Ở động vật có vú, trong mỗi tế bào của cơ thể cái thường có một NST X bị bất hoạt một cách ngẫu nhiên ở giai đoạn sớm của quá trình phát triển. Ở người, quá trình bất hoạt NST X có sự tham gia của hơn 1000 gene. Quá trình bất hoạt này là cần thiết cho việc cân bằng mức độ biểu hiện của các gene nằm trên NST X giữa cơ thể đực và cơ thể cái. Manh mối quan trọng dẫn tới cơ chế bất hoạt NST X đến từ việc phân lập được cDNA của các gene A, B, C nằm trên NST X của người. Sự biểu hiện của những gene này được nghiên cứu ở ba nhóm đối tượng:

-       Nhóm 1: Gồm các tế bào của nam giới và phụ nữ bình thường.

-       Nhóm 2: Gồm các tế bào của nam giới và phụ nữ có số lượng NST X bất thường.

-         Nhóm 3: Gồm các dòng tế bào dung hợp giữa tế bào người và tế bào chuột có chứa một NST X của người bị bất hoạt (X_i) hoặc có chứa một NST X của người ở trạng thái hoạt động (X_a).

Kết quả nghiên cứu được trình bày ở Hình 4. Dựa vào kết quả thu được, hãy cho biết mỗi nhận định sau là đúng hay sai?

Đáp án: 7

Hướng dẫn giải:

* Xét tính trạng hình dạng quả:

P: Quả dẹt (A- B- ) x Quả dẹt (A- B- )

F₁: 100% Quả dẹt (A- B- )

F₂: 31 quả dài : 225 quả dẹt à có 256 tổ hợp à F­₁ phải cho 16 tổ hợp giao tử.

à F₁ phải có 4 loại KG là 1 AABB : 1 AaBB : 1 AABb : 1 AaBb

à KG của P là AABb x AaBB hoặc AaBb x AABB

* Xét tính trạng màu sắc hoa:

P: Đỏ (D- ) x trắng (dd)

F₁: 100% Đỏ (Dd )

F₂: 3 Đỏ : 1 trắng à

à KG của P là : DD x dd

* Xét chung hai tính trạng: ta có tích tỉ lệ của 2 tính trạng ở F₂ là :

(31 quả dài : 225 quả dẹt) x (3 Đỏ : 1 trắng) cho kết quả khác với tỉ lệ của phép lai à có hiện tượng di truyền liên kết giữa 2 tính trạng.

Quy ước : B, b liên kết với D, d

Vì F₁ 100% quả dẹt, hoa đỏ và các cây quả dẹt, hoa đỏ F₂ có 8 loại kiểu gene à KG của P là AA \[\begin{array}{*{20}{c}}{\underline{\underline {BD}} }\\{bD}\end{array}\] x Aa \[\begin{array}{*{20}{c}}{\underline{\underline {Bd}} }\\{Bd}\end{array}\] hoặc Aa \[\begin{array}{*{20}{c}}{\underline{\underline {BD}} }\\{bD}\end{array}\] x AA \[\begin{array}{*{20}{c}}{\underline{\underline {Bd}} }\\{Bd}\end{array}\]

*Sơ đồ lai: P:   AA \[\begin{array}{*{20}{c}}{\underline{\underline {BD}} }\\{bD}\end{array}\]          x     Aa \[\begin{array}{*{20}{c}}{\underline{\underline {Bd}} }\\{Bd}\end{array}\]

G:                     1ABD : 1AbD     1ABd : 1aBd

F₁: 1AA\[\begin{array}{*{20}{c}}{\underline{\underline {BD}} }\\{Bd}\end{array}\]: 1Aa\[\begin{array}{*{20}{c}}{\underline{\underline {BD}} }\\{Bd}\end{array}\]:1AA\[\begin{array}{*{20}{c}}{\underline{\underline {bD}} }\\{Bd}\end{array}\]: 1Aa\[\begin{array}{*{20}{c}}{\underline{\underline {bD}} }\\{Bd}\end{array}\]

àTỉ lệ giao tử của các cây F­₁ là:

3/16 A BD : 6/16 A Bd :3/16 A bD :1/16 a BD : 2/16 a Bd :1/16 a bD

Khi cho F₁ giao phấn ngẫu nhiên thì F­_2­ các cây quả dài, hoa đỏ sẽ có 7 loại kiểu gene là AA\[\begin{array}{*{20}{c}}{\underline{\underline {bD}} }\\{bD}\end{array}\], Aa\[\begin{array}{*{20}{c}}{\underline{\underline {bD}} }\\{bD}\end{array}\], aa\[\begin{array}{*{20}{c}}{\underline{\underline {BD}} }\\{BD}\end{array}\], aa\[\begin{array}{*{20}{c}}{\underline{\underline {BD}} }\\{Bd}\end{array}\], aa\[\begin{array}{*{20}{c}}{\underline{\underline {BD}} }\\{bD}\end{array}\], aa\[\begin{array}{*{20}{c}}{\underline{\underline {Bd}} }\\{bD}\end{array}\], aa\[\begin{array}{*{20}{c}}{\underline{\underline {bD}} }\\{bD}\end{array}\]

Đáp án: a,b. Sai; c.d. Đúng.

Hướng dẫn giải:

Khi quần thể ngẫu phối, cấu trúc di truyền của quần thể đạt cân bằng và có cấu trúc di truyền p²AA + 2pqAa +q²aa =1

Ta có tỷ lệ kiểu hình lặn bằng q_a² = 0,0625 → tần số allele a bằng 0,25

Ở P có 80% cá thể kiểu hình trội → aa = 0,2 → Aa = (0,25 – 0,2)×2 = 0,1 → AA = 1- aa – Aa = 0,7

Xét các phát biểu

a) sai, quần thể P không cân bằng di truyền

b) sai, tỷ lệ đồng hợp ở P là 0,9

c) đúng,Trong tổng số cá thể có kiểu hình trội ở thế hệ P, số cá thể có kiểu gene dị hợp tử chiếm $\frac{0,1}{0,8}$=12,5%

d) đúng, nếu cho tất cả các cá thể có kiểu hình trội giao phối ngẫu nhiên: (0,7AA:0,1Aa) (0,7AA:0,1Aa)↔ (7AA:1Aa) (7AA:1Aa) ↔ (15A:1a)(15A:1a) → tỷ l16 kiểu gen dị hợp là 2× $\frac{15}{16}$ × $\frac{1}{16}$ = $\frac{15}{128}$