Đọc đoạn trích:

Giấc mộng diệu huyền⁽¹⁾

Tế Hanh⁽²⁾

Vịnh Hạ Long có rồng không chẳng biết Nhưng từ lâu huyền bí của thiên nhiên Vẫn mơn man như gió vuốt ve thuyền Những ý nghĩ phiêu lưu, những tâm hồn mơ mộng Khi nắng lóe hàng mi qua cửa động Khi sóng trào tóc quấn đảo chon von Khi mây chập chờn ẩn hiện đầu non Khi mưa lẫn xanh trời và biếc bể Người càng hiểu vịnh Hạ Long là thế Trong mơ màng giấc ngủ có rồng bay   [...] Cõi mong chờ kỳ lạ chính là đây: Một bên từng từng lớp lớp than dày Núi lấp lánh như muôn ngàn đợt sóng Một bên điệp điệp trùng trùng chuyển động Biển mang trong lòng sức sống vô biên Và còn bao giá trị của thiên nhiên Đất bí mật mãi nghìn năm che giấu?

Nhìn dưới bến những chiếc tàu im đậu Chờ ăn than, soi sóng bóng cờ bay Nhìn trên bờ chi chít những đường ray Những va-gông(3), những cần những trục Đẹp bằng mấy các long chầu hổ chực! Ôi! Những đêm khí biển lẫn cùng trời Cơn gió nồng thổi lộng từ ngoài khơi Núi than đá điện ngời ngời bật sáng Trên mặt nước chất lân tinh(4) lấp loáng Và ngang trời bay những thoảng sao băng…   …Và hồn tôi lâng lâng trên cánh bể Thấy ngày mai trong ánh sáng say mê Chen chúc xe đi, tấp nập tàu về Nhà cửa mọc tận đồi xa đảo vắng Khúc hợp tấu giữa không trung văng vẳng Của sức người cùng với sức thiên nhiên Thoáng rồng bay trong giấc mộng diệu huyền. 1957

(1) Thơ Tế Hanh, NXB Văn học, Hà Nội, 2008, tr.68-70.

(2) Tế Hanh (1921-2009) quê Quảng Ngãi. Thơ ông dễ đi vào lòng người nhờ cảm xúc chân thành, tinh tế, thiết tha; lời thơ giản dị, giàu hình ảnh; giọng thơ nhẹ nhàng, sâu lắng. Tập thơ tiêu biểu: Hoa niên (1945), Lòng miền Nam (1956), Hai nửa yêu thương (1963),...

(3) Va-gông (tiếng Pháp): toa tàu.

(4) Lân tinh: ánh sáng xanh tự phát ra ở một số chất, chỉ thấy được trong bóng tối.

Xác định thể thơ của văn bản.

a. Xác định được yêu cầu của kiểu bài

- Đảm bảo yêu cầu về hình thức bài văn nghị luận xã hội, bố cục 3 phần.

- Đảm bảo đúng yêu cầu kiểm bài: nghị luận về một vấn đề cần giải quyết.

Hướng dẫn chấm:

- Cho 0,25 điểm: đảm bảo đầy đủ các yêu cầu về hình thức, bố cục;

- Cho 0,25 điểm: xác định đúng yêu cầu của kiểu bài;

- Cho 0 điểm: không đáp ứng được các yêu cầu trên.

b. Xác định đúng vấn đề nghị luận:

Tuổi trẻ cần làm gì để tự phát triển bản thân trong thời đại ngày nay?

Hướng dẫn chấm

- Cho 0,5 điểm: xác định đúng và tập trung làm rõ vấn đề nghị luận.

- Cho 0,25 điểm: nếu chỉ giới thiệu và nêu vấn đề nghị luận.

- Cho 0 điểm: xác định sai, không xác định được vấn đề.

c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận

Có thể triển khai bài viết theo nhiều cách khác nhau, cần có lí lẽ, bằng chứng thuyết phục để làm rõ một vấn đề cần giải quyết; trình bày được giải pháp khả thi theo quan điểm cá nhân nhưng không trái với chuẩn mực đạo đức, pháp luật; cần xem xét trừ điểm mắc lỗi diễn đạt, hình thức trình bày. Tham khảo gợi ý sau:

c1. Biết giải thích vấn đề nghị luận

- Tự phát triển bản thân: chủ động, tự giác rèn luyện, tu dưỡng để nâng cao những phẩm chất, năng lực của bản thân.

