Bộ 10 đề thi giữa kỳ 2 Văn 10 Kết nối tri thức cấu trúc mới có đáp án - Đề 2

Phương thức biểu đạt: biểu cảm.

Không gian sống của tác giả được miêu tả qua các hình ảnh: am, trúc, mai, lòng suối, bóng trăng, phần du, tùng cúc...

- Ẩn dụ:

+ Phần du (cây phần du) được dùng để ẩn dụ cho quê hương.

+ Tùng cúc (cây tùng, hoa cúc) tượng trưng cho người quân tử, đồng thời cũng thể hiện phẩm chất kiên trung, thanh cao của tác giả.

- Tác dụng:

+ Thể hiện sâu sắc tâm trạng lưu luyến, nhớ thương quê hương, tiếc nuối quá khứ và những đóng góp của mình cho đất nước của Nguyễn Trãi…

+ Giúp câu thơ trở nên sinh động, giàu cảm xúc…

Hai câu thơ được hiểu:

- “Một phút thanh nhàn" thể hiện khoảng thời gian bình yên hiếm hoi trong cuộc đời Nguyễn Trãi.

- "Thiên kim ước đổi" (ngàn vàng cũng khó đổi lấy) cho thấy ông trân trọng sự bình yên, thanh thản trong tâm hồn hơn mọi vật chất, danh lợi.

→ Qua hai câu thơ, ta thấy quan niệm sống của Nguyễn Trãi: đề cao sự thanh nhàn, coi trọng giá trị tinh thần hơn vật chất.

Nhận xét về vẻ đẹp tâm hồn Nguyễn Trãi:

- Lối sống thanh cao, giản dị và gắn bó với thiên nhiên.

- Tình yêu quê hương sâu nặng.

- Tấm lòng cần mẫn, luôn hướng về cuộc sống có ích.

* Yêu cầu về hình thức, kĩ năng: Đảm bảo đoạn văn nghị luận có bố cục mạch lạc, sử dụng linh hoạt các kiểu câu và có sự liên kết chặt chẽ giữa các câu, các ý trong đoạn văn. Có cách diễn đạt trong sáng độc đáo, thể hiện những suy nghĩ, kiến giải mới mẻ về vấn đề nghị luận.

Yêu cầu về kiến thức: 

Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần giới thiệu được vấn đề cần bàn luận, nêu rõ lí do và quan điểm của bản thân, hệ thống luận điểm chặt chẽ, lập luận thuyết phục, sử dụng dẫn chứng thuyết phục.

Sau đây là một hướng gợi ý: 

- Cuộc sống ẩn cư giản dị, hài hòa với thiên nhiên:

+ Hình ảnh “am cao am thấp”, “khấp khểnh ba làn” cho thấy khung cảnh mộc mạc, không trau chuốt.

+ Các hoạt động như “quét trúc bước qua lòng suối”, “thưởng mai về đạp bóng trăng” thể hiện sự hòa nhập trọn vẹn vào thiên nhiên, tinh thần thanh thản, ung dung.

- Tình cảm gắn bó với quê hương, cội nguồn:

+ “Phần du lẽo đẽo thương quê cũ” cho thấy tình cảm quyến luyến, nhớ nhung tha thiết với làng quê.

+ “Tùng cúc bù trì nhớ việc hằng” thể hiện tinh thần chăm chỉ, nhớ tới những công việc thường ngày gắn bó với đất đai, cây cỏ.

- Quan niệm sống đề cao giá trị tinh thần: “Một phút thanh nhàn... thiên kim ước đổi được hay chăng?” thể hiện quan điểm: niềm vui thanh nhàn quý giá hơn của cải vật chất.