Giải SGK Địa lý 9 CTST Bài 16: Thực hành: Phân tích ảnh hưởng của hạn hán và sa mạc hóa đối với phát triển kinh tế- xã hội ở vùng khô hạn Ninh Thuận- Bình Thuận có đáp án

Yêu cầu số 1: Ảnh hưởng của hạn hán và sa mạc hóa đối với phát triển kinh tế - xã hội ở vùng khô hạn Ninh Thuận - Bình Thuận.

♦ Hạn hán:

- Ảnh hưởng tới phát triển kinh tế:

+ Thiếu nước cho các hoạt động sản xuất, nhất là nguồn nước tưới tiêu cho các hoạt động sản xuất nông nghiệp.

+ Hạn hán làm thay đổi môi trường sống, giảm khả năng sinh trưởng của cây trồng vật nuôi, làm phát sinh sâu bệnh làm giảm năng suất cây trồng, vật nuôi.

+ Tăng chi phí cho xây dựng hệ thống tưới tiêu, như việc tu bổ, sửa chữa và xây mới các công trình thủy lợi, kênh mương dẫn nước,…

+ Hạn hán làm tăng nguy cơ cháy rừng

+ Hạn hán khiến cho mực nước sông giảm thấp, nhiều nơi nước sông cạn trơ đáy làm giảm khả năng lưu thông đường thủy.

+ Mực nước các sông hạ thấp do hạn hán cũng khiến cho năng suất thủy điện giảm đi, khiến các nhà máy thủy điện giảm công suất, thiếu hụt năng lượng.

+ Không đủ nguồn nước làm mát, hạn hán khiến cho chi phí làm mát các nhà xưởng tăng lên.

- Ảnh hưởng tới xã hội:

+ Hạn hán gây thiếu nước ngọt, nước sinh hoạt, ảnh hưởng nghiêm trọng đến các hoạt động đời sống sinh hoạt của người dân.

+ Thiếu nước ngọt, nước sạch cho sinh hoạt, phải sử dụng nguồn nước không đảm bảo vệ sinh khiến sức khỏe của người dân không được đảm bảo, sức khỏe giảm sút, kéo theo các dịch bệnh xuất hiện do khô hạn kéo dài.

+ Hạn hán còn gây ra tình trạng đói nghèo, thiếu lương thực vì năng suất sản xuất thấp, nhất là không có lương thực do nông nghiệp không thể phát triển do thiếu nước.

+ Các vấn đề xã hội về sử dụng nước cũng phát sinh do hạn hán kéo dài như: khan hiếm nước, giá nước tăng cao,…

♦ Sa mạc hóa:

- Ảnh hưởng tới kinh tế:

+ Sa mạc hóa khiến làm hạn chế khả năng giữ nước, gây ra tình trạng thiếu nước cho sản xuất.

+ Đất bị thoái hóa, không thể cải tạo canh tác làm giảm diện tích canh tác nông nghiệp, làm giảm năng suất, chất lượng các sản phẩm nông nghiệp, đe dọa an ninh lương thực của vùng.

+ Hiện tượng cát bay ở những vùng bị sa mạc hóa tàn phá cây trồng, vật nuôi, ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động sản xuất của người dân.

+ Diện tích sa mạc hóa ngày càng tăng khiến cho môi trường thủy sinh ngày càng bị thu hẹp.

+ Sa mạc hóa cũng khiến cho các công trình, cơ sở hạ tầng bị hư hỏng do bào mòn của cát.

- Ảnh hưởng tới xã hội:

+ Sa mạc hóa làm suy thoái nguồn nước mặt và nước ngầm do không có lớp thực vật giữ nước, gây cạn kiệt nguồn nước sinh hoạt.

+ Sa mạc hóa khiến người dân mất đất canh tác, phá hủy môi trường sống của người dân, làm mất sinh kế của người dân dẫn đến các cuộc di cư tự phát.

+ Xuất hiện các dịch bệnh và tình trạng thiếu lương thực.

Yêu cầu số 2: Giải pháp khắc phục những ảnh hưởng của nạn hạn hán và sa mạc hóa đối với phát triển kinh tế - xã hội ở vùng khô hạn Ninh Thuận - Bình Thuận.

- Một số giải pháp phi công trình là tái cơ cấu ngành nông nghiệp, tính toán chuyển đổi hợp lý cây trồng để thích ứng với điều kiện và khả năng nguồn nước của từng địa phương. Bên cạnh đó, phát triển, quản lý có hiệu quả rừng; tăng diện tích che phủ đặc biệt là rừng đầu nguồn, góp phần giữ nước, hạn chế sạt lở đất, bảo vệ môi trường sinh thái và phát triển kinh tế.