- Tuổi trẻ cần làm gì để tự phát triển bản thân trong thời đại ngày nay: câu hỏi đặt ra với giới trẻ về việc cần chủ động, tự giác thực hiện những việc làm cụ thể, thiết thực để nâng cao những phẩm chất, năng lực, vị trí, giá trị của bản thân đáp ứng yêu cầu của thời đại và đất nước.

c2. Nêu biểu hiện và sự cần thiết của vấn đề

- Biểu hiện: Nhiều bạn trẻ luôn có ý thức tự phát triển bản thân về thể chất, phẩm chất, năng lực, kỹ năng; một bộ phận giới trẻ chưa có ý thức, hành động để tự rèn luyện, tu dưỡng bản thân.

- Sự cần thiết: yêu cầu của thời đại, xã hội và sự phát triển của đất nước; giúp các bạn trẻ ngày càng hoàn thiện phẩm chất, năng lực, nâng cao vị trí, giá trị của bản thân, khẳng định được mình trong cuộc sống; góp phần lan toả lối sống đẹp, tạo động lực cho người khác cùng phát triển, thúc đẩy sự phát triển chung của xã hội.

c3. Trình bày các giải pháp khả thi để giải quyết vấn đề

- Nhận thức rõ về bản thân (ưu điểm, hạn chế) từ đó đặt ra mục tiêu phấn đấu cá nhân.

- Biết tự xây dựng và chủ động thực hiện kế hoạch tu dưỡng, rèn luyện phát triển bản thân (về sức khỏe thể chất và tinh thần, về phẩm chất, năng lực,…) bằng những việc làm cụ thể, thiết thực, phù hợp với yêu cầu phát triển của thời đại và đất nước.

- Chủ động đề xuất sự hỗ trợ của gia đình, nhà trường, cộng đồng để phát triển bản thân hơn nữa.

(cần có lập luận chặt chẽ, lí lẽ và bằng chứng thuyết phục).

c4. Biết đánh giá, liên hệ

- Khẳng định lại vấn đề

- Rút ra bài học cho bản thân.

Hướng dẫn chấm:

- Cho 0 điểm nếu làm sai hoặc không làm.

- Yêu cầu c1: cho 0,25 điểm nếu nêu được từ 1 ý trở lên;

- Yêu cầu c2: cho 0,75 điểm nếu trình bày được 2 ý; cho 0,5 điểm nếu viết được 1 ý hoặc viết cả 2 ý nhưng còn diễn đạt chưa rõ hoặc lan man; cho 0,25 điểm nếu chỉ viết được 1 ý nhưng còn diễn đạt chưa rõ hoặc lan man .

- Yêu cầu c3: cho 1,25 điểm nếu trình bày thuyết phục và đủ 3 ý theo gợi dẫn.

+ Cho 0,25 điểm nếu chỉ trình bày được ý 1;

+ Cho 0,75 điểm nếu trình bày thuyết phục ý 2; cho 0,5 điểm nếu trình bày ý 2 còn sơ sài; cho 0,25 điểm chỉ nêu tên giải pháp mà không biết lập luận

+ Cho 0,25 điểm nếu trình bày được ý 3 như đáp án (vẫn cho điểm tối đa nếu nêu giải pháp từ gia đình, nhà trường, cộng đồng).

- Yêu cầu c4: cho 0,25 điểm nếu trình bày được 1 ý trở lên

- Chỉ cho điểm tối đa các ý nếu đảm bảo chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết câu trong đoạn văn. Trừ điểm nếu thí sinh sai chính tả; dùng từ không chính xác, không phù hợp với ngữ cảnh; câu văn có lỗi ngữ pháp; diễn đạt lủng củng, có sự lộn xộn, thiếu liên kết giữa các câu văn; chữ viết cẩu thả. Cụ thể: trừ 0,25 điểm nếu bài văn mắc từ 5-7 lỗi; trừ 0,5 điểm nếu bài văn mắc từ 8-10 lỗi; trừ 0,75 điểm nếu bài văn mắc từ 10-15 lỗi; trừ tối đa 1,0 điểm nếu bài văn mắc trên 15 lỗi.

d. Sáng tạo

- Huy động được kiến thức và bộc lộ hiểu biết sâu sắc về vấn đề nghị luận (biết bàn luận, mở rộng, phản đề).

