Đề thi giữa kì 2 Ngữ văn 10 cấu trúc mới (có đáp án) - Đề 3

Thể thơ: Thất ngôn / Thơ Nôm Đường luật.

Công cụ lao động: cày cuốc

Tác dụng

- Làm tăng sức gợi hình, gợi cảm, tạo nhịp điệu cho câu thơ.

- Nhấn mạnh về cuộc sống bình dị, nông nhàn của tác giả.

- Tình yêu thiên nhiên, sự gắn bó với cuộc sống bình dị.

- Quan niệm sống ấy là: Sống vô ưu, lòng không vướng bận trước những chuyện thị phi lành, dữ, khen, chê.

- Lí giải phù hợp với quan điểm của bản thân.

Tấm lòng của nhà thơ Nguyễn Trãi:

- Sống giản dị, thanh cao, hòa mình với thiên nhiên.

- Sống theo đạo lý, giữ tiết tháo và phẩm chất cao đẹp.

- Bản lĩnh vững vàng, không chạy theo dư luận.

-...

* Yêu cầu về hình thức, kĩ năng: Đảm bảo đoạn văn nghị luận có bố cục mạch lạc, sử dụng linh hoạt các kiểu câu và có sự liên kết chặt chẽ giữa các câu, các ý trong đoạn văn. Có cách diễn đạt trong sáng độc đáo, thể hiện những suy nghĩ, kiến giải mới mẻ về vấn đề nghị luận.

Yêu cầu về kiến thức: 

Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần giới thiệu được vấn đề cần bàn luận, nêu rõ lí do và quan điểm của bản thân, hệ thống luận điểm chặt chẽ, lập luận thuyết phục, sử dụng dẫn chứng thuyết phục.

Sau đây là một hướng gợi ý: 

- Những câu mở đầu của bài thơ cho thấy bức tranh thôn quê hết sức bình dị, chân thật. Không cần phải là những hình ảnh, thú vui cao sang nó cũng đã làm cho nhà thơ cảm thấy thật yên bình, không phải bận tâm vào cuộc sống xô bồ, xung quanh chỉ toàn là đấu đá:

Một cày một cuốc thú nhà quê,

Áng cúc lan chen vãi đậu kê.

- Những hình ảnh của hoa “cúc lan”, “đậu kê” cho thấy đời sống bình dị, mộc mạc. Trong câu ông đã sử dụng biện pháp liệt kê để làm rõ hơn đời sống của người trí thức khi trở về với cuộc sống yên bình, rời xa chốn quan trường, náo nhiệt đầy rẫy những tham vọng. Bức tranh hiện ra trước mắt người đọc là bức tranh làng quê với hoạt động bình dị, mộc mạc nhưng rất đỗi thắm thiệt tình yêu thương quê hương của tác giả. Không chỉ trong hằng ngày, ngay cả khi có khách đời sống của người quan lại, tri thức xưa vẫn không có gì thay đổi, vẫn mộc mạc, đơn sơ nhưng đầy trân quý:

Khách đến chim mừng hoa xẩy rụng,

Chè tiên nước kín nguyệt đeo về.

- Thiên nhiên vẫn tươi đẹp chào khách. Thiên nhiên có “hoa”, “có chim”, “có chè thơm ngọt”. Khách đến nhà ông vẫn chào đón bằng những thứ quen thộc ngày thường, không ồn ào, không phải là sự xa vời, tất cả bình dị, mộc mạc đến lạ thường. Đó mới là đời sống lí tưởng của người trí thức. Thể hiện cuộc sống yên bình, hòa hợp với thiên nhiên, vui với thú nhàn của Nguyễn Trãi, thể hiện vẻ đẹp tâm hồn Nguyễn Trãi. Tạo sự sinh động hấp dẫn, sự cân xứng, hài hòa cho lời thơ.

- Nội dung: Bài thơ cho thấy vẻ đẹp tư tưởng, tâm hồn của tác giả Nguyễn Trãi. Đó là tình yêu thiên nhiên sâu sắc và cốt cách cao đẹp.

- Nghệ thuật:

+ Hình ảnh thơ ước lệ, giản dị, gần gũi.

+ Ngôn ngữ mộc mạc, mang giọng điệu của lời ăn tiếng nói hàng ngày.