Đề thi giữa kì 2 Ngữ văn 10 cấu trúc mới (có đáp án) - Đề 1

Thể thơ: thất ngôn bát cú Đường luật.

Hình ảnh thiên nhiên: ao cạn, bèo, sen,...

Tác dụng của việc sử dụng từ Hán Việt: công danh, phong nguyệt: Làm cho câu thơ ngắn gọn, cô đọng, hàm xúc, trang trọng. Diễn đạt đầy đủ ý nghĩa mà NT muốn nói rõ công danh, sự nghiệp đã hoàn thành nay trở về an nhàn vui vẻ với thiên nhiên, thưởng thức vẻ đẹp của gió trăng

Cuộc sống của Nguyễn Trãi khi về ở ẩn: hình ảnh dân dã, mộc mạc hiếm khi xuất hiện trong thơ Đường nhưng lại có trong thơ Nguyễn Trãi

- HS bày tỏ quan điểm: đồng tình /không đồng tình

- Lí giải:

+ Đồng tình vì: vì thiên nhiên là phần không thể tách rời trong cuộc sống của con người. Khi yêu quê hương, yêu cảnh vật xung quanh, con người cũng tự nhiên yêu đất nước mình, bảo vệ và gìn giữ những giá trị tinh thần và vật chất mà nó mang lại.

+ Không đồng tình vì…

* Yêu cầu về hình thức, kĩ năng: Đảm bảo đoạn văn nghị luận có bố cục mạch lạc, sử dụng linh hoạt các kiểu câu và có sự liên kết chặt chẽ giữa các câu, các ý trong đoạn văn. Có cách diễn đạt trong sáng độc đáo, thể hiện những suy nghĩ, kiến giải mới mẻ về vấn đề nghị luận.

Yêu cầu về kiến thức: 

Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần giới thiệu được vấn đề cần bàn luận, nêu rõ lí do và quan điểm của bản thân, hệ thống luận điểm chặt chẽ, lập luận thuyết phục, sử dụng dẫn chứng thuyết phục.

Sau đây là một hướng gợi ý: 

- Giới thiệu chung: bài thơ thể hiện tâm hồn thanh cao, ung dung của Nguyễn Trãi khi lui về ở ẩn nhưng vẫn giữ trọn khí tiết của người quân tử.

- Vẻ đẹp của lối sống thanh nhàn, gần gũi thiên nhiên:

+ “Ao cạn vớt bèo cấy muống / Đìa thanh phát cỏ ương sen”: thể hiện cuộc sống lao động giản dị, hòa hợp với thiên nhiên, không vướng bận danh lợi.

+ “Kho thu phong nguyệt”, “thuyền chở yên hà”: dùng hình ảnh thơ mộng để nói về cái giàu có trong tâm hồn, không phải vật chất mà là cảnh sắc trời đất.

- Vẻ đẹp của nhân cách cao cả, trung hiếu vẹn toàn:

+ “Bui có một lòng trung lẫn hiếu”: khẳng định tấm lòng luôn trung thành với nước, hiếu thuận với dân và với đạo lí.

+ Dù ở ẩn, ông vẫn giữ phẩm chất sáng trong, không đổi thay (“Mài chăng khuyết, nhuộm chăng đen”).