Sức lao động là gì? Sức lao động được thể hiện qua các tiêu chí nào?

Lao động: là hoạt động có mục đích của con người, thông qua hoạt động đó con người tác động vào giới tự nhiên, cải biến chúng thành những vật có ích nhằm đáp ứng nhu cầu của con người, dựa theo không gian và thời gian.

Sức lao động: là khả năng lao động của con người, là tổng hợp thể lực và trí lực của con người, được con người vận dụng trong quá trình lao động.

Các chỉ tiêu đánh giá sức lao động:

Thể chất: sức khỏe, chiều cao, cân nặng, cơ bắp,...

Trí lực: trình độ văn hóa, chuyên môn, kỹ thuật, kinh nghiệm công tác,...

Tâm lực: thái độ làm việc, năng lực phẩm chất, khả năng thích ứng, tinh thần trách nhiệm,...

Sự khác nhau cơ bản giữa sức lao động và lao động:

Sức lao động là khả năng lao động, lao động là hành động đang diễn ra.

Mối quan hệ: Sức lao động là điều kiện để lao động xảy ra; để biến sức lao động thành lao động, cần có các điều kiện về vật chất, con người và môi trường xã hội.

Phần 2: Nguồn nhân lực và phân bổ NNL

Hoạt động lao động của con người được coi là hoạt động lao động khi hội tụ đủ các đặc trưng cơ bản:

Tính mục đích: hoạt động phải do con người tự giác thực hiện với mục tiêu xác định.

Tính tạo ra của cải vật chất hoặc tinh thần: kết quả của hoạt động lao động phải phục vụ nhu cầu của con người.

Tính tác động vào tự nhiên và xã hội: hoạt động của con người phải biến đổi tự nhiên hoặc xã hội nhằm đạt mục đích.

Giải thích:

Nếu một hoạt động không có mục đích thì chỉ là hoạt động sinh tồn hay vận động cơ thể, chưa phải là lao động.

Nếu hoạt động không tạo ra sản phẩm, không phục vụ nhu cầu con người thì chưa được coi là lao động.

Nếu hoạt động không tác động vào tự nhiên, xã hội để biến đổi môi trường nhằm đạt mục đích thì cũng không phải là lao động.

Khi con người tham gia vào quá trình sản xuất thì con người đó là con người lao động.

Như vậy, lao động là hoạt động có mục đích của con người, thông qua hoạt động đó con người tác động vào giới tự nhiên, cải biến chúng thành những vật có ích nhằm đáp ứng nhu cầu nào đó của con người.

Hoạt động lao động có 3 đặc trưng cơ bản:

Xét về tính chất: hoạt động lao động phải có mục đích (có ý thức) của con người.

Đặc trưng này chỉ ra sự khác biệt giữa hoạt động lao động của con người và hoạt động có tính bản năng của con vật.

Con vật duy trì sự tồn tại của mình dựa vào những sản vật có sẵn trong tự nhiên, còn con người dùng sức lao động của bản thân để tạo ra những sản phẩm cần thiết cho sự tồn tại và phát triển của mình cũng như của cộng đồng xã hội.

Xét về mục đích: hoạt động đó phải tạo ra sản phẩm nhằm thỏa mãn nhu cầu nào đó của con người.

Điều này phân biệt với những hoạt động có mục đích không nhằm thỏa mãn nhu cầu chính đáng của con người, không nhằm phục vụ cho con người hay sự tiến bộ của xã hội.

Những hoạt động đó không thể gọi là hoạt động lao động.

Xét về mặt nội dung: hoạt động của con người phải là sự tác động vào tự nhiên làm biến đổi tự nhiên và xã hội nhằm tạo ra của cải vật chất và tinh thần phục vụ lợi ích của con người.

Điều này phân biệt với các hoạt động không tạo ra sản phẩm (vật chất và tinh thần), hoặc các hoạt động mang tính chất phá hoại tự nhiên. Những hoạt động đó không thể gọi là hoạt động lao động.

Ngày nay, hoạt động lao động được quan niệm không chỉ là khai thác tự nhiên mà còn song song với nó là sự bồi đắp, bảo tồn tự nhiên.

Đến đây, có thể thấy được sự khác nhau cơ bản giữa khái niệm sức lao động và lao động:

Nói đến sức lao động là nói đến khả năng lao động.

Nói đến lao động là nói đến hành động đang diễn ra.

Như vậy, để biến khả năng lao động (sức lao động) thành hiện thực (lao động) cần phải có những điều kiện nhất định (điều kiện vật chất, điều kiện con người, môi trường xã hội...), mà thiếu những điều kiện này, quá trình lao động không thể diễn ra được.