Một người qua đường bị ngất xỉu giữa một đám đông, nhưng phải rất lâu sau mới có người đến giúp đỡ. Hiện tượng “hiệu ứng người ngoài cuộc” (bystander effect) giải thích điều này là do:

Nguyên tắc bằng chứng xã hội (Social proof).

Nguyên tắc khan hiếm (Scarcity).

Nguyên tắc uy quyền (Authority).

Nguyên tắc đáp trả (Reciprocity).

Ảo tưởng về sự bất khả xâm phạm và đạo đức tuyệt đối của nhóm.

Sự xuất hiện của một thành viên chuyên đóng vai “người chống đối” để thử thách các ý kiến của nhóm.

Áp lực trực tiếp lên bất kỳ thành viên nào nêu ý kiến trái chiều.

Các thành viên tự kiểm duyệt, không dám nói ra những nghi ngờ của mình.

Các quy luật phổ biến của hoạt động tâm lý cá nhân, độc lập với bối cảnh xã hội.

Các cấu trúc và thiết chế xã hội vĩ mô như nhà nước, pháp luật và văn hóa.

Các quy luật về ảnh hưởng xã hội.

Các rối nhiễu tâm lý và hành vi lệch chuẩn trong tương tác xã hội.

Hiệu ứng ưu tiên (Primacy effect).

Hiệu ứng hào quang (Halo effect).

Định kiến xã hội (Social stereotype).

Quy kết nhân quả (Causal attribution).

Định kiến là một thái độ (thường là tiêu cực) đối với một nhóm người, trong khi phân biệt đối xử là hành vi tiêu cực, bất công hướng đến nhóm người đó.

Định kiến là hành vi, còn phân biệt đối xử là thái độ.

Định kiến chỉ dựa trên cảm xúc, còn phân biệt đối xử dựa trên lý trí.

Cả hai đều là hành vi, nhưng định kiến ít nghiêm trọng hơn.

Một vận động viên điền kinh đang thi đấu trong một cuộc đua 100m.

Một nhóm sinh viên cùng làm một bài tập lớn và nộp chung một sản phẩm duy nhất, không đánh giá đóng góp cá nhân.

Một nghệ sĩ violin đang biểu diễn độc tấu trước khán giả.

Một nhóm công nhân làm việc trên dây chuyền sản xuất, nơi năng suất của từng người được theo dõi chặt chẽ.

Tính nhất quán (hành vi có lặp lại trong tình huống tương tự không?)

Tính khác biệt (hành vi có xảy ra trong các tình huống khác không?)

Sự đồng thuận (những người khác có hành xử tương tự không?)

Tính đạo đức.