Tổng hợp câu hỏi ôn tập Vật Lí lớp 9 cực hay, chi tiết (P2)

Quy tắc nắm tay phải: Nắm bàn tay phải, rồi đặt sao cho bốn ngón tay hướng theo chiều dòng điện chạy qua các vòng dây thì ngón tay cái choãi ra chỉ chiều của đường sức từ trong lòng ống dây.

Muốn xác định chiều của đường sức từ trong lòng ống dây áp dụng quy tắc nắm bàn tay phải.

Quy tắc nắm tay phải: Nắm bàn tay phải, rồi đặt sao cho bốn ngón tay hướng theo chiều dòng điện chạy qua các vòng dây thì ngón tay cái choãi ra chỉ chiều của đường sức từ trong lòng ống dây.

* Giống nhau

+ Sắt, thép khi đặt trong từ trường đều bị nhiễm từ.

+ Lõi sắt non, thép có tác dụng làm tăng từ tính của ống dây có dòng điện.

* Khác nhau

+ Sau khi đã bị nhiễm từ, sắt non không giữ được từ tính lâu dài, còn thép thì giữ được từ tính lâu dài.

Thí nghiệm ống dây có lõi sắt non

* Lưu ý: Không chỉ sắt, thép mà các vật liệu tử như niken, côban .. đặt trong từ trường đều bị nhiễm từ. Các vật liệu đó gọi là các vật liệu từ. Có thể dùng một số vật liệu từ để chế tạo nam châm vĩnh cửu.

Nam châm điện có cấu tạo gồm một ống dây dẫn trong có lõi sắt non.

Nam châm điện

Có 2 các để làm tăng lực từ của nam châm điện:

+ Tăng cường độ dòng điện chạy qua các vòng dây

+ Tăng số vòng dây của ống dây.

Nam châm được ứng dụng rộng rãi trong thực tế, như được dùng để chế tạo loa điện, rơle điện từ, chuông báo động và nhiều thiết bị tự động khác.

Loa điện hoạt dộng dựa vào tác dụng từ của nam châm lên ống dây có dòng điện chạy qua.

Người ta tiến hành thí nghiệm để thấy rõ nguyên tắc trên như sau:

- Khi có dòng điện chạy qua, ống dây chuyển động.

- Khi cường độ dòng điện thay đổi, ống dây dịch chuyển dọc theo khe hở giữa hai cực của nam châm.

Bộ phận chính của loa điện gồm một ống dây L được đặt trong từ trường của một nam châm mạnh E, một đầu của ống dây được gắn chặt với màng loa M.

Ống dây có thể dao động dọc theo khe nhỏ giữa hai từ cực của nam châm.

Rơle điện từ là một thiết bị tự động đóng, ngắt mạch điện, bảo vệ và điều khiển sự làm việc của mạch điện.

Rơ le điện từ

Bộ phận chủ yếu của rơle điện từ gồm một nam châm điện và một thanh sắt non.

Nguyên tắc hoạt động:

Khi đóng khóa K, có dòng điện đi qua cuộn dây, do đó cuộn dây trở thành một nam châm điện. Cuộn dây hút thanh sắt làm đóng mạch điện 2, động cơ M ở mạch điện 2 hoạt động.