Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi bên dưới:
VÂN TIÊN TẠ THẦY XIN VỀ ĐI THI
Trước đèn xem truyện Tây minh,
Gẫm cười hai chữ nhân tình éo le.
Hỡi ai lẳng lặng mà nghe,
Dữ răn việc trước, lành dè thân sau.
Trai thời trung hiếu làm đầu,
Gái thời tiết hạnh là câu trau mình.
Có người ở quận Đông Thanh,
Tu nhân tích đức, sớm sinh con hiền.
Đặt tên là Lục Vân Tiên,
Tuổi vừa hai tám, nghề chuyên học hành.
Theo thầy nấu sử xôi kinh (1),
Tháng ngày bao quản sân Trình (2) lao đao.
Văn đà khởi phụng đằng giao (3)
Võ thêm ba lược, sáu thao (4) ai bì.
Xảy nghe mở hội khoa thi,
Vân Tiên vào tạ tôn sư xin về:
“Bấy lâu cửa thánh (5) dựa kề,
Đã tươi khí tượng lại xuê tinh thần (6).
Nay đà gặp hội phong vân,
Ai ai mà chẳng lập thân buổi này.
Chí lăm bắn nhạn ven mây (7),
Danh tôi đặng rạng, tiếng thầy bay xa.
Làm trai trong cõi người ta,
Trước lo báo bổ (8), sau là hiển vang(9)”.
(Trích Truyện Lục Vân Tiên, Nguyễn Thạch Giang hiệu đính và chú thích, NXB Văn học, 1982)
Chú thích:
(1) Nấu sử xôi kinh: thành ngữ chỉ về sự khổ công học tập sách vở thánh hiền, học chăm và kĩ nhiều lần cho thật chín như việc nấu cơm, đồ xôi.
(2) Sân Trình: Sân nhà họ Trình, chỉ trường học nhà Nho.
(3) Khởi phụng đằng giao: phượng trỗi dậy, rồng bay cao, chỉ tài năng bay bổng, lỗi lạc hơn người.
(4) Ba lược, sáu thao: tên hai bộ sách nói về binh pháp. Chỉ mưu lược, tài dùng binh.
(5) Cửa thánh: chỉ trường học đạo “thánh hiền” tức đạo Khổng Mạnh.
(6) Đã tươi khí tượng lại xuê tinh thần: tâm trạng vui vẻ, tràn đầy sinh lực.
(7) Lăm: quyết, toan liệu một việc gì. Bắn nhạn ven mây: ý nói trổ tài thi đỗ cao dù bài thi có khó.
(8) Báo bổ: báo đáp (chỉ báo đáp cha mẹ).
(9) Hiển vang: rực rỡ, vẻ vang, có danh vọng, làm rạng danh.
PHẦN I. ĐỌC HIỂU (6,0 điểm)
(0.5 điểm). Đoạn trích kể về sự việc gì?
Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi bên dưới:
VÂN TIÊN TẠ THẦY XIN VỀ ĐI THI
|
Trước đèn xem truyện Tây minh, Gẫm cười hai chữ nhân tình éo le. Hỡi ai lẳng lặng mà nghe, Dữ răn việc trước, lành dè thân sau. Trai thời trung hiếu làm đầu, Gái thời tiết hạnh là câu trau mình. Có người ở quận Đông Thanh, Tu nhân tích đức, sớm sinh con hiền. Đặt tên là Lục Vân Tiên, Tuổi vừa hai tám, nghề chuyên học hành. Theo thầy nấu sử xôi kinh (1), Tháng ngày bao quản sân Trình (2) lao đao. |
Văn đà khởi phụng đằng giao (3) Võ thêm ba lược, sáu thao (4) ai bì. Xảy nghe mở hội khoa thi, Vân Tiên vào tạ tôn sư xin về: “Bấy lâu cửa thánh (5) dựa kề, Đã tươi khí tượng lại xuê tinh thần (6). Nay đà gặp hội phong vân, Ai ai mà chẳng lập thân buổi này. Chí lăm bắn nhạn ven mây (7), Danh tôi đặng rạng, tiếng thầy bay xa. Làm trai trong cõi người ta, Trước lo báo bổ (8), sau là hiển vang(9)”. |
(Trích Truyện Lục Vân Tiên, Nguyễn Thạch Giang hiệu đính và chú thích, NXB Văn học, 1982)
Chú thích:
(1) Nấu sử xôi kinh: thành ngữ chỉ về sự khổ công học tập sách vở thánh hiền, học chăm và kĩ nhiều lần cho thật chín như việc nấu cơm, đồ xôi.
