Chuyên đề KTPL 11 Kết nối tri thức Bài 1: Tác động tiêu cực và nguyên nhân phát sinh tác động của phát triển kinh tế đến môi trường tự nhiên có đáp án

- Yêu cầu số 1: Các hình ảnh trên cho thấy tài nguyên thiên nhiên của Việt Nam đang bị khai thác quá mức, dẫn đến tình trạng cạn kiệt.

- Yêu cầu số 2: Ảnh hưởng:

+ Ô nhiễm, suy thoái môi trường.

+ Suy giảm đa dạng sinh học.

+ Tác động tiêu cực đến sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

- Nội dung các hình ảnh và thông tin trên đã phản ánh tình trạng ô nhiễm môi trường ở Việt Nam đang diễn ra trầm trọng, với một số biểu hiện như:

+ Chất lượng nguồn nước bị biến đổi.

+ Đất đai tồn đọng nhiều chất thải độc hại.

+ Chất lượng môi trường không khí suy giảm, trong không khí tồn tại nhiều: khói, bụi mịn, các khí lạ, khí độc hại,…

+ Nồng độ các chất gây ô nhiễm trong nước biển ngày càng gia tăng.

- Một số ví dụ về tình trạng ô nhiễm môi trường ở Việt Nam do tác động của phát triển kinh tế trong thực tiễn:

+ Ví dụ 1: Tháng 9/2008, Công ty Vedan tại huyện Long Thành, tỉnh Đồng Nai đã xả một lượng nước thải lớn chưa qua xử lý ra sông Thị Vải.

+ Ví dụ 2: Tháng 4/2011, Phòng cảnh sát Phòng chống Tội phạm về môi trường, Công an tỉnh Khánh Hòa bắt quả tang Công ty Trách nhiệm hữu hạn Nhà máy tàu biển Hyundai - Vinashin đang xả chất thải lỏng chưa qua hệ thống xử lý ra vịnh Vân Phong. 

+ Ví dụ 3: Tháng 4/2016, Công ty Hưng Nghiệp Formosa Hà Tĩnh xả nước thải chưa qua xử lý xuống biển, gây nên tình trạng cá chết hàng loạt tại 4 tỉnh miền Trung.

- Sự suy giảm về số lượng và chất lượng các thành phần của môi trường ở nước ta:

+ Suy giảm tài nguyên nước, gây hạ thấp mực nước trên sông tại một số lưu vực sông Hồng - Thái Bình, sông Cả, sông Vu Gia, sông Trà Khúc,... Chất lượng nguồn nước cũng bị thay đổi về thành phần vật lí và hóa học.

+ Chất lượng môi trường đất có dấu hiệu suy giảm, với các biểu hiện: bạc màu, chua, chai cứng, mặn hóa, phèn hóa, khô hạn và sa mạc hóa. Diện tích đất rừng và đất canh tác cũng bị suy giảm.

+ Hệ sinh thái và sinh cảnh biển cũng bị suy thoái nghiêm trọng, thậm chí bị tàn phá bởi các hoạt động đánh, bắt thuỷ sản bằng các hình thức huỷ diệt,...

- Một số ví dụ về sự suy thoái môi trường do tác động của phát triển kinh tế ở Việt Nam:

+ Ví dụ 1: Theo số liệu thống kê: hiện nay, ở Việt Nam có khoảng 1 triệu hecta đất bị nhiễm mặn (chiếm khoảng 3% diện tích tự nhiên cả nước). Tập trung chủ yếu ở vùng Đồng bằng Sông Cửu Long. Ngoài ra, nhiều tỉnh duyên hải miền Trung có diện tích đất nhiễm mặn lên đến vài chục ngàn hecta, hẳng hạn như: Quảng Bình, Hà Tĩnh, Ninh Thuận…

+ Ví dụ 2: Về chất lượng rừng, trước năm 1945 rừng nước ta có trữ lượng gỗ khoảng 200 - 300m³/hecta, trong đó các loài gỗ quý như: đinh, lim, sến, táu, nghiến, trai, gụ là rất phổ biến. Hiện nay, chất lượng rừng đã giảm sút đáng kể, chỉ còn chủ yếu là rừng nghèo có giá trị kinh tế không cao; các loài gỗ quý cũng đứng trước nguy cơ cạn kiệt.

- Các thông tin trên đã cho thấy: nguồn tài nguyên thiên nhiên ở Việt Nam bị suy giảm nghiêm trọng do tác động của phát triển kinh tế. Cụ thể:

+ Sản lượng khai thác tài nguyên thiên nhiên tăng dần qua các năm. Ví dụ: từ năm 2016 đến năm 2020, sản lượng than khai thác được của Việt Nam đã tăng 39642 nghìn tấn.

+ Diện tích rừng tự nhiên bị suy giảm.

- Tác động tiêu cực của phát triển kinh tế dẫn đến suy giảm nguồn tài nguyên thiên nhiên ở nước ta hiện nay:

+ Tài nguyên rừng bị thu hẹp, diện tích rừng tự nhiên che phủ giảm dần do khai thác trái phép, đất rừng bị chuyển đổi sang đất nông, công nghiệp.

+ Lượng khai thác khoáng sản ngày càng gia tăng trong quá trình công nghiệp hoá trong khi đây là tài nguyên không tái tạo nên trữ lượng khoáng sản cũng dần bị cạn kiệt.

+ Tài nguyên nước cũng đang bị suy giảm do nạn ô nhiễm gây thiếu nước trầm trọng.

+ Tài nguyên đất cũng đang bị suy giảm do bị nhiễm mặn, sa mạc hoá, phần hoá,... ngày càng tăng...

- Các thông tin trên đã cho thấy: sự đa dạng sinh học ở Việt Nam bị suy giảm nghiêm trọng do tác động của phát triển kinh tế. Cụ thể:

+ Tình trạng ô nhiễm môi trường biển đã làm cho nhiều loài sinh vật biển giảm mạnh về số lượng, có loài đã tuyệt chủng cục bộ. Có đến 236 loài thuỷ sinh quý hiếm bị đe dọa ở cấp độ khác nhau, trong đó, có hơn 70 loài sinh vật biển đã bị liệt kê trong Sách Đỏ.

+ Nguồn lợi hải sản bị khai thác ngày càng cạn kiệt cả về số lượng lượng. Kích thước trung bình của cá và tính đa dạng loài cũng giảm đáng kể.

+ Tình trạng săn bắt và buôn bán động vật hoang dã, động vật quý hiếm diễn ra phức tạp

+ Nhiều loài động vật hoang dã, như: tê giác Java, bò xám, hổ, linh trưởng,.... đang đứng trước nguy cơ hoặc bên bờ tuyệt chủng