Cốc? Cốc? Cốc?

- Ai đấy? ông Xã, lý trưởng làng La Lo, vừa hỏi to vừa bước ra mở cổng cái vườn con... Chào ông anh ạ? ông nói với người vừa ló ra. May mắn làm sao tệ xá lại được vinh hạnh đón tiếp ông anh quá bộ lại chơi thế này? […]

     Khi chỉ còn hai người, ông nói: “Hiền thê ta ơi! Sự thể như thế này. Quan sứ đòi tôi lên dinh ngài. Nhà nó cũng biết đấy: Quan là một ông Tây tốt chỉ thích của tốt, cho nên mình mà vào nhà ngài hai tay rỗng không thì khi ra khỏi nhà ngài là đôi mông no đòn. Thế nhưng nhà mình có gì coi được: gà, thỏ, vịt, gà tây, thì đã bán sạch để nộp thuế cả rồi còn đâu? Lấy gì dâng quan bây giờ?”. Đến lượt bà vợ ông Xã trở nên tư lự. Bà biết rằng cái con người đáng sợ mà ông chồng thân yêu của bà sắp phải lên trình diện này, trước kia - trong thời kỳ bình định - đã từng chặt 75 cái đầu hào mục xứ Bắc Kỳ. Lên làm quan sứ, ông ra lệnh cứ nện đòn bất luận tên dân An Nam nào, đàn ông hay đàn bà cũng thế, qua cổng nhà ông mà không hạ mũ nón. Tính ông hung bạo làm dân chúng khiếp vía. Muốn vui chuồng gà, ông mượn gà mái của dân trong vùng, rồi chẳng bao giờ trả lại sau khi đã có cả trứng lẫn gà con. Nói tóm lại là bà biết rằng ông quan da trắng này dữ tợn lắm, và bà run sợ sẵn khi nghĩ trước đến cảnh tượng chồng bà sẽ được tiếp đón như thế nào nếu không mang gì đến đấm cái mõm công sứ.

- Tôi nghĩ ra rồi, im lặng mấy phút rồi bà nói, nghĩ cái hay lắm!

     Ðặt xong xuôi con rùa ngay ngắn trên cái khay bạc thuê của chính nàng hầu quan sứ, bày xong xuôi cả khay lẫn rùa lên chiếc chiếu trải trước cửa phòng giấy ngài công sứ, ông Xã đến trình diện với tất cả nỗi niềm cung kính tất phải có đối với vị đại diện của Nhà nước bảo hộ.

- Lạy quan lớn, ông vừa thưa vừa quay lại phía chiếu, dám xin quan lớn nhận cho, của mọn thôi ạ! Cái món qu... qu.…

     Ông không nói hết được tiếng quà, vì thoắt nhận ra rằng trên khay thế là đã khuất bóng rùa. Cái con vật, không buộc, đã thừa lúc ông Xã khốn khổ nhà ta quay đi mà chuồn mất.
Nhưng quan sứ - ngài khoan hoà rất mực - reo to lên:

- Ô cái khay đẹp quá thôi! Ðể ta phải gửi lên biếu quan toàn quyền mới được! Ðúng hôm nay lại là ngày lễ sinh nhật toàn quyền phu nhân, hẳn bà thích lắm đấy.

(Nguyễn Ái Quốc, Con rùa, In trong Truyện và ký, NXB Văn học, Hà Nội, 1974)

Xác định tình huống truyện trong đoạn trích?

Đáp án đúng là A

Phương pháp giải

Căn cứ vào nội dung bài đọc.

Dạng bài đọc hiểu văn bản văn học - Câu hỏi kết hợp

Lời giải

- Đoạn trích thể hiện rõ sự phê phán đối với sự tàn bạo và áp bức của quan sứ, đồng thời phản ánh sự bất lực của người dân trong việc đối diện với quyền lực. Những tình huống dở khóc dở cười diễn ra xung quanh việc dâng quà cho quan sứ cũng cho thấy sự châm biếm và phê phán bộ máy thực dân.

