Giải chuyên đề Kinh tế pháp luật 12 Cánh diều Chuyên đề 3: Việt Nam trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế có đáp án

- Biểu tượng lần lượt từ trái sang phải là các tổ chức: WTO (Tổ chức Thương mại Thế giới), ASEAN (Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á), APEC (Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương).

- Việc tham gia các tổ chức quốc tế như WTO, ASEAN, và APEC có ý nghĩa rất lớn đối với một quốc gia, bao gồm cả Việt Nam:

+ Việc gia nhập WTO đã mở ra cơ hội cho Việt Nam tham gia vào hệ thống thương mại toàn cầu, tăng cường quan hệ thương mại với các nước khác. Điều này giúp nâng cao vị thế chính trị của Việt Nam trên trường quốc tế, thúc đẩy sự phát triển kinh tế và tạo ra một khuôn khổ cho việc trao đổi hàng hóa, dịch vụ và sở hữu trí tuệ.

+ Việc tham gia ASEAN đã giúp Việt Nam tăng cường hợp tác kinh tế, văn hóa, chính trị và an ninh với các quốc gia trong khu vực. Điều này đã tạo ra môi trường hòa bình, ổn định, thuận lợi cho sự phát triển của Việt Nam, nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.

+ Việc tham gia APEC đã mở ra nhiều cơ hội về kinh tế cho Việt Nam, giúp nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế. APEC cũng là nơi giúp Việt Nam học hỏi thêm nhiều bài học bổ ích và giúp cải thiện đời sống của người dân.

Nhìn chung, việc tham gia các tổ chức quốc tế như WTO, ASEAN, và APEC không chỉ giúp Việt Nam mở rộng quan hệ đối tác, tăng cường hợp tác kinh tế, mà còn giúp nâng cao vị thế và uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế.

- Thông tin 1 - Hiệp định RCEP: Hiệp định này mở ra các cơ hội sau cho Việt Nam:

+ Cơ hội thị trường: Với quy mô 2,2 tỷ người tiêu dùng, RCEP tạo ra một thị trường lớn cho các sản phẩm và dịch vụ của Việt Nam.

+ Cơ hội việc làm: Sự mở rộng thị trường sẽ tạo ra nhiều việc làm mới, giúp cải thiện đời sống của người dân.

+ Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực: Hiệp định này cũng thúc đẩy việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thông qua hợp tác và trao đổi với các quốc gia khác.

+ Hợp tác khoa học công nghệ: RCEP cũng tạo điều kiện cho Việt Nam hợp tác với các quốc gia khác trong lĩnh vực khoa học và công nghệ, giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của Việt Nam.

- Thông tin 2 - Hội nhập kinh tế quốc tế: Hội nhập kinh tế quốc tế mang lại cho Việt Nam các cơ hội sau:

+ Tiếp thu giá trị tinh hoa của thế giới: Hội nhập giúp Việt Nam tiếp thu những giá trị tinh hoa của thế giới, làm giàu thêm văn hoá dân tộc và thúc đẩy tiến bộ xã hội.

+ Xây dựng xã hội mở, dân chủ, văn minh: Hội nhập kinh tế quốc tế tác động mạnh đến hội nhập chính trị, tạo điều kiện để Việt Nam xây dựng một xã hội mở, dân chủ, văn minh.

+ Nâng cao vai trò, uy tín và vị thế quốc tế: Hội nhập kinh tế quốc tế giúp Việt Nam nâng cao vai trò, uy tín và vị thế quốc tế trong các tổ chức chính trị, kinh tế toàn cầu.

+ Đảm bảo an ninh quốc gia, duy trì hòa bình và ổn định: Hội nhập kinh tế quốc tế giúp Việt Nam đảm bảo an ninh quốc gia, duy trì hòa bình và ổn định ở khu vực và thế giới.

+ Giải quyết vấn đề chung của nhân loại: Hội nhập kinh tế quốc tế mở ra khả năng phối hợp giữa các nước để giải quyết những vấn đề chung của nhân loại, như môi trường, biến đổi khí hậu, phòng chống tội phạm.

♦ Yêu cầu a) Hiệp định RCEP đã dẫn đến những thách thức sau cho doanh nghiệp và thị trường nội địa của Việt Nam:

+ Cạnh tranh gay gắt: Doanh nghiệp Việt Nam có thể phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ các doanh nghiệp thuộc các thành viên khác trong RCEP, đặc biệt là những doanh nghiệp có quy mô vốn lớn, năng lực thiết bị và công nghệ cao.

+ Áp lực lên thị trường nội địa: Khi thị trường nội địa mở cửa theo Hiệp định RCEP, hàng hoá từ các nước thành viên khác có thể đổ vào Việt Nam, tạo áp lực lớn cho thị trường nội địa và các sản phẩm của Việt Nam.

