Những nhận định nào sau đây đúng khi nói về nguyên nhân làm tế bào lông hút luôn ưu trương so với dung dịch đất?

(I) Rễ hấp thụ các ion khoáng từ đất và tích lũy các chất tan từ quá trình chuyển hóa vật chất.

(II) Thoát hơi nước ở lá làm giảm lượng nước ở tế bào lông hút.

(III) Rễ hấp thụ nước và tích lũy nước từ quá trình chuyển hóa vật chất.

(IV) Rễ tiết các chất làm phân giải các chất tan trong dung dịch đất.

Phương pháp giải:

Xem lại nội dung hấp thu và vận chuyển các chất ở thực vật.

Lời giải chi tiết:

(I) Đúng; điều này làm cho tế bào lông hút chứa nhiều chất tan (ion khoáng và sản phẩm chuyển hóa), khiến chúng có nồng độ chất tan cao hơn dung dịch đất, dẫn đến trạng thái ưu trương.

(II) Đúng; thoát hơi nước ở lá gây ra sự hút nước theo dòng từ rễ, tạo ra sự chênh lệch áp suất thẩm thấu. Điều này có thể làm cho tế bào lông hút mất nước, duy trì trạng thái ưu trương.

(III) Sai; rễ hấp thụ nước làm cho tế bào lông hút không ưu trương so với dung dịch đất mà có thể làm tế bào trở nên nhược trương. Tế bào ưu trương khi nồng độ chất tan cao, chứ không phải do tích lũy nước.

(IV) Sai; rễ không tiết ra chất làm phân giải các chất tan trong dung dịch đất, mà chủ yếu hấp thụ ion khoáng có sẵn.

Mở rộng kiến thức:

Nước đi vào lông hút chủ yếu theo thẩm thấu do chênh lệch thế nước. Ion khoáng có thể hấp thụ thụ động (theo gradient) hoặc chủ động (tốn ATP). Khái niệm “ưu trương/nhược trương” liên quan nồng độ chất tan; còn “thế nước” (water potential) là khái niệm tổng quát hơn dùng trong sinh lí thực vật.