Cho biết các côđon mã hoá các axit amin trong bảng sau dây:

Axit amin	Leu	Trp	His	Arg
Côđon	5’XUU3’; 5’XUX3’; 5’XUA3’; 5’XUG3’	5’UGG3’	5’XAU3’; 5’XAX3’	5’XGU3’; 5’XGX3’; 5’XGA3’; 5’XGG3’

Triplet mã hoá là các bộ ba ứng với các côđon mã hoá axit amin và triplet kết thúc ứng với côđon kết thúc trên mARN. Giả sử một đoạn gen ở vi khuẩn tổng hợp đoạn mARN có triplet mở đầu và trình tự các nuclêôtit như sau:

Mạch làm khuôn tổng hợp mARN	3’TAXGAAAXXGXXGTAGXAATT5’
mARN	5’AUGXUUUGGXGGXAUXGUUAA3’

Biết rằng, mối đột biến điểm dạng thay thế một cặp nuclêôtit trên đoạn gen này tạo ra một alen mới. Theo lí thuyết, có bao nhiêu phát biểu sau đây đúng?

I. Có tối đa ba triplet mã hóa khi xảy ra đột biến thay thế cặp nuclêôtit bất kì tại vị trí thứ ba không làm thay đổi loại axit amin trong chuỗi pôlipeptit.

II. Có một triplet mã hóa khi xảy ra đột biến tại vị trí thứ ba luôn làm thay đổi loại axit amin trong chuỗi polipeptit.

III. Có hai triplet mã hóa khi xày ra đột biến tại vị trí thứ ba làm xuất hiện côđon kết thúc sớm.

IV. Có một triplet mã hóa khi xày ra đột biến tại vị trí thứ ba dẫn đến không làm xuất hiện côđon mở đầu trên mARN được tạo ra từ gen này.

Phương pháp:

Vận dụng kiến thức để giải bài tập di truyền theo quy luật tương tác bổ sung.

Cách giải:

Dựa vào sơ đồ chuyển hóa, ta có quy ước gen:

A-B- quy định quả dẹt;

A-bb và aaB- quy định quả tròn;

Aabb quy định quả dài.

I sai. Vì kiểu hình quả dẹt có 4 kiểu gen quy định đó là: Aabb; aaBB; Aabb và aaBB. Kiểu hình quả tròn có 4 kiểu gen quy định: AABB; AaBB; AABb và AaBb.

II đúng. Kiểu hình quả dẹt kết quả do sự tác động qua lại giữa 2 enzim A và enzim B.

III đúng.

F₁ cho cả 3 loại kiểu hình: tròn, dẹt, dài (aabb) => Cả 2 cây P đều cho giao tử ab.

Có 4 phép lai thỏa mãn:

P: AaBb x Aabb;

P: AaBb x aaBb;

P: AaBb x aabb;

P: Aabb x aaBb.

IV. sai. Vì:

Cây quả tròn dị hợp có 2 kiểu gen: Aabb và aaBb. Cây quả dẹt dị hợp 2 cặp gen có kiểu gen: AaBb.

Trường hợp 1: 3 cây quả tròn đều có kiểu gen Aabb.

P: Aabb x AaBb

F₁: 1 AABb : 2 AaBb : 1 AAbb : 2 Aabb : 1 aaBb : 1 aabb (3 dẹt : 4 tròn : 1 dài)

Trường hợp 2: 3 cây quả tròn đều có kiểu gen aaBb.

P: aaBb x AaBb

F₁: 3 dẹt : 4 tròn : 1 dài

Trường hợp 3: Trong 3 cây quả tròn có 1 cây Aabb; 2 cây aaBb.

P: (1/3 Aabb : 2/3 aaBb)         x           AaBb

GP: (½ ab; 1/3 aB; 1/6 Ab)              AB = Ab = aB = ab = ¼

F₁: 3 dẹt : 4 tròn : 1 dài

Trường hợp 4: Trong 3 cây quả tròn có 2 cây Aabb; 1 cây aaBb.

P: (2/3 Aabb : 1/3 aaBb)       x     AaBb

GP: (½ ab; 1/6 aB; 1/3 Ab)       AB = Ab = aB = ab = ¼

F₁: 3 dẹt : 4 tròn : 1 dài

Chọn B.

Phương pháp:

Vận dụng kiến thức giải bài tập di truyền quy luật một gen có nhiều alen cùng quy định một cặp tính trạng.

Cách giải:

Xác định trội lặn:

Từ phép lai 1, ta có P: lông đen x lông đen; F₁: 3 lông đen : lông nâu => Lông đen là trội so với lông nâu.

Từ phép lai 2, ta có lông vàng là trội so với lông trắng.

Từ phép lai 3, ta có lông nâu là trội so với lông vàng.

=> Lông đen > lông nâu > lông vàng > lông trắng.

Quy ước gen:

A₁ quy định lông đen; A₂ quy định lông nâu; A₃ quy định lông vàng; A₄ quy định lông trắng.

I sai. Vì kiểu hình lông nâu do 3 kiểu gen quy định là: A₂A₂; A₂A₃; A₂A₄.

II đúng. Dựa vào kiểu hình của F₁ ta chỉ xác định được kiểu gen của 4 con: c, d, e, f. Vì:

Phép lai 2: F₁ tạo ra 100% lông vàng (A₃A₄) => P: A₃A₃ (c) x A₄A₄ (d).

Phép lai 3: F₁ tạo ra ¼ lông trắng (A₄A₄) => P: A₂A₄ (e) x A₃A₄ (f).

Ở phép lai 1:

F₁: ¾ A₁- : ¼ A₂-

=> P có thể là: A₁A₂ x A₁A₂ hoặc A₁A₂ x A₁A₃ hoặc A₁A₂ x A₁A₄.

=> Không thể xác định được kiểu gen của 2 con a và b.

III đúng. P: A₄A₄ (d) x A₂A₄ (e)

F₁: 1 A₂A₄ : 1 A₄A₄ (1 lông nâu : 1 lông trắng)

IV đúng.

Nếu a có kiểu gen A₁A₃ thì P: A₁A₃ (a) x A₃A₄ (f)

F₁: 50% lông đen : 505 lông vàng.