Vùng Tây Nguyên có truyền thống văn hóa vừa đa dạng và độc đáo là tiềm năng, lợi thế để phát triển du lịch, đặc biệt là các loại hình du lịch văn hóa với các sản phẩm du lịch văn hóa như tìm hiểu giá trị kiến trúc nghệ thuật nhà Rông, nhà Dài, nhà Mồ, các buôn làng,…. Tạo điều kiện thu hút khách du lịch trong và ngoài nước đến vùng, tạo sinh kế và đảm bảo thu nhập, đời sống cho người dân góp phần ổn định xã hội.

- Bao gồm lãnh thổ của 5 tỉnh: Gia Lai, Kon Tum, Đắk Lắk, Đắk Nông, Lâm Đồng, diện tích tự nhiên khoảng 54,5 nghìn km², chiếm 16,5% diện tích cả nước (2021).

- Tiếp giáp 2 nước là Lào và Cam-pu-chia; giáp vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và Đông Nam Bộ; có vị trí chiến lược quan trọng về kinh tế, chính trị, an ninh quốc phòng.

- Địa hình và đất: địa hình chủ yếu là các cao nguyên xếp tầng với độ cao khác nhau, đất chủ yếu là đất badan phân bố trên mặt bằng rộng lớn, tạo thuận lợi quy hoạch các vùng chuyên canh cây công nghiệp lâu năm, cây ăn quả và trồng rừng. Có khối núi Kon Tum với đỉnh Ngọc Linh (2598 m), Kon Ka Kinh (1761 m),…; khối núi cực Nam Trung Bộ với đỉnh Chư Yang Sin (2405 m),… có thể quy hoạch phát triển các vùng lâm sản, dược liệu quý,…

- Khí hậu mang tính chất cận xích đạo, phân hóa theo độ cao địa hình, chia thành 2 mùa mưa - khô rõ rệt. Mùa mưa có lượng mưa lớn, cung cấp nước cho sản xuất và sinh hoạt; mùa khô ít nước, kéo dài tạo điều kiện thuận lợi để phơi sấy, bảo quản nông sản. Một số cao nguyên cao trên 1000 m khí hậu mát mẻ, có thể phát triển du lịch, trồng cây cận nhiệt như chè, cây dược liệu,…

- Rừng: diện tích rừng khá lớn, tổng diện tích gần 2,6 triệu ha, tỉ lệ che phủ rừng khoảng 46% (2021). Rừng có tính đa dạng sinh học cao, nhiều nguồn gen quý hiếm, giàu trữ lượng và đa dạng về chủng loại, có nhiều loài dược liệu quý hiếm như sâm Ngọc Linh,… Nhiều vườn quốc gia như Chư Mom Rây (Kon Tum), Chư Yang Sin (Đắk Lắk),… khu dự trữ sinh quyển thế giới Kon Hà Nừng (Gia Lai), Lang Biang (Lâm Đồng).

- Nước: là đầu nguồn của hầu hết các con sông ở miền Trung, Đông Nam Bộ và một số phụ lưu của hệ thống sông Mê Công. Một số hệ thống sông chính là Sê San, Srêpôk, Đồng Nai, tạo tiềm năng thủy điện lớn. Các hồ tự nhiên, hồ thủy điện cũng là nguồn tưới tiêu quan trọng trong mùa khô, ngoài ra có thể khai thác cho mục đích du lịch và nuôi trồng thủy sản. Nguồn nước ngầm khá phong phú, cung cấp nước cho sinh hoạt và sản xuất.

- Khoáng sản: bô-xít là khoáng sản quan trọng nhất với trữ lượng lớn, phân bố chủ yếu ở Đắk Nông, Gia Lai và Kon Tum. Các khoáng sản khác như asen, đá axit, nước khoáng,…

- Địa hình bị chia cắt phức tạp, có tính phân bậc rõ rệt gây khó khăn trong phát triển hạ tầng giao thông, kết nối với các khu vực khác. Tài nguyên đất ở một số khu vực bị thoái hóa gây ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp.

- Mùa khô kéo dài cùng biến đổi khí hậu, mực nước ngầm hạ thấp gây ra nguy cơ thiếu nước cục bộ cho sản xuất và sinh hoạt, cháy rừng nghiêm trọng.