- Thể hiện được suy nghĩ riêng và trải nghiệm của bản thân.

- Có cách diễn đạt mới mẻ, làm cho lời văn có giọng điệu, hình ảnh.

Hướng dẫn chấm: cho 0,5 điểm: đáp ứng được 2/3 ý trở lên; cho 0,25 điểm: đáp ứng được 1 ý.

a. Xác định được yêu cầu về hình thức, dung lượng đoạn văn

Đảm bảo đúng yêu cầu về hình thức và dung lượng (khoảng 200 chữ, cộng trừ 100 chữ) của đoạn văn; thí sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách thức diễn dịch, quy nạp, tổng phân hợp.

Hướng dẫn chấm:

- Cho 0,25 điểm: đảm bảo đầy đủ các yêu cầu.

- Cho 0 điểm: nếu không đáp ứng yêu cầu về hình thức hoặc dung lượng hoặc không viết đoạn văn.

b. Xác định đúng vấn đề

Phân tích nội dung và nghệ thuật của đoạn thơ trong bài Giấc mộng diệu huyền của Tế Hanh

Hướng dẫn chấm:

- Cho 0,25 điểm: xác định đúng vấn đề.

- Cho 0 điểm: xác định sai, không xác định được vấn đề.

c. Viết đoạn văn đảm bảo yêu cầu

Thí sinh có thể trình bày theo nhiều cách nhưng cần đảm bảo yêu cầu sau: phân tích cụ thể những đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của đoạn thơ; cần xem xét trừ điểm các lỗi về hình thức, diễn đạt. Tham khảo cách triển khai và một số nội dung cụ thể sau:

c1. Trình bày đặc sắc nội dung

- Vẻ đẹp hùng vĩ, sự trù phú của thiên nhiên (từng từng lớp lớp than dày, núi lấp lánh, ngàn đợt sóng, biển điệp điệp trùng trùng chuyển động).

- Sức sống mạnh mẽ, tâm hồn rộng mở, nội lực vươn lên của con người và vùng đất Hạ Long (biển mang trong lòng sức sống vô biên).

- Cảm xúc của tác giả: tình yêu thiên nhiên, tâm hồn tinh tế, nhạy cảm, niềm tự hào, trân trọng trước vẻ đẹp của thiên nhiên, con người đất nước.

c2. Trình bày đặc sắc nghệ thuật

Thể thơ tự do, giọng điệu mạnh mẽ, hào sảng; hình ảnh thơ kì vĩ, khoáng đạt; ngôn ngữ giàu sức gợi, sử dụng hiệu quả nhiều biện pháp tu từ.

Hướng dẫn chấm: thí sinh có thể trình bày như đáp án hoặc diễn đạt tương tự, miễn là hợp lí, thuyết phục

- Yêu cầu c1: cho 1,0 điểm: trình bày được đủ 03 ý nêu trên; cho 0,5 điểm nếu nêu được ý 1; cho 0,25 điểm nếu nêu được ý 2; cho 0,25 điểm nếu nêu được ý 3.

- Yêu cầu c2: cho 0,25 điểm nếu nêu được từ 2 biểu hiện trở lên.

- Cho 0 điểm: viết không đúng các yêu cầu trên.

- Vẫn cho điểm tối đa nếu thí sinh kết hợp phân tích nội dung, nghệ thuật đảm bảo đủ các ý của yêu cầu c1, c2.

- Trừ điểm các lỗi (sai chính tả; diễn đạt lủng củng; dùng từ và dấu câu sai; chữ viết cẩu thả): trừ 0,25 điểm nếu đoạn văn mắc từ 5-10 lỗi; trừ tối đa 0,5 điểm nếu mắc trên 10 lỗi.

d. Sáng tạo

- Huy động được kiến thức và bộc lộ hiểu biết sâu sắc về vấn đề nghị luận.

- Thể hiện được suy nghĩ riêng và trải nghiệm của bản thân.

- Có cách diễn đạt mới mẻ, làm cho lời văn có giọng điệu, hình ảnh.

Hướng dẫn chấm: cho 0,25 điểm nếu đáp ứng được 1 trong 3 ý trên.