- Phân tích, loại trừ:

+ Đáp án B sai vì các nhân vật trong đoạn trích không cho thấy sự tranh đấu.

+ Đáp án C sai vì mỉa mai là một yếu tố trong giọng điệu, nhưng không phải là cảm hứng chủ đạo. Cảm hứng chủ đạo ở đây là phê phán hơn là chỉ đơn thuần mỉa mai.

+ Đáp án D sai vì đoạn trích không mang sắc thái lãng mạn mà chủ yếu thể hiện sự thực tế, phê phán về hiện trạng xã hội và tâm lý con người trước sự tàn bạo của quyền lực.

Đáp án đúng là A

Phương pháp giải

Căn cứ vào nội dung đoạn trích.

Dạng bài đọc hiểu văn bản văn học - Câu hỏi kết hợp

Lời giải

- Ông Xã thể hiện sự nhu nhược và hèn hạ khi phải chuẩn bị quà để dâng cho quan sứ, cho thấy ông đã quen với việc phải phục tùng và tìm cách "đút lót" để bảo vệ bản thân trước quyền lực.

- Phân tích, loại trừ:

+ Đáp án B, C sai vì đây là những đặc điểm của quan sứ, không phải của ông Xã.

+ Đáp án D sai vì chưa phản ánh đặc điểm nổi bật của ông Xã là sự hèn hạ và quen đút lót.

Đáp án đúng là D

Phương pháp giải

Căn cứ vào nội dung đoạn trích.

Dạng bài đọc hiểu văn bản văn học - Câu hỏi kết hợp

Lời giải

- Trào phúng, gây cười là một nghệ thuật nổi bật trong đoạn trích trên, điều này được thể hiện qua các phương diện:

+ Phép chơi chữ: làng “La Lo” là phép chơi chữ kết hợp cả tiếng Pháp và tiếng Việt (“La” trong tiếng Pháp có nghĩa là cái, chiếc, sự, cái nỗi; “Lo” trong tiếng Việt là lo lắng. Tên làng “La Lo” được hiểu là làng của những sự lo, nỗi lo.

+ Phép nhại: “quan là một ông Tây tốt chỉ thích của tốt” trong khi “vào nhà ngài hay tay rỗng không thì khi ra khỏi nhà ngài là đôi mông no đòn”.

+ Tình huống hiểu lầm: biếu rùa nhưng rùa bò đi mất để viên công sứ hiểu lầm là biếu khay (cái khay bạc thuê của chính nàng hầu quan sứ).

- Phân tích, loại trừ: nói quá là thủ pháp không được sử dụng trong đoạn văn trên. Các thông tin về quan sứ như “chặt 75 cái đầu”, “nện đòn bất luận tên dân An Nam nào, đàn ông hay đàn bà cũng thế” đều là thông tin thật về viên quan để khắc họa sự bất nhân, tàn bạo của y. Thông tin này không mang tính chất nói quá.

Đáp án đúng là C

Phương pháp giải

Căn cứ vào nội dung đoạn trích.

Dạng bài đọc hiểu văn bản văn học - Câu hỏi kết hợp

Lời giải

- Tiếng cười trong câu chuyện thể hiện rõ thông qua tình huống hiểu lầm với các nhân vật ông Xã và quan sứ:

+ Ông xã: người hèn hạ, quen đút lót.

+ Quan sứ: người bất chấp thủ đoạn để tiến thân (thể hiện qua lời thoại cuối), tham lam, chuyên ăn hối lộ.

=> Hai đối tượng đều là những hạng người tha hóa, mất đạo đức. Vì vậy, đáp án C làĐáp án đúng nhất khi nói về đối tượng của tiếng cười. Tiếng cười chĩa vào từng sự tha hóa trong xã hội, không đơn giản chỉ cười tầng lớp nào, loại người nào mà là cười trạng thái tha hóa của con người nói chung.