Bộ 10 đề thi giữa kì 1 Văn 10 Cánh diều cấu trúc mới có đáp án - Đề 4

- Truyện Thần Sét là truyện thần thoại suy nguyên.

- Vì: truyện lí giải sự hình thành của thế giới tự nhiên, nhân vật chính là các vị thần sáng tạo thế giới.

Chi tiết “Thần thường ngủ về mùa đông, vào khoảng tháng Hai, tháng Ba mới dậy làm việc” phản ánh hiện tượng tự nhiên: mùa đông thường ít có mưa, ít có sấm sét; tháng Hai, tháng Ba hay có sấm sét.

-Thiện: thần chuyên việc thi hành luật pháp ở trần gian.

- Ác: thần có mặt mũi rất nanh ác, tiếng quát tháo rất dữ dội.

- Hễ Ngọc Hoàng sai là đi ngay, hễ thấy là đánh liên cho nên cũng có lúc làm cho người, vật chết oan. Thần bị Ngọc Hoàng phạt, bắt nằm im một nơi không cựa quậy trong một đám rừng ở thiên đình.

- Thần Sét bị Ngọc Hoàng phạt vì đánh lầm giết hại kẻ vô tội

- Mỗi lần có chớp rạch, người hạ giới thường bắt chước tiếng gọi gà để dọa thần.

- Thần Sét bị thua Cường Bạo Đại vương.

- Hình tượng thần Sét phản ánh những quan niệm, nhận thức của người xưa về thế giới tự nhiên:

Truyện giải thích hiện tượng sét theo quan niệm của người nguyên thuỷ. Người nguyên thuỷ hiểu, nghĩ về các hiện tượng tự nhiên bằng những hiểu biết thô sơ, chất phác và trí tưởng tượng phong phú, ngây thơ của minh. Họ cho rằng các hiện tượng trong tự nhiên là do các Thần tạo nên.

- Đây là cách giải thích về thế giới của những người xưa cổ bằng trực quan và tưởng tượng, chưa có đầy đủ căn cứ, chưa được xác minh về độ chính xác và còn mang yếu tố hư cấu.

* Yêu cầu về hình thức, kĩ năng: Đảm bảo đoạn văn nghị luận có bố cục mạch lạc, sử dụng linh hoạt các kiểu câu và có sự liên kết chặt chẽ giữa các câu, các ý trong đoạn văn. Có cách diễn đạt trong sáng độc đáo, thể hiện những suy nghĩ, kiến giải mới mẻ về vấn đề nghị luận.

Yêu cầu về kiến thức: 

Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần giới thiệu được vấn đề cần bàn luận, nêu rõ lí do và quan điểm của bản thân, hệ thống luận điểm chặt chẽ, lập luận thuyết phục, sử dụng dẫn chứng thuyết phục.

Sau đây là một hướng gợi ý: 

- Vị trí và vai trò:

+ Là tướng lĩnh của Ngọc Hoàng, có danh hiệu Thiên Lôi hoặc ông Sấm.

+ Là người thi hành luật pháp ở trần gian, đại diện cho sự trừng phạt nghiêm khắc của thiên đình.

- Hình ảnh và hành động đặc trưng:

+ Ngoại hình dữ dằn: “mặt mũi nanh ác”, “quát tháo dữ dội”.

+ Cầm búa đá làm vũ khí – bổ thẳng vào đầu tội nhân.

+ Hành động mạnh mẽ, trực tiếp, đôi khi bỏ cả búa lại hiện trường → thể hiện tính cách quyết đoán, nóng nảy.

- Tính cách:

+ Nóng nảy, hấp tấp: “hễ thấy là đánh”, không cân nhắc đúng sai.

+ Có lúc gây hậu quả oan sai → bị Ngọc Hoàng trừng phạt.

+ Chi tiết bị gà mổ và ám ảnh tiếng gà → tăng tính nhân hóa, hài hước cho nhân vật.

- Ý nghĩa biểu tượng:

+ Đại diện cho quyền lực trừng phạt và luật pháp.

+ Phản ánh quan niệm dân gian: công lý đôi khi cũng có thể sai lầm nếu nóng vội.

+ Vừa oai nghiêm, vừa gần gũi, bình dân, thể hiện cái nhìn hóm hỉnh, nhân văn của người xưa.

- Chi tiết “thua Cường Bạo Đại Vương”:

+ Gợi suy ngẫm về thực tế: bạo lực và quyền uy chưa chắc đã thắng được cái ác nếu không có lý trí và sự chính nghĩa.

+ Cũng cho thấy thần linh trong dân gian không toàn năng, vẫn có những hạn chế giống con người.