Đọc văn bản sau:

QUÊ HƯƠNG

(1) Chẳng có gì kỳ diệu

Bằng gương mặt quê hương

Vừa thoáng đường nhăn nếp nghĩ mẹ già

Đã tươi tắn tròn đầy như cô gái

 

(2) Tôi đứng giữa đồng quê lúa đang mùa gặt hái

Nhớ thời nắng hạn mắt quầng thâm

Đất quê tôi nắng rát mặt người

Gió nam như thổi từ núi lửa

[ ... ]

(3) Tôi bỗng nghe niềm vui vang vọng

Trong cánh tay người gặt hái sớm nay

Đồng quê ơi, nắng gió sờn vai

Vẫn hồn hậu giọng cười trong trẻo

 

(4) Hạt gạo thơm mấy nắng mưa vẫn thế

Vị thật thà bền giữa thời gian

Lòng quê hương trải bày trên cây quả

Thơm dẻo mùa ngô, đồng mía ngọt vàng

 

(5) Quê hương tôi hiền dịu, mơ màng

Dòng sông xanh nghe bình minh ửng đỏ

Tôi về đây như con bống nhỏ

Được trở về dòng nước buổi sơ sinh

(Lâm Thị Mỹ Dạ¹, Tác phẩm văn học được Giải thưởng Nhà nước,

NXB Hội Nhà văn 2015, tr.160-163)

¹ Lâm Thị Mỹ Dạ (1949 - 2023) là nhà thơ và tiêu biểu của văn học Việt Nam hiện đại. Thơ bà giàu cảm xúc, tinh tế, in đậm dấu ấn cá nhân và tình yêu quê hương, đất nước, con người. Lâm Thị Mỹ Dạ được tặng Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật năm 2007. Bài thơ Quê hương tiêu biểu cho phong cách nghệ thuật của nhà thơ.

Thực hiện các yêu cầu:

I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)

(0,5 điểm) Xác định thể thơ của văn bản.

a. Xác định yêu cầu về hình thức, dung lượng đoạn văn

Xác định đảng yêu cầu về hình thức, dung lượng đoạn văn (khoảng 200 chữ). Thi sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, phối hợp....

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận, nội dung và nghệ thuật khổ thơ (3).

c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận

Thí sinh cần cảm nhận được các ý cơ bản về nội dung và nghệ thuật của khổ thơ, sau đây là gợi ý:

c1. Về nội dung.

- Vẻ đẹp của quê hương trong mùa gặt:

+ Không khi lao động rộn ràng, tươi vui, khỏe khoắn (niềm vui vang vọng, cánh tay gặt hái).

+ Con người cần cù, chịu thương, chịu khó (nắng gió sờn vai), lạc quan, yêu đời (Giọng cười trong trẻo).

- Nhân vật bộc lộ cảm xúc: xúc động, tự hào, yêu thương, gắn bó sâu nặng với quê hương.

c2. Về nghệ thuật: thể thơ tự do; ngôn từ, hình ảnh giản dị, giàu sức gợi, biện pháp tu từ nhân hóa, ẩn dụ chuyển đổi cảm giác đặc sắc, giọng điệu thiết tha, sâu lắng....

d. Diễn đạt: đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết câu trong đoạn văn.

e. Sáng tạo; thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận, có cách diễn đạt mới mẻ.

a. Xác định yêu cầu về cấu trúc, dung lượng bài văn nghị luận xã hội

- Đảm bảo cấu trúc 03 phần: Mở bài giới thiệu được vấn đề. Thân bài triển khai được vấn đề; Kết bài khái quát được vấn đề.

- Đảm bảo dung lượng: khoảng 500 chữ

b. Xác định đúng vấn đề nghị luận; cần làm gì để xác định mục tiêu trong học tập và cuộc sống.

c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề của bài viết

Thí sinh có thể triển khai theo nhiều cách, vận dụng lối các thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng. Có thể triển khai theo hướng sau:

* c1. Giải thích

- Mục tiêu: là đích mà bản thân hướng tới, giúp con người có phương hướng hành động đúng.

- Không xác định được mục tiêu: con người không có mục đích và định hướng cho tương lai của mình.

=> Việc xác định mục tiêu trong cuộc đời con người, đặc biệt với bạn trẻ là rất quan trọng. Vì vậy, cần có những giải pháp phù hợp để xác định mục tiêu trong học tập và cuộc sống.

* c2. Bàn luận

- Cơ sở đề xuất giải pháp

+ Thực trạng: một bộ phận bạn trẻ sống thụ động, chưa xác định được mục tiêu hoặc mơ hồ về mục tiêu, sống hời hợt, thiếu động lực, dễ bỏ cuộc.

+ Nguyên nhân: chưa nhận thức được tầm quan trọng của mục tiêu, chưa hiểu rõ giá trị bản thân; do thiếu thông tin và định hướng từ gia đình, nhà trường. do sự phát triển nhanh chóng của mạng xã hội khiến học sinh dễ phân tâm.

Hậu quả: mất phương hướng, dễ bị lôi kéo; sống mờ nhạt, khó thành công, trở thành gánh nặng cho gia đình, xã hội lãng phí nguồn nhân lực...

- Đề xuất giải pháp

+ Nhận thức được vai trò quan trọng của mục tiêu là tấm bản đồ chỉ đường.

+ Hiệu về giá trị bản thân (thế mạnh, sở thích) để xác định được mục tiêu phù hợp

+ Biết lắng nghe những góp ý tích cực từ cha mẹ, thầy cô và những người xung quanh, học hỏi từ những tấm gương thành công, gia đình, nhà trường quan tâm, đồng hành (tôn trọng sự khác biệt của con trẻ, đẩy mạnh hoạt động hướng nghiệp, tạo môi trường cho học sinh trải nghiệm).

+ Học cách thiết lập mục tiêu khoa học, chia nhỏ mục tiêu dài hạn thành các bước ngắn hạn để thực hiện.

* c3. Mở rộng vấn đề, trao đổi với quan điểm trái chiều hoặc ý kiến khác

- Đặt mục tiêu phù hợp với năng lực, sở trường; phê phán một bộ phận học sinh sống không có mục tiêu. Phản biện lại quan điểm không cần đặt mục tiêu hoặc đặt mục tiêu quá sớm,

(Chấp nhận những giải pháp khác do thí sinh đề xuất đảm bảo đúng đắn thuyết phục theo tiêu chuẩn đạo đức và pháp luật có dẫn chứng tiêu biểu không cho điểm tối đa phần giải pháp với những bài chỉ liệt kê giải pháp)

d. Diễn đạt: Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt.

e. Sáng tạo: Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận, có kĩ năng diễn đạt mới mẻ.