♦ Yêu cầu b) Thông tin 2 đề cập đến các thách thức sau đối với nền kinh tế Việt Nam:

+ Sự phụ thuộc vào thị trường bên ngoài: Hội nhập kinh tế quốc tế có thể làm gia tăng sự phụ thuộc của nền kinh tế Việt Nam vào thị trường bên ngoài, làm cho nền kinh tế dễ bị tổn thương trước những biến động bên ngoài.

+ Chuyển dịch cơ cấu kinh tế không hợp lý: Hội nhập có thể tạo ra nguy cơ chuyển dịch cơ cấu kinh tế không hợp lí, tranh giành các nguồn tài nguyên thiên nhiên.

+ Tác động tiêu cực về văn hoá, lối sống: Hội nhập cũng có thể tạo ra những tác động tiêu cực về văn hoá, lối sống.

♦ Yêu cầu c) Ví dụ về thách thức đối với Việt Nam trong hội nhập kinh tế quốc tế:

+ Ví dụ về sự phụ thuộc vào thị trường bên ngoài: Trong bối cảnh dịch Covid-19, nhiều doanh nghiệp Việt Nam phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu đã gặp khó khăn do gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu.

+ Ví dụ về chuyển dịch cơ cấu kinh tế không hợp lí: Việt Nam có nguy cơ trở thành “công xưởng thế giới” nếu chỉ tập trung vào việc sản xuất hàng hoá có giá thấp, xuất khẩu sản phẩm thô mà không chú trọng đến việc nâng cao giá trị gia tăng và tiêu chuẩn môi trường.

- Thông tin đã cho thể hiện những đường lối, chính sách hội nhập kinh tế quốc tế của Đảng và Nhà nước ta như sau:

+ Hội nhập kinh tế quốc tế là do yêu cầu nội sinh: Đảng và Nhà nước ta nhận thức rằng việc hội nhập kinh tế quốc tế là một yêu cầu thiết yếu để xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ, công nghiệp hoá, hiện đại hoá theo định hướng xã hội chủ nghĩa.

+ Hội nhập kinh tế quốc tế là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị: Đảng và Nhà nước ta khẳng định rằng việc hội nhập kinh tế quốc tế không chỉ là nhiệm vụ của một bộ phận nhỏ trong hệ thống chính trị, mà là nhiệm vụ của cả hệ thống.

+ Giữ vững độc lập dân tộc và chủ quyền đất nước: Trong quá trình hội nhập, Đảng và Nhà nước ta luôn khẳng định việc giữ vững độc lập dân tộc và chủ quyền đất nước.

+ Chủ động hội nhập, dựa vào nguồn lực trong nước là chính: Đảng và Nhà nước ta khẳng định rằng trong quá trình hội nhập, Việt Nam cần phải chủ động, dựa vào nguồn lực trong nước là chính, đi đôi với việc tranh thủ tối đa nguồn lực bên ngoài.

+ Xây dựng nền kinh tế mở, hội nhập với khu vực và thế giới: Đảng và Nhà nước ta khẳng định rằng Việt Nam cần xây dựng nền kinh tế mở, hội nhập với khu vực và thế giới, hướng mạnh về xuất khẩu, đồng thời thay thế nhập khẩu bằng những sản phẩm trong nước sản xuất có hiệu quả.

+ Tạo điều kiện phát triển các doanh nghiệp vững mạnh: Đảng và Nhà nước ta khẳng định rằng trong quá trình hội nhập kinh tế, cần tạo điều kiện để phát triển các doanh nghiệp vững mạnh, coi doanh nghiệp là đội quân xung kích vô cùng quan trọng.

+ Chủ động tham gia cộng đồng thương mại thế giới: Đảng và Nhà nước ta khẳng định rằng Việt Nam cần chủ động tham gia cộng đồng thương mại thế giới, tích cực tham gia đàm phán thương mại, tham gia các diễn đàn, tổ chức, hiệp định, định chế quốc tế một cách chọn lọc với những bước đi tỉnh táo và thích hợp.

♦ Yêu cầu a) Các biện pháp cụ thể được đề cập trong thông tin:

+ Hoàn thiện thế chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, thế chế pháp luật, rà soát, sửa đổi, bổ sung các văn bản pháp quy hiện hành.

+ Cải thiện môi trường kinh doanh, đảm bảo môi trường cạnh tranh lành mạnh.

+ Cơ cấu lại kinh tế gắn với đổi mới động lực tăng trưởng kinh tế, nâng cao năng suất lao động, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế tạo điều kiện cho các doanh nghiệp trong nước phát triến ổn định, đủ sức cạnh tranh với các doanh nghiệp nước ngoài.

+ Quản lí và sử dụng hiệu quả tài nguyên; tăng cường bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu ;...

+ Từng bước hoàn thiện thể chế phòng vệ thích hợp với thể chế quốc tế để bảo vệ lợi ích doanh nghiệp, người dân Việt Nam và thị trường trong nước.

+ Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

+ Bảo đảm củng cố quốc phòng, bảo vệ an ninh chính trị và trật tự, an toàn xã hội; Giữ vững môi trường hoà bình, ổn định.

♦ Yêu cầu b) Một số giải pháp khác:

+ Hội nhập toàn diện các lĩnh vực văn hoá, xã hội, khoa học công nghệ, an ninh quốc phòng. Giữ vững môi trường hoà bình, ổn định phát triển.

+ Thực hiện mục tiêu "dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh", phát huy giá trị văn hoá, sức mạnh con người Việt Nam trên trường quốc tế.

♦ Yêu cầu a) Dựa trên thông tin 1, Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế:

- Về mặt đối ngoại:

+ Thiết lập quan hệ ngoại giao với 189/193 quốc gia thành viên Liên hợp quốc, trong đó có 30 nước có quan hệ Đối tác chiến lược, Đối tác toàn diện.

+ Thiết lập quan hệ với 247 chính đảng ở 111 quốc gia.

- Về mặt kinh tế:

+ Có quan hệ kinh tế, thương mại, đầu tư với trên 224 nước; 71 đối tác công nhận Việt Nam có nền kinh tế thị trường.

+ Hình thành mạng lưới đối tác kinh tế quốc tế rộng lớn thông qua các khuôn khổ hợp tác song phương, khu vực và đa phương.

+ Ký 15 Hiệp định thương mại tự do (FTA) với trên 60 đối tác.

+ Thành tựu hội nhập kinh tế quốc tế đã tạo điều kiện cho Việt Nam thực hiện thành công các mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội của đất nước, tăng trưởng kinh tế từng bước vững chắc, quy mô kinh tế ngày càng mở rộng, cán cân xuất, nhập khẩu hàng hóa được cải thiện rõ rệt, chuyển từ thâm hụt sang thặng dư, thị trường xuất khẩu được mở rộng và đa dạng.

+ Sự gia tăng dòng vốn đầu tư nước ngoài tạo động lực chính cho sự phát triển kinh tế của Việt Nam.

- Về mặt chính trị, xã hội:

+ Hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách ngày càng được hoàn thiện phù hợp với yêu cầu xây dựng nền kinh tế thị trường hiện đại và hội nhập.

+ Đời sống nhân dân ngày càng được nâng cao, an sinh xã hội được chăm lo, đảm bảo hơn.

+ Hội nhập quốc tế trong các lĩnh vực xã hội, môi trường, khoa học và công nghệ, giáo dục và đào tạo, văn hoá, du lịch,… đạt nhiều thành tựu.

+ Có quan hệ với quốc hội, nghị viện với hơn 140 nước.

♦ Yêu cầu b) Theo thông tin 2, Việt Nam gặp phải những hạn chế sau trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế:

+ Việc nhận thức về ý nghĩa, vai trò, tầm quan trọng, thời cơ cũng như thách thức của hội nhập kinh tế quốc tế, đặc biệt là ở cấp địa phương, còn chưa thực sự tốt. Ví dụ, một số địa phương có thể chưa hiểu rõ về các cam kết quốc tế mà Việt Nam đã tham gia, dẫn đến việc chưa thể nội luật hoá thành các quy phạm pháp luật trong nước một cách linh hoạt.

+ Sức cạnh tranh của nền kinh tế, doanh nghiệp và sản phẩm của Việt Nam vẫn còn yếu so với thế giới, kể cả các nước trong khu vực. Ví dụ, một số doanh nghiệp Việt Nam có thể gặp khó khăn khi cạnh tranh với các doanh nghiệp nước ngoài về chất lượng sản phẩm, công nghệ, hoặc quy mô sản xuất.

+ Hội nhập kinh tế quốc tế chưa thực sự gắn kết chặt chẽ với yêu cầu nâng cao chất lượng, hiệu quả và phát triển bền vững của nền kinh tế. Ví dụ, trong quá trình hội nhập, Việt Nam có thể gặp phải những khó khăn trong việc đổi mới tư duy, sáng tạo trong suy nghĩ, quyết liệt trong hành động.

♦ Yêu cầu c) Một số hạn chế khác của Việt Nam trong hội nhập kinh tế quốc tế có thể bao gồm:

+ Hạn chế về nguồn nhân lực: Việt Nam còn gặp phải khó khăn trong việc đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt là trong lĩnh vực công nghệ cao và quản lý.

+ Hạn chế về cơ sở hạ tầng: Cơ sở hạ tầng ở Việt Nam vẫn còn nhiều hạn chế, có thể gây cản trở cho quá trình hội nhập và phát triển kinh tế.

+ Hạn chế về môi trường đầu tư: Mặc dù đã có nhiều cải thiện, nhưng môi trường đầu tư ở Việt Nam vẫn còn một số hạn chế, như sự phức tạp của thủ tục hành chính, vấn đề về minh bạch và công bằng trong quản lý nhà nước.