Bộ 10 đề thi giữa kỳ 2 Văn 10 Kết nối tri thức cấu trúc mới có đáp án - Đề 4

Bài thơ có tám câu, mỗi câu có bảy chữ là dấu hiệu để xác định thể thơ Thất ngôn bát cú Đường luật.

Hình ảnh thiên nhiên: Hương quế, bóng hoa.

Ý nghĩa:

- Câu thơ thể hiện quan điểm về danh lợi của Nguyễn Trãi: Coi thường danh lợi.

- Ca ngợi lối sống ẩn dật, thanh nhàn.

- Đối: hé cửa - quét hiên, ngày - đêm, chờ hương quế lọt - lệ bóng hoa tan.

- Hiệu quả nghệ thuật:

+ Tạo sự cân xứng, đăng đối hài hòa, nhạc điệu cho lời thơ.

+ Gợi bức tranh thiên nhiên đẹp, thi vị; sự giao cảm giữa con người với thiên nhiên; Làm nổi bật vẻ đẹp tâm hồn Nguyễn Trãi: tinh tế, nâng niu cái đẹp, yêu thiên nhiên.

HS đưa ra bài học và lí giải phù hợp. Sau đây là một vài gợi ý:

- Tránh xa cuộc sống đua chen, xô bồ, không ganh đua với đời, với người.

- Cần có tinh thần, trách nhiệm, rèn luyện bản thân để xứng đáng với quê hương, đất nước.

* Yêu cầu về hình thức, kĩ năng: Đảm bảo đoạn văn nghị luận có bố cục mạch lạc, sử dụng linh hoạt các kiểu câu và có sự liên kết chặt chẽ giữa các câu, các ý trong đoạn văn. Có cách diễn đạt trong sáng độc đáo, thể hiện những suy nghĩ, kiến giải mới mẻ về vấn đề nghị luận.

Yêu cầu về kiến thức: 

Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần giới thiệu được vấn đề cần bàn luận, nêu rõ lí do và quan điểm của bản thân, hệ thống luận điểm chặt chẽ, lập luận thuyết phục, sử dụng dẫn chứng thuyết phục.

Sau đây là một hướng gợi ý: 

- Khẳng định quan điểm về con đường danh – lợi và đạo lý làm người:

Hai câu đầu đối lập giữa hai hình mẫu:

+ Y, Phó là người tài, được triều đình trọng dụng → tượng trưng cho con đường công danh.

+ Khổng, Nhan tiêu biểu cho đạo đức, nhân cách thanh cao → Nguyễn Trãi chọn giữ “đạo Khổng, Nhan” dù gặp cảnh “nhà ngặt” (thời thế khó khăn).

- Tâm sự và lựa chọn sống ẩn dật thanh nhàn:

+ Tác giả không chạy theo danh lợi, muốn lánh đời như các bậc hiền xưa (hạ hiền), muốn “lẩn” đi tránh thị phi, tránh vòng danh lợi.

+ Dẫn câu thơ cổ: “Danh lợi bất như nhàn” (Danh lợi không bằng sự nhàn nhã) → thể hiện rõ quan điểm sống đề cao sự an nhiên, tự tại, thoát khỏi trói buộc bởi công danh, vật chất.

- Thể hiện nhân cách cao quý của Nguyễn Trãi:

+ Dù là người tài năng, từng giúp vua cứu nước, ông vẫn chọn sự thanh thản trong tâm hồn hơn là quyền quý hão huyền.

+ Đó là thái độ sống của bậc đại trí – đại nhân.