Đọc đoạn trích sau đây và trả lời các 5 câu hỏi sau: 

Người ta chẳng qua là một cây sậy, cây sậy mềm yếu nhất trong tạo hóa nhưng là một cây sậy có tư tưởng. Cần gì cả vũ trụ tòng hành nhau mới đè bẹp cây sậy ấy? Một chút hơi, một giọt nước cũng đủ làm chết người. Nhưng dù vũ trụ có đè bẹp người ta, người ta so với vũ trụ vẫn cao hơn, vì khi chết thì hiểu biết rằng mình chết chứ không như vũ trụ kia, khỏe hơn mình nhiều mà không tự biết rằng mình khỏe.

Vậy giá trị của chúng ta là ở tư tưởng.

Ta cậy cao dựa vào tư tưởng, chứ đừng dựa vào không gian, thời gian là hai thứ chúng ta không bao giờ làm đầy hay đọ kịp. Ta hãy rèn tập để biết tư tưởng cho hay, cho đúng, đó là nền tảng của nhân luân.

Tôi không căn cứ vào không gian để thấy giá trị của tôi, mà tôi trông cậy vào sự quy định của tư tưởng một cách hoàn toàn, dù tôi có bao nhiêu đất cát cũng chưa phải là "giàu hơn", vì trong phạm vi không gian này, vũ trụ nuốt tôi như một điểm con, nhưng trái lại, nhờ tư tưởng, tôi quan niệm, bao trùm toàn vũ trụ.

(Trích Giá trị con người – Pa-xcan, Bài tập Ngữ văn 11, Tập hai, NXB Giáo dục Việt Nam, 2015, tr.114)

Trả lời cho các câu 86, 87, 88, 89, 90 dưới đây:

Văn bản trên đề cập đến vấn đề gì?

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản, suy luận tổng hợp

Giải chi tiết:

- Lý giải đáp án đúng: Biện pháp so sánh “Người ta chẳng qua là một cây sậy, cây sậy mềm yếu nhất trong tạo hóa nhưng là một cây sậy có tư tưởng” thể hiện rõ hai mặt đối lập của con người:

+ Nhỏ bé, yếu ớt về thể xác (như cây sậy mong manh).

+ Vĩ đại, cao quý ở đời sống tinh thần – nhờ có tư tưởng, ý thức, tri thức.

→ Hiệu quả của so sánh là tôn vinh trí tuệ con người – yếu đuối thể xác nhưng mạnh mẽ trong nhận thức.

- Lý giải các đáp án sai:

+ A: Không phải miêu tả “vẻ đẹp” mà là nói về giá trị tinh thần.

+ C: Không nhằm “bộc lộ cảm xúc” mà là nêu luận điểm triết lý.

+ D: Đúng một phần (làm sinh động), nhưng không phải hiệu quả chính, vì mục đích là so sánh triết lý – nhận thức.

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản, suy luận tổng hợp

Giải chi tiết:

- Lý giải đáp án đúng: Trong đoạn trích, “tư tưởng” được dùng theo nghĩa là khả năng suy nghĩ, nhận thức, tự ý thức của con người.

→ Gần nghĩa nhất với từ “suy nghĩ”.

- Lý giải các đáp án sai:

+ A (Tư duy): gần nghĩa nhưng nghiêng về hoạt động trí tuệ mang tính logic – khoa học, trong khi “tư tưởng” ở đây là nhận thức nhân sinh, triết lý sống.

+ C (Tưởng tượng): không đúng, vì không nói đến khả năng sáng tạo hình dung.

+ D (Trí tuệ): là kết quả, phẩm chất, chứ không phải quá trình suy nghĩ như “tư tưởng”.

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản, suy luận tổng hợp

Giải chi tiết:

- Lý giải đáp án đúng: Pascal ví con người như “một cây sậy mềm yếu nhất trong tạo hóa” để nhấn mạnh sự nhỏ bé, mong manh về thể xác.

Nhưng ông khẳng định điều khiến con người cao hơn vũ trụ là “có tư tưởng”.

→ Con người yếu đuối về vật chất nhưng vĩ đại nhờ ý thức, lý trí, nhận thức được bản thân và thế giới.

- Lý giải các đáp án sai:

+ A: “Mạnh mẽ” trái với hình ảnh “mềm yếu nhất trong tạo hóa.”

+ B: “Phẩm chất đáng quý” là hệ quả, không phải nguyên nhân so sánh.

+ D: “Niềm tin” không được đề cập trong đoạn.

Phương pháp giải:

Đọc kĩ văn bản, suy luận tổng hợp

Giải chi tiết:

- Lý giải đáp án đúng: Đoạn văn thể hiện một tư tưởng triết học – nhân sinh sâu sắc, có luận điểm, luận cứ và lý lẽ thuyết phục:

+ Luận điểm: Giá trị của con người là ở tư tưởng.

+ Luận cứ: Con người nhỏ bé nhưng biết tư duy, biết mình tồn tại và biết chết.

→ Cách triển khai này thuộc phương thức nghị luận triết lý.

- Lý giải các đáp án sai:

+ B (Biểu cảm): Không phải bộc lộ cảm xúc, mà là trình bày lý lẽ.

+ C (Thuyết minh): Không nhằm giới thiệu kiến thức mà để bàn luận, lập luận.

+ D (Miêu tả): Không có hình ảnh miêu tả cụ thể, chỉ có so sánh triết lý.