(4,0 điểm)

Em hãy viết bài văn phân tích đoạn thơ sau:

Mẹ ngồi đưa chiếc nôi mây

Trong đêm gió bắc thổi đầy ngoài hiên

Mẹ đưa nôi, hát thật hiền

Mẹ ru ngọn gió đến miền thật xa.

 

Lời ru ấm tựa than hoa

Tựa như tro trấu sau nhà còn thơm

Tựa như khói bếp giờ cơm

Tựa nhự chăn ấm những hôm mưa phùn. [ ... ]

 

Giờ con chẳng thể nằm vừa

Giờ con to lớn, nôi xưa lại gầy

May mà có mẹ ở đây

Tình yêu mẹ hóa nôi mây suốt đời.

 

Để con say ngủ à ơi

Gió đêm luôn tắt dưới lời mẹ ru.

(Trích Cái nôi, Lam, in trong tập Than ấm bừng lên,

NXB Dân trí, Hà Nội, 2025, tr.33 - 34)

 

* Chú thích: Lam, tên đầy đủ là Hồ Dương Mộng Tuyền, là một cây bút trẻ với giọng thơ mang màu sắc hoài niệm, nhẹ nhàng. Tác giả thường viết về tuổi thơ và tình yêu đôi lứa.

a. Yêu cầu chung:

- Xác định đúng vấn đề nghị luận: nội dung và nghệ thuật của đoạn thơ trong bài Cái nôi của Lam (Hồ Dương Mộng Tuyền).

- Hình thức: Đảm bảo yêu cầu về hình thức của bài nghị luận văn học, kiểu bài phân tích đoạn trích/tác phẩm văn học.

* Hướng dẫn chấm:

- Xác định đúng vấn đề nghị luận: 0,25 điểm.

- Đảm bảo yêu cầu về hình thức của bài nghị luận văn học: 0,25 điểm.

b. Yêu cầu cụ thể: Học sinh triển khai bài viết theo trình tự hợp lí và sử dụng đúng các kĩ năng nghị luận.

b1. Viết đúng mở bài, kết bài

- Mở bài: Giới thiệu được vấn đề nghị luận.

- Kết bài: Khẳng định được vấn đề nghị luận.

* Hướng dẫn chấm:

- Nêu vấn đề nghị luận: 0,25 điểm.

- Khẳng định vấn đề nghị luận: 0,25 điểm.

b2. Phân tích đoạn thơ:

* Về nội dung:

- Chủ đề: Ngợi ca tình mẫu tử giản dị, ấm áp, thiêng liêng.

- Mạch cảm xúc:

+ Bắt đầu từ việc khắc họa hình ảnh người mẹ hiền hậu, cần mẫn, kiên trì đưa nôi, hát ru cho con vào giấc ngủ yên bình trong đêm mùa đông rét buốt;

+ Lời hát ru của mẹ gọi đến cuộc sống đơn sơ, bình dị, còn nhiều lam lũ, vất vả nhưng đầm ấm, yên vui;

+ Nỗi niềm của người con khi đã khôn lớn, trưởng thành. Cuộc đời đã có nhiều đổi thay, nhưng may mắn là con vẫn còn có mẹ ở bên, vẫn được mẹ chở che, nâng đỡ cho con ấm êm cả một đời;

+ Khép lại mạch cảm xúc là cảm giác bình yên, hạnh phúc của người con trong lời ru của mẹ, lời ru ấy đã hóa giải mọi bão giông của cuộc đời.

* Hướng dẫn chấm:

- Triển khai các ý như đáp án hoặc có cách triển khai tương đương, có sự kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và bằng chứng: 1,25 điểm. (Trong đó, chủ đề: 0,25 điểm; mạch cảm xúc: 1,0 điểm).

- Triển khai mạch cảm xúc đủ 04 ý như đáp án: 1,0 điểm; (mỗi ý được 0,25 điểm).

- Triển khai các ý còn chung chung, sơ sài: 0,75 điểm.

- Không triển khai được/không viết: 0,0 điểm.

* Về nghệ thuật:

- Đoạn thơ được viết bằng thể thơ lục bát truyền thống phù hợp với việc diễn tả tâm trạng của nhân vật trữ tình;

- Từ ngữ, hình ảnh giản dị, gần gũi, giàu sức gợi;

- Các biện pháp tu từ so sánh, điệp ngữ, ẩn dụ, ... được sử dụng hiệu quả;

- Giọng điệu tha thiết, thủ thỉ tâm tình;

* Hướng dẫn chấm:

- Triển khai các ý như đáp án: 1,0 điểm (mỗi ý 0,25 điểm).

- Không triển khai được/không viết: 0,0 điểm.

* Đánh giá: Đoạn thơ không chỉ là tiếng lòng của tác giả mà đã chạm đến trái tim người đọc. Qua đó, khơi dậy tình yêu, lòng biết ơn sâu sắc của con dành cho mẹ và những giá trị đạo đức tốt đẹp của cuộc đời.

c. Sáng tạo

- Có những ý đột phá, vượt ra ngoài đáp án có sức thuyết phục.

- Có cách diễn đạt sâu sắc, tinh tế, độc đáo.

* Hướng dẫn chấm:

- Có ý mới, liên hệ mở rộng thuyết phục hoặc có vận dụng lí luận văn học: 0,25 điểm.

- Có cách diễn đạt sâu sắc, tinh tế, độc đáo: 0,25 điểm.