Những thành tựu, yếu kém, khuyết điểm và bài học kinh nghiệm sau 10 năm thực hiện đường lối đổi mới

I. Thành tựu

1. Đẩy nhanh nhịp độ phát triển kinh tế, hoàn thành vượt mức nhiều chỉ tiêu của kế hoạch 5 năm

• Giai đoạn 1991–1995: GDP đạt 8,2% (so với kế hoạch đề ra 5,5–6,5%); sản xuất công nghiệp tăng 13,3%, nông nghiệp tăng 4,5%.

• Xuất khẩu tăng 20%; lạm phát giảm từ 67,1% (1991) xuống còn 12,7% (1995).

• Cơ cấu kinh tế có bước chuyển đổi: tỷ trọng công nghiệp, xây dựng và dịch vụ đều tăng.

• Bắt đầu có tích lũy từ nội bộ nền kinh tế.

• Quan hệ sản xuất được điều chỉnh phù hợp hơn với yêu cầu phát triển của lực lượng sản xuất.

• Nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa được xây dựng.

• Đời sống tinh thần được cải thiện, trình độ dân trí và mức hưởng thụ văn hóa của nhân dân được tăng lên.

2. Tạo được sự chuyển biến tích cực về mặt xã hội

Đời sống vật chất, trình độ dân trí của người dân được nâng lên.

3. Giữ vững ổn định chính trị

Củng cố an ninh, quốc phòng, tạo lập môi trường hòa bình và điều kiện thuận lợi cho công cuộc đổi mới.

4. Thực hiện có kết quả một số đổi mới quan trọng về hệ thống chính trị

Quyền làm chủ của nhân dân được phát huy, khối đại đoàn kết dân tộc có bước phát triển mới, vai trò lãnh đạo của Đảng được tăng cường, Nhà nước pháp quyền tiếp tục được xây dựng và hoàn thiện.

5. Phát triển mạnh mẽ quan hệ đối ngoại

Tham gia tích cực vào đời sống cộng đồng quốc tế, nâng cao vị trí của nước ta trên thế giới.

II. Khuyết điểm

• Nước ta còn nghèo và kém phát triển, thiếu cần kiệm trong sản xuất, tiết kiệm trong tiêu dùng để dồn vốn đầu tư cho phát triển. Việc huy động, sử dụng các nguồn lực còn phân tán, kém hiệu quả.

• Tình hình xã hội còn nhiều tiêu cực: tham ô, lãng phí của công, phân hóa giàu nghèo tăng.

• Việc lãnh đạo xây dựng quan hệ sản xuất mới có phần vừa lúng túng, vừa buông lỏng. Chưa tạo điều kiện cho doanh nghiệp nhà nước nâng cao hiệu quả hoạt động, phát huy vai trò chủ đạo.

• Hợp tác xã chưa đổi mới, chưa giải quyết tốt chính sách để phát triển kinh tế tư nhân, phát triển tiềm năng đồng thời chưa quản lý tốt.

• Quản lý kinh tế hợp tác, liên doanh với nước ngoài còn nhiều sơ hở.

• Quản lý nhà nước về kinh tế – xã hội còn yếu.

• Hệ thống chính trị còn nhiều nhược điểm. Năng lực và hiệu quả của Đảng, Nhà nước, đoàn thể chưa được nâng lên phù hợp với tình hình.

III. Bài học kinh nghiệm sau 10 năm đổi mới

Một là

Giữ vững mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội trong quá trình đổi mới, nắm vững hai nhiệm vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, kiên trì chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh.

Kết hợp sự kiên định về nguyên tắc và chiến lược cách mạng với sự linh hoạt, sáng tạo trong sách lược, nhạy cảm nắm bắt cái mới.

Hai là

Kết hợp chặt chẽ ngay từ đầu đổi mới kinh tế với đổi mới chính trị, lấy đổi mới kinh tế làm trọng tâm, đồng thời từng bước đổi mới chính trị.

Phát huy dân chủ, khắc phục những hiện tượng vi phạm quyền làm chủ của nhân dân, đồng thời chống mọi khuynh hướng dân chủ cực đoan, quá khích.

Dứt khoát bác bỏ mọi thủ đoạn lợi dụng “dân chủ”, “nhân quyền” nhằm gây rối chính trị, chống phá chế độ, can thiệp vào công việc nội bộ của nước ta. Không chấp nhận đa nguyên, đa đảng.

Ba là

Xây dựng nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, vận hành theo cơ chế thị trường, đi đôi với tăng cường vai trò quản lý của Nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa.

Tăng trưởng kinh tế phải gắn liền với tiến bộ và công bằng xã hội, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, bảo vệ môi trường sinh thái.

Bốn là

Mở rộng và tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân, phát huy sức mạnh của cả dân tộc.

Phát huy tinh thần yêu nước, ý chí tự lực, tự cường, nỗ lực phấn đấu vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, văn minh.

Năm là

Mở rộng hợp tác quốc tế, tranh thủ sự đồng tình, ủng hộ và giúp đỡ của nhân dân thế giới, kết hợp sức mạnh của dân tộc và sức mạnh của thời đại.

Việc mở rộng quan hệ đối ngoại phải dựa trên cơ sở giữ vững độc lập, tự chủ, giữ gìn, phát huy bản sắc và truyền thống tốt đẹp của dân tộc.

Sáu là

Tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng, coi xây dựng Đảng là nhiệm vụ then chốt.

Đảng ta phải luôn luôn tự đổi mới và chỉnh đốn. Củng cố và xây dựng Đảng cả về chính trị, tư tưởng, tổ chức, cán bộ.

Tăng cường bản chất giai cấp công nhân và tính tiên phong, gương mẫu của đảng viên. Đổi mới phương thức lãnh đạo, nâng cao trình độ và hiệu quả lãnh đạo của Đảng đối với hệ thống chính trị và toàn xã hội.

Đối với một Đảng Cộng sản cầm quyền hoạt động trong nền kinh tế thị trường, lại có sự tác