A. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM
1. Văn bản
1.1. Nội dung:
- Chủ điểm: Thương nhớ quê hương; Giá trị của văn chương
- Thể loại:
+ Thơ tám chữ, thơ tự do
+ Văn bản nghị luận ( bài phân tích một tác phẩm văn học)
1.2. Yêu cầu:
+ Nắm đặc điểm thể loại thơ: số chữ trong mỗi dòng thơ; gieo vần; ngắt nhịp; hình ảnh, từ ngữ; biện pháp tu từ; thông điệp...
+ Nắm đặc điểm thể loại văn bản nghị luận văn học: xác định vấn đề nghị luận(luận đề)– các luận điểm – hệ thống lí lẽ, dẫn chứng của từng luận điểm; cách trình bày vấn đề khách quan và chủ quan;...
+ Tìm văn bản cùng thể loại, cùng chủ điểm.
2. Tiếng việt
1.1. Nội dung:
- Biện pháp tu từ: so sánh, nhân hóa, ẩn dụ, điệp ngữ, chơi chữ...
1.2. Yêu cầu:
+ Xác định và nêu tác dụng của biện pháp tu từ so sánh, nhân hóa, ẩn dụ, điệp ngữ, chơi chữ.... trong ngữ cảnh cụ thể.
3. Làm văn
- Viết bài văn nghị luận phân tích một tác phẩm văn học (Truyện hiện đại).
- Truyện: Mẹ tôi (Phong Thu), Chiếc lá cuối cùng (O. Henri), Bà ốm (Vũ Tú Nam).
+ Phân tích được chủ đề và những nét đặc sắc về nghệ thuật trong tác phẩm.
+ Lập luận chặt chẽ, có bằng chứng tin cậy từ tác phẩm, diễn đạt mạch lạc...
B. CẤU TRÚC ĐỀ KIỂM TRA
- Hình thức: Tự luận
- Cấu trúc đề: gồm 2 phần
I. ĐỌC – HIỂU (4.0 điểm):
- Văn bản: Thơ; Văn bản nghị luận
- Tiếng Việt: Biện pháp tu từ so sánh, nhân hóa, ẩn dụ, điệp ngữ, chơi chữ...
II. VẬN DỤNG (6.0 điểm)
Câu 1 (1,0 điểm): Xác định và nêu tác dụng của biện pháp tu từ chơi chữ trong
một ngữ cảnh cụ thể
Câu 2 (5,0 điểm): Viết bài văn nghị luận phân tích một tác phẩm văn học (truyện).
C. BÀI TẬP
DẠNG ĐỀ THAM KHẢO:
I. ĐỌC - HIỂU (4,0 điểm) Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới:
BÀI THƠ VỀ TIỂU ĐỘI XE KHÔNG KÍNH
(Trích)
Không có kính không phải vì xe không có kính
Bom giật, bom rung kính vỡ đi rồi
Ung dung buồng lái ta ngồi,
Nhìn đất, nhìn trời, nhìn thẳng.
Nhìn thấy gió vào xoa mắt đắng
Nhìn thấy con đường chạy thẳng vào tim
Thấy sao trời và đột ngột cánh chim
Như sa, như ùa vào buồng lái
Không có kính, ừ thì có bụi
Bụi phun tóc trắng như người già
Chưa cần rửa, phì phèo châm điếu thuốc
Nhìn nhau mặt lấm cười ha ha.
Không có kính, ừ thì ướt áo
Mưa tuôn, mưa xối như ngoài trời
Chưa cần thay, lái trăm cây số nữa
Mưa ngừng, gió lùa khô mau thôi.
...
1969
(Phạm Tiến Duật, in trong tập thơ Vầng trăng quầng lửa.)
Câu 1. Xác định thể thơ cho bài thơ trên. Kể tên một văn bản đã học (trong chương trình Ngữ văn 9 – tập một, sách Chân trời sáng tạo) kèm tên tác giả có cùng thể thơ.
Câu 2. Chỉ rõ cách gieo vần, nhịp thơ cơ bản được sử dụng trong bài.
Câu 3. Người lính lái xe trong bài được miêu tả qua những hình ảnh nào? Cảm nhận của em từ những hình ảnh thơ này?
Câu 4. Xác định và nêu tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng qua phần thơ in đậm trong bài thơ trên.
...........................................................................................