(2) Sân Trình: Sân nhà họ Trình, chỉ trường học nhà Nho.
(3) Khởi phụng đằng giao: phượng trỗi dậy, rồng bay cao, chỉ tài năng bay bổng, lỗi lạc hơn người.
(4) Ba lược, sáu thao: tên hai bộ sách nói về binh pháp. Chỉ mưu lược, tài dùng binh.
(5) Cửa thánh: chỉ trường học đạo “thánh hiền” tức đạo Khổng Mạnh.
(6) Đã tươi khí tượng lại xuê tinh thần: tâm trạng vui vẻ, tràn đầy sinh lực.
(7) Lăm: quyết, toan liệu một việc gì. Bắn nhạn ven mây: ý nói trổ tài thi đỗ cao dù bài thi có khó.
(8) Báo bổ: báo đáp (chỉ báo đáp cha mẹ).
(9) Hiển vang: rực rỡ, vẻ vang, có danh vọng, làm rạng danh.
PHẦN I. ĐỌC HIỂU (6,0 điểm)
(0.5 điểm). Đoạn trích kể về sự việc gì?
Quảng cáo
Trả lời:
– Đoạn trích kể về việc Lục Vân Tiên xin phép thầy dạy về để tham gia kỳ thi.
Câu hỏi cùng đoạn
Câu 2:
(0.5 điểm). Hãy chỉ ra đâu là lời người kể chuyện, đâu là lời nhân vật trong đoạn thơ in đậm.
(0.5 điểm). Hãy chỉ ra đâu là lời người kể chuyện, đâu là lời nhân vật trong đoạn thơ in đậm.
– Lời người kể chuyện: “Xảy nghe… xin về”.
– Lời nhân vật: Từ câu “Bấy lâu… tinh thần”.
Câu 3:
(0.5 điểm). Lời của người kể chuyện cho biết Lục Vân Tiên có tài năng gì?
(0.5 điểm). Lời của người kể chuyện cho biết Lục Vân Tiên có tài năng gì?
Câu 4:
(1.0 điểm). Hãy chuyển cách dẫn trực tiếp trong đoạn thơ dưới đây sang cách dẫn gián tiếp:
Vân Tiên vào tạ tôn sư xin về:
“Bấy lâu cửa thánh (5) dựa kề,
Đã tươi khí tượng lại xuê tinh thần”.
(1.0 điểm). Hãy chuyển cách dẫn trực tiếp trong đoạn thơ dưới đây sang cách dẫn gián tiếp:
Vân Tiên vào tạ tôn sư xin về:
“Bấy lâu cửa thánh (5) dựa kề,
Đã tươi khí tượng lại xuê tinh thần”.
HS có thể chuyển theo nhiều cách, tuy nhiên cần đảm bảo việc lược bỏ dấu ngoặc kép, dấu hai chấm và diễn đạt lại nội dung thích hợp, trung thành với ý được dẫn trong đoạn thơ gốc.
Ví dụ: Vân Tiên vào tạ thầy dạy và xin phép được về, bày tỏ rằng bấy lâu nay nhờ dựa nơi cửa thánh nên tâm hồn đã trở nên thanh thản và tinh thần thêm minh mẫn.
Câu 5:
(1.0 điểm). Các từ ngữ và hình ảnh trong đoạn thơ sau gợi lên những vẻ đẹp gì của nhân vật Lục Vân Tiên?
“Bấy lâu cửa thánh (5) dựa kề,
Đã tươi khí tượng lại xuê tinh thần.
Nay đà gặp hội phong vân,
Ai ai mà chẳng lập thân buổi này.
Chí lăm bắn nhạn ven mây (6),
Danh tôi đặng rạng, tiếng thầy bay xa.
Làm trai trong cõi người ta,
Trước lo báo bổ (7) sau là hiển vang”.
(1.0 điểm). Các từ ngữ và hình ảnh trong đoạn thơ sau gợi lên những vẻ đẹp gì của nhân vật Lục Vân Tiên?
“Bấy lâu cửa thánh (5) dựa kề,
Đã tươi khí tượng lại xuê tinh thần.
Nay đà gặp hội phong vân,
Ai ai mà chẳng lập thân buổi này.
Chí lăm bắn nhạn ven mây (6),
Danh tôi đặng rạng, tiếng thầy bay xa.
Làm trai trong cõi người ta,
Trước lo báo bổ (7) sau là hiển vang”.
Những vẻ đẹp của nhân vật Lục Vân Tiên:
– Có tinh thần hiếu học, ý chí cầu tiến.
