Đề thi cuối kì 1 Ngữ văn 10 cấu trúc mới (có đáp án) - Đề 1

Vấn đề nghị luận: bàn về cách trung thực của tri thức và xây dựng xã hội trung thực để tài năng, trí thức phát triển bền vững.

Chỉ ra 2 chi tiết có yếu tố biểu cảm trong văn bản:

- Đó là một công việc khó khăn, thậm chí nguy hiểm.

- Không phải lúc nào cũng có một Chu Văn An trước sự lộng hành của đám sủng thần, dám dâng thất trảm sớ và sau khi bị khước từ, kiên quyết từ quan về dạy học.

- Không phải lúc nào cũng có anh em thái sử Bá thời Xuân Thu.

- Nhưng không hiểu sao tôi vẫn không thích từ “kẻ sĩ” lắm. Có lẽ do màu sắc hơi “hoài cổ” của nó chăng?

- ...

Thái độ của tác giả:

- Thái độ ngợi ca truyền thống ngay thẳng, chính trực của những người trí thức đương thời, kiên quyết bảo vệ sự thực, đấu tranh chống lại cái ác.

- Đồng thời, tác giả cũng thể hiện thái độ kiên quyết, khẩn thiết về tầm quan trọng của đội ngũ lao động trí thức trung thực, tài năng ngày nay.

Việc tác giả trích dẫn câu chuyện của thầy Chu Văn An, chuyện anh em thái sư Bá thời Xuân Thu có tác dụng:

- Giúp người đọc hình dung rõ nét hơn về lòng trung thực của kẽ sĩ xưa;

- Nhấn mạnh về vai trò của trí thức trong xã hội và cần phải có sự trung thực, minh bạch trong biệc ghi lại sự thật.

- Học sinh đưa ra thông điệp hợp lí.

- Một số gợi ý:

+ Phẩm chất trung thực là vô cùng cần thiết trong cuộc sống của mỗi con người.

+ Mỗi người (đặc biệt là trí thức) biết sống trung thực thì góp phần xây dựng xã hội văn minh.

+ Sống trung thực sẽ tạo được niềm tin, sự ngưỡng mộ.

* Yêu cầu về hình thức, kĩ năng: Đảm bảo đoạn văn nghị luận có bố cục mạch lạc, sử dụng linh hoạt các kiểu câu và có sự liên kết chặt chẽ giữa các câu, các ý trong đoạn văn. Có cách diễn đạt trong sáng độc đáo, thể hiện những suy nghĩ, kiến giải mới mẻ về vấn đề nghị luận.

Yêu cầu về kiến thức: 

Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần giới thiệu được vấn đề cần bàn luận, nêu rõ lí do và quan điểm của bản thân, hệ thống luận điểm chặt chẽ, lập luận thuyết phục, sử dụng dẫn chứng thuyết phục.

Sau đây là một hướng gợi ý: 

- Giải thích khái niệm tri thức: là vốn hiểu biết, kinh nghiệm, thông tin mà con người tích lũy được qua học tập, nghiên cứu, trải nghiệm.

- Tri thức giúp con người hiểu thế giới, nâng cao nhận thức, tư duy, làm chủ cuộc sống.

- Là nền tảng của sự phát triển cá nhân và xã hội, góp phần tạo ra thành tựu khoa học, công nghệ, văn hóa…

- Tri thức gắn liền với sáng tạo, đổi mới, giải quyết vấn đề, phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường.

- Người có tri thức thường sống có định hướng, biết suy nghĩ sâu sắc, đưa ra quyết định đúng đắn.

- Xã hội có tri thức là xã hội văn minh, tiến bộ, nhân văn.

- Phê phán những ai coi nhẹ việc học, sống thiếu hiểu biết, dễ bị dẫn dắt, sai lầm.

- Bài học: cần chủ động học tập suốt đời, tích lũy và vận dụng tri thức một cách linh hoạt, hiệu quả.