Giải SGK Đạo đức 5 CTST Bài 1: Người có công với quê hương, đất nước có đáp án

– Lời bài hát: Kim Đồng

Hờn căm bao lũ tham tàn phát xít
dấn bước ra đi Kim Đồng lên chiến khu
Kim Đồng quê hương Việt Bắc xa mù
Kim Đồng thay cha rửa mối quốc thù.

Anh Kim Đồng ơi! Anh Kim Đồng ơi!
Tuy anh xa rồi tuy anh xa rồi
gương anh sáng ngời gương anh sáng ngời.
Đội ta cố noi...

Bao phen giao liên trong rừng gian lao
nguy nan vô cùng xung phong theo gương anh hùng
đùng đùng đùng đoàng đoàng đoàng anh vẫn đi...

Anh luôn luôn tiến tiến tiến
đi theo dò quân xâm lăng
Anh xông pha chốn khắp chốn
đi tuyên truyền trong nhân dân
Kim Đồng tên anh muôn thuở không mờ
Kim Đồng tên anh lừng lẫy chiến khu.

− Nhân vật trong bài bát là người anh hùng nhỏ tuổi Kim Đồng. Kim Đồng là bí danh của Nông Văn Dền, một thiếu niên người dân tộc Nùng, ở xóm Nà Mạ, xã Trường Hà, huyện Hà Giang, tỉnh Cao Bằng… Anh là một người thông minh, dũng cảm, luôn hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao.

− Bài hát cho em thấy rõ hình ảnh một người anh hùng nhỏ tuổi luôn dũng cảm, anh hùng trong mọi khó khăn. Dù cho nhiệm vụ khó khăn, hoàn cảnh nguy hiểm thì anh vẫn luôn hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ.

− Đóng góp của các nhân vật trong tranh đối với quê hương, đất nước:

1. Hai Bà Trưng: là những người đầu tiên lãnh đạo nhân dân ta đứng lên khởi nghĩa, giành độc lập dân tộc sau hơn 2 thế kỉ bị đô hộ; bước đầu xây dựng một chính quyền độc lập, tự chủ, thực hiện xá thuế cho nhân dân; lãnh đạo nhân dân ta kháng chiến chống lại quân xâm lược của nhà Hán; là tấm gương anh dũng, cổ vũ to lớn tinh thần yêu nước, ý chí đấu tranh của nhân dân ta…

2. Lý Thái Tổ: dời kinh đô từ Hoa Lư về Đại La giúp cho nhân dân phát triển (Thăng Long nằm giữa sông Nhị Hà và sông Tô Lịch, có cả Kim Ngưu, sông Nhuệ và cả sông Cà Lồ, nhất là sông Hồng đã đem phù sa bồi đắp cho ruộng đồng màu mỡ, nới rộng vùng châu thổ); lấy Phật giáo làm sinh lực cho dân tộc (áp dụng tinh hoa đạo Phật vào xã hội, làm chất keo sơn đoàn kết quần chúng)…

3. Trần Quốc Toản: ông có công đi đầu trong cuộc chiến đấu với quân Mông – Nguyên; huy động gia nô và thuân thuộc hơn 1000 người, làm binh khí, đóng chiến thuyền và may cờ đề 6 chữ: "Phá cường địch, báo hoàng ân"; sau khi được giao trọng trách Quốc công tiết chế, ông đã sáng tác bài Hịch Tướng Sĩ để động viên tinh thần quân đội…

4. Võ Thị Sáu: luôn dũng cảm, sáng tạo, hoàn thành nhiệm vụ người chiến sĩ công an xung phong; tham gia nhiều trận chiến đấu để bảo vệ quê hương…

5. Trần Đại Nghĩa: là người đặt nền móng, có nhiều cống hiến xuất sắc đối với ngành Quân giới Việt Nam; đã nghiên cứu ra nhiều loại vũ khí quan trọng, góp phần nâng cao sức mạnh của Quân đội nhân dân Việt Nam…

6. Tôn Thất Tùng: kiên quyết đấu tranh đòi chính quyền thực dân phải tổ chức cuộc thi nội trú cho các bệnh viện ở Hà Nội (1938); ông là người đặt nền móng cho việc nghiên cứu tác hại của chất độc hóa học dioxin; ông có công lao to lớn trong việc đào tạo đội ngũ các thầy thuốc có y đức, giỏi chuyên môn…

− Một số người có công với quê hương đất nước khác:

+ Công chúa Huyền Trân: người có đóng góp to lớn trong việc mở mang lãnh thổ về phía Nam nước ta.

+ Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác: phát hiện những kiến thức mới về y học, sinh lý học, dược học; phát hiện ra 305 vị thuốc Nam, sưu tầm và thu thập 1854 vị thuốc Nam hay của các bậc tiền bối,…

+ Hồ Chí Minh: là vị lãnh tụ thiên tài, người thầy vĩ đại của Cách mạng, anh hùng giải phóng dân tộc…

Hướng dẫn:

– Những đóng góp của Mẹ Thứ cho quê hương, đất nước:

+ Mẹ luôn cần mẫn đào hầm để nuôi giấu các chiến sĩ cách mạng trong vườn nhà.

+ Mẹ đã thức canh gác nhiều cuộc họp quan trọng của cán bộ, chiến sĩ.

+ Mẹ Thứ luôn âm thầm chịu đựng những khổ đau của chiến tranh để lại – sự hi sinh của 12 liệt sĩ trong gia đình.

– Theo em, chúng ta cần phải biết ơn những người có công với quê hương, đất nước vì nhờ họ chúng ra mới được sống trong một đất nước độc lập, có tiếng nói, ngôn ngữ, văn hóa và phong tục riêng.

Hướng dẫn:

– Ý kiến 1: Ý kiến này là chưa đúng. Không chỉ có người đóng góp to lớn cho quê hương, đất nước mới là người có công. Ở mỗi hoàn cảnh khác nhau, chỉ cần có đóng góp trong bất kì lĩnh vực nào của đời sống thì đều là người có công.

– Ý kiến 2: Ý kiến này là hoàn toàn đúng. Mỗi một hoàn cảnh thực tế khác nhau, con người có những cách đóng góp khác nhau. Mỗi một đóng góp đó đều được coi là công, mỗi người đóng góp đều được coi là người có công.

– Ý kiến 3: Ý kiến này là hoàn toàn đúng. Những người dùng quyền hành để tham ô là những người đang gây hại cho đất nước, làm đất nước nhanh bị suy thoái kinh tế, giá trị đạo đức con người đi xuống.

– Ý kiến 4: Ý kiến này là hoàn toàn đúng. Nhờ có những người có công với quê hương, đất nước mà các thế hệ sau có được cuộc sống ấm no, xã hội phồn vinh.

– Em đồng tình với việc làm (1) vì nhờ có các nhà khoa học chúng ta mới có nhiều phương tiện, công cụ hữu ích cho cuộc sống như hiện tại.

– Em đồng tình với việc làm (2) vì để giành được độc lập dân tộc trong cả nước thì không chỉ nguyên dân tộc Kinh mà còn là công sức của toàn các dân tộc trong đất nước.

– Em đồng tình với việc làm (3) vì thầy cô giáo là người giúp cho chúng ta đến gần hơn với con chữ, giúp đất nước tránh được tình trạng mù chữ, lạc hậu.

– Em không đồng tình với việc làm (4) vì mỗi người sẽ có công đóng góp khác nhau. Nghệ nhân dân ca quan họ có công lưu giữ nền văn hóa phi vật thể cho đất nước ta.