– Hiếu thảo, tôn sư trọng đạo.
Câu 6:
(1.0 điểm). Nguyễn Đình Chiểu bày tỏ quan niệm đạo đức như thế nào qua hai câu thơ: “Trai thời trung hiếu làm đầu /Gái thời tiết hạnh là câu trau mình.”?
(1.0 điểm). Nguyễn Đình Chiểu bày tỏ quan niệm đạo đức như thế nào qua hai câu thơ: “Trai thời trung hiếu làm đầu /Gái thời tiết hạnh là câu trau mình.”?
– Đối với nam giới, trung (trung thành) và hiếu (hiếu thảo) là phẩm chất quan trọng nhất, thể hiện trách nhiệm với gia đình và đất nước.
– Đối với nữ giới, tiết (tiết hạnh) và hạnh (đức hạnh) là phẩm chất cần trau dồi. Người phụ nữ trong xã hội phong kiến được yêu cầu phải giữ gìn phẩm hạnh, trong sáng và chung thủy.
Đăng nhập để xem lời giải
Lưu tiến độ và luyện tập hiệu quả hơn. Hoàn toàn miễn phí!
Đang tải chế độ Học...
Hot: 1000+ đề thi cuối kì 1 lớp 1-12 đầy đủ các môn (Update 2026) (chỉ từ 60k). Tải ngay
Đăng ký VIP để học và luyện thi không giới hạn
Trọn bộ quyền lợi trên Vietjack, trong một tài khoản.
- Phòng luyện thi cấp tốc: ĐGNL - ĐGTD, Tốt nghiệp THPT, Ôn vào 10, Ôn vào 6, Ôn Giữa kì/Cuối kì
- Hơn 200K đề thi thử, đề minh hoạ, chính thức các năm
- Với 3tr+ câu hỏi theo các mức độ Nhận biết, Thông hiểu, Vận dụng
- Tải xuống đề thi [DOCX] với đầy đủ đáp án
- Xem hàng ngàn bài giảng đính kèm củng cố thêm kiến thức
- Bao gồm tất cả các bậc từ Tiểu học đến Đại học
- Chặn hiển thị quảng cáo tăng khả năng tập trung ôn luyện
- Đăng ký ngay
CÂU HỎI HOT CÙNG CHỦ ĐỀ
Đăng nhập để xem lời giải
Lưu tiến độ và luyện tập hiệu quả hơn. Hoàn toàn miễn phí!
Lời giải
Đăng nhập để xem lời giải
Lưu tiến độ và luyện tập hiệu quả hơn. Hoàn toàn miễn phí!
Lời giải
– Học sinh thể hiện thái độ đồng tình/Không đồng tình/Đồng tình một phần với quan điểm trên.
– HS trình bày ngắn gọn, hợp lí.
Gợi ý: Đồng tình.
– Người đàn ông phải lo trách nhiệm gia đình trước, rồi mới nghĩ đến sự nghiệp và danh vọng.
– Quan niệm này thể hiện trách nhiệm và lòng hiếu thảo đều rất cần thiết cho cả cá nhân và xã hội.
Đăng nhập để xem lời giải
Lưu tiến độ và luyện tập hiệu quả hơn. Hoàn toàn miễn phí!
Lời giải
Bạn cần đăng ký gói VIP ( giá chỉ từ 250K ) để làm bài, xem đáp án và lời giải chi tiết không giới hạn.
Đăng nhập để xem lời giải
Lưu tiến độ và luyện tập hiệu quả hơn. Hoàn toàn miễn phí!
Lời giải
Bạn cần đăng ký gói VIP ( giá chỉ từ 250K ) để làm bài, xem đáp án và lời giải chi tiết không giới hạn.
Đăng nhập để xem lời giải
Lưu tiến độ và luyện tập hiệu quả hơn. Hoàn toàn miễn phí!
Lời giải
Bạn cần đăng ký gói VIP ( giá chỉ từ 250K ) để làm bài, xem đáp án và lời giải chi tiết không giới hạn.
Đăng nhập để xem lời giải
Lưu tiến độ và luyện tập hiệu quả hơn. Hoàn toàn miễn phí!
Lời giải
Bạn cần đăng ký gói VIP ( giá chỉ từ 250K ) để làm bài, xem đáp án và lời giải chi tiết không giới hạn.
Đăng ký để học cùng Vietjack. Hoàn toàn miễn phí!
Bằng việc đăng ký, bạn đồng ý với Điều khoản sử dụng và Chính sách bảo mật của Vietjack.