bạn bè giúp đỡ mình.

+ Ích kỉ, chỉ nghĩ đến bản thân, vô cảm trước những điều tốt đẹp người khác mang lại.

b. Nguyên nhân

- Tác động của lối sống thực dụng, cá nhân, ảnh hưởng từ mạng xã hội.

- Gia đình quá nuông chiều hoặc thiếu sự giáo dục về đạo đức.

- Nhà trường chú trọng kiến thức mà thiếu giáo dục kỹ năng sống, nhân cách.

- Bản thân học sinh chưa nhận thức đúng về giá trị của lòng biết ơn.

c. Tác hại

- Làm mai một đạo đức truyền thống tốt đẹp của dân tộc.

- Gây ra các mối quan hệ rạn nứt giữa người với người.

- Cá nhân dễ trở nên cô lập, lạnh lùng, thiếu tình người.

- Xã hội khó phát triển bền vững nếu thiếu tình thương và sự tri ân.

d. Giải pháp

- Với cá nhân học sinh:

+ Tự rèn luyện lòng biết ơn qua hành động hằng ngày: vâng lời cha mẹ, kính trọng thầy cô, giúp đỡ bạn bè.

+ Biết suy ngẫm và học cách đặt mình vào vị trí người khác để hiểu và trân trọng.

- Với gia đình:

+ Dạy con từ nhỏ về lòng biết ơn qua những việc giản dị như chào hỏi, cảm ơn, xin lỗi.

+ Làm gương cho con trong cách ứng xử với người xung quanh.

- Với nhà trường:

+ Tăng cường giáo dục đạo đức, kỹ năng sống.

+ Lồng ghép các hoạt động ngoại khóa, trải nghiệm giúp học sinh hiểu và thực hành lòng biết ơn.

- Về xã hội:

+ Xây dựng môi trường sống lành mạnh, tôn vinh những hành động tri ân, nhân ái.

e. Phản đề

- Không phải học sinh nào cũng sống thiếu biết ơn, vẫn có nhiều bạn luôn lễ phép với người lớn, tri ân thầy cô, sống nghĩa tình với bạn bè.

- Các hoạt động “tri ân”, “uống nước nhớ nguồn”, “đền ơn đáp nghĩa” vẫn được học sinh hưởng ứng nhiệt tình.

- Dẫn chứng: HS lấy dẫn chứng phù hợp.

* Kết bài:

- Khẳng định lại vai trò quan trọng của lòng biết ơn trong đời sống cá nhân và xã hội.